Radio
Podcast
Multimedia
Giá bị đẩy lên, người bệnh và quỹ bảo hiểm y tế cùng chịu gánh nặng
Một loại thuốc hay thiết bị y tế khi đến bệnh viện có thể phải qua nhiều khâu phân phối, mua bán. Nếu các khâu trung gian không cần thiết làm tăng giá, chi phí cuối cùng sẽ không chỉ dừng ở doanh nghiệp nhập khẩu hay bệnh viện, mà còn tác động trực tiếp đến người bệnh và nguồn lực dành cho chăm sóc sức khỏe.
Đây là một trong những bất cập được Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ ra khi thảo luận về việc sửa đổi Luật Dược và Luật Khám bệnh, chữa bệnh tại tổ đại biểu Quốc hội sáng 21/10.
Theo Thủ tướng, qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra của các cơ quan chức năng, nhiều lỗ hổng đã được phát hiện trong quy định pháp luật, văn bản hướng dẫn và quá trình tổ chức thực hiện, tạo điều kiện để các khâu trung gian phát sinh, đẩy chi phí lên cao.
“Đặc biệt có những nhóm thiết bị và thuốc có chi phí phải nói là đặc biệt cao, vì qua quá nhiều khâu trung gian”, Thủ tướng nêu rõ.
Dẫn vụ việc liên quan đến Công ty Việt Mỹ, Thủ tướng cho biết cơ quan chức năng phát hiện tình trạng lập nhiều doanh nghiệp ở nước ngoài, thực hiện mua bán lòng vòng khiến giá hàng hóa khi về đến doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam đã tăng lên đáng kể, kèm theo dấu hiệu trốn thuế.
Từ những bất cập này, vấn đề đặt ra không chỉ là xử lý sai phạm của doanh nghiệp mà còn phải rà soát cơ chế quản lý, ngăn chặn tình trạng giá thuốc, thiết bị y tế bị đẩy lên qua các khâu trung gian.
Thủ tướng chỉ ra hệ quả trực tiếp là chi phí khám, chữa bệnh tăng, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thuốc và dịch vụ y tế của người dân, đồng thời làm tăng số tiền ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm y tế phải chi trả.
“Chi phí bị đẩy lên quá mức cần thiết, rất phi lý”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Đối với người bệnh, chi phí điều trị cao tạo thêm áp lực tài chính, nhất là khi phải sử dụng thuốc kéo dài hoặc cần các dịch vụ y tế có chi phí lớn. Khi giá thuốc và thiết bị bị đẩy lên bất hợp lý, người bệnh có nguy cơ phải chi trả nhiều hơn cho nhu cầu điều trị, trong khi nguồn lực của quỹ bảo hiểm y tế cũng phải chịu sức ép.
Bởi vậy, theo Thủ tướng, mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi luật là “cắt giảm các khâu trung gian để người bệnh và các bệnh viện được tiếp cận với thuốc và trang thiết bị y tế ở mức giá hợp lý”.
Vì sao bệnh viện tư mua được giá phù hợp, bệnh viện công lại khó?
Một vấn đề đáng chú ý được Thủ tướng đặt ra là sự khác biệt trong khả năng mua sắm thuốc, thiết bị y tế giữa các bệnh viện tư nhân và bệnh viện công.
“Tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp, mà các bệnh viện công của Nhà nước lại không mua được?”, Thủ tướng đặt vấn đề.
Đây không chỉ là câu chuyện về giá mua của từng cơ sở y tế, mà còn đặt ra yêu cầu xem xét hiệu quả của cơ chế đấu thầu, mua sắm và đàm phán giá hiện hành. Nếu cùng một loại sản phẩm nhưng các cơ sở y tế gặp khó khăn trong việc tiếp cận mức giá hợp lý, cần làm rõ nguyên nhân nằm ở quy trình, phương thức lựa chọn nhà cung cấp, cơ chế xác định giá hay những vướng mắc trong tổ chức thực hiện.
Theo Thủ tướng, cần nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm của các bệnh viện tư nhân để hoàn thiện cơ chế phù hợp với từng nhóm sản phẩm. Những mặt hàng phổ biến có thể áp dụng đấu thầu tập trung; với các mặt hàng chuyên biệt, cần xem xét cơ chế cho phép bệnh viện trực tiếp đàm phán, mua sắm trong khuôn khổ pháp luật.
Cách làm này đòi hỏi phân định rõ loại thuốc, thiết bị nào phù hợp với phương thức mua sắm tập trung, loại nào cần cơ chế linh hoạt hơn. Tuy nhiên, linh hoạt không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Các khâu lựa chọn nhà cung cấp, đàm phán và quyết định giá vẫn phải công khai, minh bạch, có căn cứ và chịu sự giám sát.
Điều quan trọng là cơ chế mới phải giúp bệnh viện mua được thuốc, thiết bị với giá hợp lý, bảo đảm nguồn cung phục vụ khám, chữa bệnh, đồng thời sử dụng hiệu quả ngân sách và quỹ bảo hiểm y tế.
Không để thị trường tự điều chỉnh giá thuốc
Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, thuốc và thiết bị y tế là lĩnh vực đặc thù, trực tiếp liên quan đến sức khỏe và quyền lợi của người dân. Vì vậy, việc quản lý giá không thể chỉ dựa vào cơ chế thị trường.
Quan điểm này đặt ra yêu cầu cân bằng giữa hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và khả năng chi trả của người bệnh. Cơ chế quản lý cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động, nhưng đồng thời phải ngăn ngừa tình trạng lợi dụng các khâu trung gian hoặc những kẽ hở pháp lý để đẩy giá lên cao bất hợp lý.
Bên cạnh đó, nguồn cung thuốc và thiết bị y tế cũng là vấn đề cần tính đến. Nhiều loại thuốc, đặc biệt là thuốc biệt dược, vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu; sản xuất trong nước cũng còn cần nguyên liệu từ nước ngoài. Do đó, việc hoàn thiện chính sách mua sắm và kiểm soát giá cần đi cùng với việc bảo đảm nguồn cung, cân nhắc tác động của các cam kết thương mại đến khả năng tiếp cận thuốc của người dân.
Thủ tướng đề nghị các đại biểu Quốc hội nghiên cứu kỹ các điều khoản sửa đổi Luật Dược, Luật Khám bệnh, chữa bệnh và những quy định liên quan đến thiết bị y tế; đồng thời rà soát các nghị định, thông tư hướng dẫn để khắc phục bất cập trong thực tế.
Điều cần đạt được sau sửa đổi không chỉ là giảm số lượng khâu trung gian, mà phải là giảm những chi phí không hợp lý trong quá trình cung ứng thuốc và thiết bị y tế. Khi bệnh viện mua sắm hiệu quả hơn, giá thuốc và dịch vụ y tế được kiểm soát tốt hơn, người bệnh mới có cơ hội giảm gánh nặng chi trả, còn quỹ bảo hiểm y tế và ngân sách nhà nước có thêm nguồn lực phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân.
