Đừng chủ quan với những dấu hiệu đau bụng, nôn ói kéo dài ở trẻ

Bệnh nang ống mật chủ thường bị nhầm với triệu chứng của rối loạn tiêu hóa.

Trước khi xuất hiện các triệu chứng về tiêu hóa, bé Quỳnh Chi, 4 tuổi ở phường Kiến Hưng, Hà Nội vừa trải qua khoảng 10 ngày điều trị viêm phổi. Vì vậy, sau khi ra viện, thấy con có biểu hiện đau bụng vùng thượng vị, nôn nhiều và gần như không thể ăn uống được gì nên chị Nguyễn Thu Hương – mẹ bé nghĩ rằng có thể con bị ảnh hưởng do vừa sử dụng kháng sinh kéo dài.

Khi những cơn đau kéo dài ảnh hưởng đến sức khỏe, chị Hương quyết định cho Quỳnh Chi đến BV Nhi Hà Nội khám. Qua siêu âm và làm các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ phát hiện đường mật trong và ngoài gan của bé đều giãn, trong đó đường mật ngoài gan giãn trên 1 cm, gợi ý đến biểu hiện của bệnh nang ống mật chủ.

BSCKII Trần Văn Quyết – Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, BV Nhi Hà Nội cho biết, men gan của người bình thường khoảng 40-50 nhưng khi làm xét nghiệm máu, men gan của bé Quỳnh Chi lên đến hơn 1.000, chỉ số bilirubin – sắc tố vàng da cũng tăng cao.

Quỳnh Chi được các bác sĩ BV Nhi Hà Nội điều trị kháng sinh, giãn cơ và phẫu thuật cắt bỏ nang ống mật chủ và nối mật ruột. Kết quả điều trị tốt: không còn đau bụng, vàng da, bé ăn uống, sinh hoạt được bình thường. Gia đình chị Hương thở phào nhẹ nhõm.

Sau khi nghe bác sĩ giải thích về cơ chế và triệu chứng của bệnh nang ống mật chủ, chị mới nghĩ đến từ khi mới sinh, Quỳnh Chi đã hay bị nôn nhưng cũng vì nghĩ rằng đó chỉ là biểu hiện sinh lý bình thường nên chị đã bỏ qua.

Cũng may, nhờ kỹ thuật hiện đại với đội ngũ bác sĩ chuyên nghiệp, hiện sức khỏe của Quỳnh Chi đã ổn định. Em đã có thể đi học, chạy nhảy bình thường. Đó là điều mà gia đình chị hạnh phúc nhất lúc này.

Bệnh nang ống mật chủ có thể gây biến chứng nguy hiểm

Theo BS Trần Văn Quyết, nang ống mật chủ, hay nói chính xác hơn là tình trạng giãn đường mật bẩm sinh xảy ra khiến một phần hoặc toàn bộ đường mật của trẻ bị giãn. Vị trí thường gặp nhất là đường mật ngoài gan, đặc biệt ở đoạn ống mật chủ. Tỷ lệ trẻ mắc bệnh có sự khác biệt giữa các khu vực.

“Trên thế giới, tỷ lệ mắc nang ống mật chủ được ghi nhận khoảng 1/150.000 trẻ. Tuy nhiên, bệnh gặp nhiều hơn ở các nước châu Á, đặc biệt là ở Đông Á và Đông Nam Á. Tại Nhật Bản, tỷ lệ mắc bệnh có thể lên tới 1/1.000 trẻ. Còn ở Việt Nam, một số thống kê ghi nhận tỷ lệ 1/2.000-5.000 trẻ bị mắc nang ống mật chủ. Dù chưa có nghiên cứu cụ thể nguyên nhân, song thực tế ghi nhận số trẻ gái mắc bệnh nhiều hơn trẻ trai” – BS Trần Văn Quyết cho biết.

Nang ống mật chủ được hình thành từ thời kỳ bào thai. Một số trường hợp sẽ được phát hiện trong quá trình thăm khám và siêu âm thai định kỳ. Sau đó, các bác sĩ sẽ chỉ định theo dõi cho đến khi em bé chào đời.

Nhưng phần lớn, trẻ được chẩn đoán sau sinh, trong đó nhiều trẻ chỉ tình cờ được phát hiện qua thăm khám vì bệnh lý khác.

BS Trần Văn Quyết cho biết: Các biểu hiện thường gặp bao gồm đau bụng, nôn, chán ăn, vàng da. Một số trường hợp có thể sờ thấy khối bất thường ở vùng dưới sườn phải. Tuy nhiên, khi chưa xuất hiện biến chứng, trẻ có thể hoàn toàn không có triệu chứng điển hình.

Điều đáng lo ngại là nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, nang ống mật chủ có thể gây ra nhiều biến chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ.

“Nang ống mật chủ có thể gây ứ mật, tắc mật, vàng da, viêm đường mật, hình thành sỏi đường mật hoặc viêm tụy. Những trường hợp phát hiện muộn có thể xảy ra hoại tử túi mật, hoại tử nang gây viêm phúc mạc mật. Đây là những biến chứng rất nguy hiểm. Nếu tình trạng ứ mật, tắc mật tái diễn kéo dài, trẻ còn có nguy cơ bị tổn thương gan, tiến triển thành xơ gan, ảnh hưởng đến chức năng gan và sức khỏe lâu dài. Ngoài ra, ở những bệnh nhân không được điều trị, đến tuổi trưởng thành còn có nguy cơ phát triển ung thư đường mật” - BS Trần Văn Quyết cảnh báo.

Thực tế điều trị tại Bệnh viện Nhi Hà Nội cho thấy, những biến chứng nặng của bệnh không phải là hiếm gặp trong nhóm trẻ được chẩn đoán muộn.

BS Quyết cho biết, riêng trong năm 2025, bệnh viện đã tiếp nhận 3 trường hợp nang ống mật chủ có biến chứng nghiêm trọng. Trong đó, một trẻ bị viêm tụy với men tụy tăng trên 1.000 đơn vị, phải điều trị nội khoa khoảng 7 ngày để ổn định trước khi phẫu thuật.

Hai trường hợp còn lại bị hoại tử túi mật và hoại tử nang ống mật chủ gây viêm phúc mạc mật, buộc bác sĩ phải phẫu thuật cấp cứu.

“Đối với những trường hợp nang đã hoại tử rồi, dịch mật ra ổ bụng gây viêm phúc mạc nên cuộc phẫu thuật phải kéo dài hơn bình thường do phải làm sạch ổ bụng, đồng thời cắt bỏ phần nang tổn thương, túi mật và thực hiện nối mật ruột cho các cháu. Tuy nhiên, chúng tôi cũng cố gắng mổ nội soi cho các cháu được” – BS Trần Văn Quyết chia sẻ.

Phương pháp Phẫu thuật nội soi một vết mổ qua rốn điều trị bệnh nang ống mật chủ ghi nhận kết quả tốt, giúp trẻ nhanh hồi phục sức khỏe.

Theo BS Trần Văn Quyết, phẫu thuật là phương pháp điều trị được chỉ định đối với nang ống mật chủ. Mục tiêu là cắt bỏ phần đường mật giãn bất thường, cắt túi mật và tái lập lưu thông dịch mật từ gan xuống ruột.

Trước đây, phương pháp kinh điển là mổ mở với đường rạch dài khoảng 10 -15 cm ở vùng dưới sườn phải. Những năm gần đây, một số cơ sở y tế áp dụng phương pháp phẫu thuật nội soi nhiều lỗ và phẫu thuật bằng robot.

Tại Bệnh viện Nhi Hà Nội, từ cuối năm 2024, các bác sĩ đã triển khai kỹ thuật phẫu thuật nội soi một vết mổ qua rốn để điều trị nang ống mật chủ. Kỹ thuật này ghi nhận kết quả tốt, trẻ hồi phục sức khỏe nhanh.

“Với một vết mổ khoảng 1,5 cm đi qua rốn, chúng tôi có thể thực hiện các thao tác cắt bỏ nang ống mật chủ, cắt túi mật và tạo hình miệng nối mật ruột bằng những dụng cụ phẫu thuật nội soi thông thường mà BV Nhi Hà Nội đã trang bị.

Vết mổ nằm trong phạm vi rốn nên sau khi hồi phục, nếu không để ý thì gần như không phát hiện ra trẻ đã từng được phẫu thuật. Đặc biệt, với các bé gái, yếu tố thẩm mỹ có ý nghĩa quan trọng” – BS Trần Văn Quyết cho biết.

Đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi phẫu thuật viên có trình độ chuyên môn cao và khả năng thao tác chính xác trong không gian hẹp, đặc biệt khi phần đường mật lành còn lại có đường kính rất nhỏ.

Theo bác sĩ Quyết, có những trường hợp đường mật lành chỉ có đường kính dưới 5mm, khiến việc tạo hình miệng nối mật ruột gặp nhiều khó khăn, ngay cả với phẫu thuật mở. Tuy nhiên, các bác sĩ tại bệnh viện đã thực hiện được kỹ thuật này bằng phương pháp nội soi một vết mổ qua rốn.

Kỹ thuật phẫu thuật nội soi một vết mổ qua rốn hiện đã được triển khai thường quy tại Bệnh viện Nhi Hà Nội.

Vì đây là bệnh lý bẩm sinh nên sản phụ nên khám và theo dõi thai định kỳ. Nếu trẻ được phát hiện trong thời kỳ mang thai thì thai phụ cần được tư vấn, theo dõi định kỳ và đưa trẻ đến khám tại cơ sở chuyên ngoại khoa sau khi sinh để được đánh giá tình trạng đường mật.

Nếu trẻ chưa có biến chứng, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật khi trẻ khoảng 6 tháng tuổi. Ngược lại, những trường hợp xuất hiện tắc mật, vàng da nặng, hoại tử túi mật hoặc hoại tử nang có thể cần can thiệp cấp cứu ngay từ giai đoạn sơ sinh.

Với những trẻ chưa được phát hiện bệnh trước sinh, cha mẹ không nên chủ quan khi con thường xuyên đau bụng, nôn ói, biếng ăn hoặc xuất hiện vàng da, vàng mắt. Đặc biệt, khi các biểu hiện kéo dài hay tái diễn, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và siêu âm khi có chỉ định.