Đối với nhiều người lao động tự do, BHXH tự nguyện không chỉ là một khoản tích lũy cho tương lai mà còn là sự chuẩn bị để tuổi già có lương hưu, có thẻ bảo hiểm y tế và có nguồn tài chính ổn định. Chính vì thế, nhiều người đã tham gia BHXH tự nguyện với những phương thức khác nhau nhưng đều hướng tới mục tiêu chung, tuổi già, không phải sống phụ thuộc.
Năm 1998, sau một thời gian công tác và đóng BHXH ở một công ty xây dựng, ông Nguyễn Văn An ở Hà Nội xin nghỉ việc hưởng chế độ BHXH một lần. 7 năm sau, ông được nhận vào làm việc tại một doanh nghiệp tư nhân, có tham gia BHXH. Đến năm 2020, doanh nghiệp chấm dứt HĐLĐ khi ông hết tuổi lao động. Tuy nhiên, do gian đóng BHXH bắt buộc chưa đủ nên không thuộc đối tượng được hưởng chế độ hưu trí. Đứng trước 2 lựa chọn, hưởng chế độ 1 lần như trước đây hoặc tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện cho những năm còn thiếu. Sau khi suy nghĩ, bàn bạc với gia đình, ông đã chọn cách thứ 2, đóng 1 lần để hưởng lương hưu ngay. "Từ khi bố tôi hưởng lương hưu, tinh thần bố tôi thoải mái hơn hẳn bởi ông có thể đảm bảo được cuộc sống của mình, không phải phụ thuộc vào con cháu và còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế để chăm sóc sức khỏe khi tuổi cao", anh Nguyễn Tiến Đức - con trai ông An chia sẻ.
Cũng có thời gian tham gia BHXH bắt buộc nhưng không đủ thời gian hưởng lương hưu, sau một thời gian bảo lưu sổ BHXH, ông Hồ Sĩ Quang ở xã Đoài Phương, thành phố Hà Nội cũng lựa chọn tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện cho những năm còn thiếu để được hưởng lương hưu ngay. Sau vài năm lĩnh lương hưu hàng tháng, ông Quang cho rằng, đó là một trong những quyết định đúng đắn nhất của bản thân bởi lương hưu đã mang lại cảm giác an tâm cho tuổi già. " Nhờ có nguồn thu nhập ổn định, cuộc sống của hai vợ chồng già nhẹ gánh hơn vì không phải lo trở thành gánh nặng cho con cháu" - Ông Quang tâm sự.
Không chỉ là giải pháp dành cho những người hết tuổi lao động khi còn thiếu thời gian đóng BHXH bắt buộc, chính sách BHXH tự nguyện được thiết kế phù hợp với những người lao động tự do, không có thu nhập ổn định bởi người tham gia có thể lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng phù hợp với khả năng tài chính của bản thân. Bên cạnh đó, phương thức đóng cũng được lựa chọn linh hoạt, tùy kinh tế của mỗi người. Đặc biệt, Nhà nước còn khuyến khích người tham gia bằng cách hỗ trợ từ 20% đến 50% tùy từng đối tượng. Nhiều địa phương sử dụng nguồn ngân sách riêng để hỗ trợ thêm tiền đóng cho người tham gia BHXH tự nguyện.
Sau khi tìm hiểu các chính sách đối với người tham gia, chị Nguyễn Kim Thương - là lao động tự do ở phường Long Biên, Hà Nội đã chủ động tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện từ khi 35 tuổi. Theo chị, mỗi ngày chỉ cần dành ra một khoản tiền nhỏ để tích lũy thì sau này sẽ có thêm một nguồn thu nhập ổn định khi về già. Quan trọng hơn, bản thân có thể tự lo cho cuộc sống nhờ khoản tích lũy nhỏ. "Mỗi ngày tôi chỉ cần bỏ ra 10.000 đồng, bớt đi 1 gói quà vặt để tham gia BHXH tự nguyện. Tích tiểu thành đại, khi không đủ sức khỏe để làm việc được nữa thì đã có lương hưu, cuộc sống sẽ an nhàn hơn." - Chị Kim Thương bày tỏ.
Theo Bảo hiểm xã hội TP. Hà Nội, tính đến hết tháng 8/2026, toàn thành phố có 151.417 người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, đạt 89,73% kế hoạch năm. Bên cạnh hỗ trợ của Nhà nước, thành phố đã trích ngân sách hỗ trợ mức đóng BHXH tự nguyện cho toàn bộ người tham gia với tổng kinh phí 57,1 tỷ đồng; đồng thời hỗ trợ bảo hiểm y tế cho 261.095 người với tổng kinh phí 127,5 tỷ đồng. Những chính sách hỗ trợ này góp phần giảm gánh nặng tài chính, tạo điều kiện để ngày càng nhiều lao động tự do tiếp cận chính sách an sinh xã hội.
Khi đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, người tham gia không chỉ có lương hưu hằng tháng, mà còn được cấp thẻ bảo hiểm y tế, được điều chỉnh lương hưu theo quy định; thân nhân được hưởng chế độ tử tuất và trợ cấp mai táng khi người tham gia qua đời... Ông Nguyễn Duy Cường, Phó Cục trưởng Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội, Bộ Nội vụ cho rằng: Chính sách BHXH tự nguyện đang ngày càng được hoàn thiện theo hướng linh hoạt, hấp dẫn và mở rộng quyền lợi cho người tham gia. Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm xây dựng hệ thống an sinh xã hội toàn diện, tạo cơ hội để mọi người dân đều có lương hưu khi về già./.
