Radio
Podcast
Multimedia
Sau khi sáp nhập bốn trường, Trường Mầm non Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị có bảy điểm trường với gần 1.300 trẻ. Khoảng cách xa nhất giữa các điểm trường hơn 10 km khiến việc kiểm tra, giám sát và chỉ đạo trực tiếp của ban giám hiệu gặp nhiều trở ngại.
Theo cô Phạm Thị Hải Yến, Hiệu trưởng nhà trường, áp lực còn đến từ sự chênh lệch về cơ sở vật chất, điều kiện giáo dục và những khác biệt trong đội ngũ. Việc hình thành một nhà trường mới đòi hỏi phải thống nhất mục tiêu, cách thức phối hợp và tạo dựng niềm tin giữa những người trước đây công tác tại các đơn vị khác nhau.
Câu chuyện của Trường Mầm non Ba Đồn được chia sẻ tại hội thảo trực tuyến “Quản trị trường học hiệu quả sau sáp nhập”, tổ chức tối 1/11. Chương trình do Mạng lưới Quản lý Giáo dục Không biên giới (EduLightenUp) – Viện Nghiên cứu và Phát triển Quản lý Giáo dục tổ chức, với sự tham gia của nhiều hiệu trưởng, hiệu phó các cơ sở giáo dục trên cả nước.
Từ kết quả khảo sát tại khoảng 30 trường học được chia sẻ tại hội thảo, PGS.TS Đặng Thị Thanh Huyền nhận diện bốn “điểm mù” quản trị sau sáp nhập: sự phân mảnh trong lãnh đạo và văn hóa tổ chức; thiếu chiến lược chung; quá tải vận hành; dữ liệu và công cụ đánh giá chưa đồng bộ.
Thống nhất kế hoạch, xây dựng dữ liệu chung và kết nối đội ngũ
Để tháo gỡ những vướng mắc này, Trường Mầm non Ba Đồn bắt đầu từ việc khảo sát điều kiện thực tế tại các điểm trường, xác định những nhiệm vụ cần ưu tiên. Cải thiện cơ sở vật chất được đặt lên hàng đầu, hướng tới thu hẹp chênh lệch về điều kiện chăm sóc, giáo dục trẻ giữa các điểm trường.
Nhà trường đồng thời xây dựng kế hoạch chung cho toàn bộ đơn vị. Dự thảo được các phó hiệu trưởng và tổ chuyên môn nghiên cứu, góp ý, bổ sung trước khi thống nhất thực hiện. Qua đó, mục tiêu và nhiệm vụ năm học được bàn bạc trong đội ngũ, làm căn cứ phối hợp giữa các điểm trường.
Một giải pháp khác là xây dựng kho dữ liệu dùng chung để cán bộ, giáo viên, nhân viên cập nhật và nắm bắt thông tin phục vụ công việc. Hệ thống camera tại các điểm trường, đặc biệt ở khu vực bếp ăn, được sử dụng để hỗ trợ ban giám hiệu theo dõi khi không thể có mặt trực tiếp, chú trọng yêu cầu bảo đảm an toàn cho trẻ và an toàn thực phẩm.
Cùng với công cụ điều hành, nhà trường tổ chức các hoạt động chung, khuyến khích giáo viên chia sẻ, học hỏi trong tổ chuyên môn và giữa các điểm trường. Theo cô Hải Yến, sau khoảng hai tháng điều hành, sự hợp tác trong đội ngũ đã có chuyển biến tích cực, góp phần tạo sự thống nhất trong hoạt động.
Tại Trường Tiểu học An Châu, xã Sơn Động, tỉnh Bắc Ninh, thầy Lê Đình Phong, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết quy mô tăng gấp đôi sau khi sáp nhập hai đơn vị. Một vướng mắc là người được giao quyền còn lúng túng trong thực hiện nhiệm vụ.
“Có nhiều công việc khi đã phân quyền rồi nhưng mọi người chưa tự tin thực hiện quyền của mình, cho nên vẫn quay lại hiệu trưởng”, thầy Phong chia sẻ.
Việc sử dụng nhiều phần mềm chưa đồng bộ, phải nhập dữ liệu trùng lặp cũng tạo thêm công việc cho cán bộ quản lý và giáo viên. Trong khi đó, hai đơn vị trước sáp nhập có nền nếp, thói quen làm việc khác nhau, cần thời gian để phối hợp thống nhất.
Để kết nối đội ngũ, Trường Tiểu học An Châu tổ chức các hoạt động chung luân phiên giữa các phân hiệu. Ban giám hiệu cùng những đầu mối phụ trách phân hiệu, tổ trưởng, tổ phó chuyên môn đồng hành với giáo viên, xây dựng cộng đồng học tập và quan tâm đến đời sống tinh thần của đội ngũ.
Nhà trường lấy sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học làm nền tảng xây dựng văn hóa học tập. Hằng tuần, ban giám hiệu và tổ trưởng, tổ phó chuyên môn bố trí quan sát lớp học, cùng phân tích hoạt động học của học sinh để hỗ trợ giáo viên cải tiến phương pháp giảng dạy.
“Chúng em dự giờ không có đánh giá, chỉ có chia sẻ xem học sinh học thế nào và cần cải tiến như thế nào sau khi phân tích hoạt động học của học sinh”, thầy Phong cho biết.
Để hỗ trợ sinh hoạt chuyên môn giữa những điểm trường xa nhau, nhà trường sử dụng camera kết nối với máy tính và màn hình. Giáo viên có thể cùng quan sát giờ dạy, trao đổi về hoạt động học tập của học sinh. Phần mềm học tập OLM cũng được sử dụng để hỗ trợ ôn luyện, theo dõi kết quả học tập, giúp giáo viên có thêm dữ liệu điều chỉnh việc dạy học và phụ huynh thuận tiện hơn khi hướng dẫn con học tại nhà.
Phân quyền rõ, điều hành bằng dữ liệu
Từ những câu chuyện thực tế, PGS.TS Đặng Thị Thanh Huyền cho rằng cần thay đổi tư duy quản trị, lấy kết quả giáo dục và sự phát triển của người học làm căn cứ đánh giá hiệu quả hoạt động của nhà trường.
“Mục tiêu của sáp nhập không phải chỉ là để giảm đầu mối, mà phải là tăng giá trị cho người học, tăng hiệu quả quản trị”, bà nhấn mạnh.
Theo bà, mỗi trường cần xác định rõ những nhiệm vụ ưu tiên, phù hợp với điều kiện của từng điểm trường. Việc phân quyền phải cụ thể về công việc, phạm vi quyết định và trách nhiệm giải trình, để người được giao nhiệm vụ có thể chủ động thực hiện.
Một công cụ được giới thiệu tại hội thảo là ma trận RACI, giúp làm rõ trong từng nhiệm vụ ai thực hiện, ai chịu trách nhiệm và giải trình, ai được tham vấn, ai cần nhận thông tin. Mỗi nhiệm vụ cần xác định một đầu mối chịu trách nhiệm; nếu phần lớn công việc đều tập trung vào hiệu trưởng, nhà trường cần xem xét lại cách phân công.
Trong quá trình chuẩn bị hội thảo, PGS.TS Đặng Thị Thanh Huyền và cô Phạm Thị Hải Yến đã cùng thử xây dựng ma trận này cho Trường Mầm non Ba Đồn. Với Trường Tiểu học An Châu, thầy Lê Đình Phong cho biết công cụ gợi mở hướng cụ thể hóa việc phân công, giúp từng thành viên hiểu rõ hơn nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của mình.
Cùng với phân quyền, dữ liệu cần được sử dụng để phát hiện vấn đề và hỗ trợ ra quyết định. Theo PGS.TS Đặng Thị Thanh Huyền, người quản lý phải phân tích được thông tin để biết nội dung nào đang làm tốt, điểm nào cần cải thiện và điều chỉnh ra sao.
Từ thực tiễn tại cơ sở, thầy Lê Đình Phong cũng mong muốn các cấp quản lý hỗ trợ những công cụ quản trị đồng bộ, hiệu quả, giúp nhà trường khai thác dữ liệu, giảm công việc trùng lặp và dành thêm thời gian cho hoạt động chuyên môn.
