Xử trí cơn hạ glucose máu ở bệnh nhân đái tháo đường

Vì sao người bệnh đái tháo đường dễ bị hạ glucose máu?

Trong chương trình Cùng bạn sống khỏe của VOV2, TS.BS Lê Phong, Bệnh viện Đa khoa An Việt cho biết, hiện nay, số bệnh nhân bị hạ glucose máu đã giảm nhưng ở Việt Nam và trên thế giới vẫn ghi nhận tình trạng này xảy ra ở bệnh nhân đái tháo đường, nhất là khi đường glucose máu không đạt được mục tiêu buộc các bác sĩ phải điều chỉnh đơn thuốc.

Điều đó cũng lý giải nguyên nhân hạ glucose máu thường xảy ra do người bệnh sử dụng insulin hoặc thuốc hạ glucose máu không đúng liều, nhầm thuốc hoặc nhầm cách sử dụng. Nguy cơ này có thể cao hơn ở người lớn tuổi, người thị lực kém hoặc những người phải sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc.

Bên cạnh đó, do tâm lý sợ ăn vào đường huyết sẽ tăng nên nhiều người bệnh thường ăn kiêng. Việc bỏ bữa, ăn ít hơn bình thường nhưng vẫn sử dụng liều thuốc cũ cũng có thể khiến glucose máu giảm.

“Trong đái tháo đường, chúng ta không có khái niệm kiêng. Chúng ta cứ kiêng không dám ăn gì cả, có khi lại dễ dẫn đến chế vì đói hơn là vì bệnh. Vì vậy, vấn đề của người bệnh là nên ăn uống như thế nào thôi.

Vấn đề nữa là việc tập thể dục, vận động của bệnh nhân đái tháo đường. Do buổi đêm không ăn gì, lượng đường đã hạ thấp rồi, nhưng sáng dậy chưa ăn gì mà người bệnh đã vội có hoạt động thể lực, đạp xe… thì dễ dẫn đến tụt đường máu và ngất xỉu ngay tại chỗ” – BS Lê Phong cho biết.

Đối với người cao tuổi, nguy cơ hạ glucose máu còn có thể tăng khi thời tiết thay đổi, cơ thể mệt mỏi, chán ăn hoặc mắc thêm bệnh khác nhưng liều thuốc điều trị vẫn giữ nguyên.

Các cơn hạ glucose máu có thể xảy ra rất nhanh và nguy hiểm đến tính mạng.

Ở người bệnh đái tháo đường, glucose máu dưới 70 mg/đề-xi-lít, tương đương khoảng 3,9 mmol/L, được xem là mức đường huyết thấp cần được xử trí bởi khi glucose tiếp tục giảm, người bệnh có thể xuất hiện các biểu hiện nặng hơn như lú lẫn, co giật hoặc mất ý thức.

BS Lê Phong nhấn mạnh, khác với nhiều biến chứng mạn tính diễn biến trong thời gian dài, hạ glucose máu có thể xuất hiện đột ngột và đòi hỏi xử trí ngay.

“Trong biến chứng cấp tính thì hạ glucose máu được coi là biến chứng nguy hiểm, vì ngay lập tức bệnh đe dọa đến tính mạng của con người và gây chết ngay. Vì vậy, đây là cấp cứu mà trong y khoa chúng tôi gọi là cấp cứu sinh tử, nếu chúng ta không nhanh để cấp cứu cho người bệnh thì người bệnh có thể đi vào hôn mê hoặc tử vong luôn” – BS Lê Phong lưu ý.

Quy tắc 15-15 cấp cứu người bệnh bị hạ glucose máu

Theo BS Lê Phong, người bệnh đái tháo đường hoặc người chăm sóc bệnh nhân đái tháo đường cần nắm vững quy tắc 15-15. Có nghĩa là khi thấy bệnh nhân có dấu hiệu bủn rủn chân tay, hoa mắt chóng mặt, vã mồ hôi thì ngay lập tức cho bệnh nhân uống 15gr đường (tương đương với 3 thìa cà phê). Sau 15 phút, người nhà tiếp tục đo lại glucose máu cho bệnh nhân, nếu vẫn thấy thấp thì tiếp tục cho bệnh nhân uống thêm 15gr đường.

Sau khi glucose đã trở lại mức an toàn, người bệnh nên ăn bữa chính hoặc bữa phụ phù hợp nếu chưa đến giờ ăn, đặc biệt khi nguy cơ hạ glucose máu tái diễn vẫn còn.

“Trong trường hợp người bệnh đã rơi vào hôn mê không thể tự uống được nước đường thì tôi khuyên các bạn ngay lập tức gọi xe cứu thương và đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được truyền glucose máu đảm bảo nâng đường máu lên. tránh tình trạng chết não” – BS Lê Phong khuyến cáo.

Để phòng ngừa hạ glucose máu, trước hết người bệnh nên hiểu rõ tình trạng bệnh và biết “lắng nghe cơ thể”. Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng loại, đúng liều và đúng thời điểm, không tự ý tăng, giảm liều hoặc thay đổi thuốc.

Nếu người bệnh ăn uống kém, mắc thêm bệnh mạn tính và thường xuyên xuất hiện các cơn hạ glucose máu thì cần trao đổi với bác sĩ để được điều kế hoạch điều trị.

Người bệnh nên ăn uống đều đặn, không tự ý bỏ bữa và cần xây dựng kế hoạch hoạt động thể lực phù hợp với tình trạng sức khỏe cũng như thuốc đang sử dụng. Tốt nhất, người bệnh nên luôn giữ trong người viên kẹo hoặc bánh, thực phẩm ngọt có tác dụng hấp thu nhanh để có thể xử trí kịp thế nếu xuất hiện các triệu chứng hạ glucose máu.

Nhận biết sớm và xử trí đúng không chỉ giúp người bệnh vượt qua một cơn hạ glucose máu mà còn có thể ngăn chặn những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe và tính mạng.