Mới đây, tại cuộc họp thường kỳ Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo đặt thẳng câu hỏi: Vì sao giá căn hộ chung cư cứ cao mãi? "Với giá 70-100 triệu đồng/m² thì người dân làm sao với tới nhà ở?" - Thủ tướng đặt câu hỏi và yêu cầu cả cơ quan quản lý lẫn doanh nghiệp phải cùng trả lời, cùng tháo gỡ.
“Nhân dân thiếu nhà ở nhưng lại không có nhà để mua. Nhà cứ 100 triệu/m2 thì dân làm sao có tiền mua được. Bao nhiêu người cần nhà nhưng giá nhà cao quá nên không mua được. Ngân hàng phải góp phần kiểm soát. Nếu cứ thổi giá bất động sản lên, người dân thấy giá nhà cao, cao mãi, cao quá người dân không thể mua được", Thủ tướng lưu ý.
Báo cáo thị trường bất động sản của Bộ Xây dựng cho thấy, nguồn cung nhà ở thương mại trong 9 tháng đầu năm có khoảng 1.071 dự án đang trong quá trình triển khai. Với một số loại hình bất động sản, giá bán căn hộ chung cư tại Hà Nội và TPHCM duy trì ở mức cao, với xu hướng tăng so với cùng kỳ năm trước.
Theo đó, tại Hà Nội, giá sơ cấp trung bình đạt 70-80 triệu đồng/m2, tăng 5,6% so với đầu năm (Quý I/2025) và 33% so với cùng kỳ năm 2024. Một số dự án hạng sang ghi nhận mức giá rất cao (khoảng 150-300 triệu đồng/m2). Trong khi, tại TPHCM, giá sơ cấp trung bình khoảng 75 triệu đồng/m2, ổn định so với đầu năm (Quý I/2025), nhưng tăng 36% so với cùng kỳ năm trước. Một số dự án cao cấp có mức giá từ 150 triệu đồng/m2 trở lên.
Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ: chính sách nhà ở và thị trường bất động sản có vai trò quan trọng, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, tạo diện mạo mới cho đất nước. Trong chính sách nhà ở, Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh chính sách nhà ở xã hội, đảm bảo người dân được mua, thuê mua, đảm bảo quyền con người và an cư lạc nghiệp. Do đó yêu cầu đặt ra là bảo nguồn cung, giá cả hợp lý...
Dưới góc nhìn của một chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, là người dân khi nghe câu hỏi trực diện và cũng rất bức xúc của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính thì ít nhiều thấy nhẹ nhõm hơn, nhiều kỳ vọng hơn. Đồng thời qua đây cũng cho thấy Thủ tướng đã nắm sát thực tiễn, có sự gần dân, thấu cảm và chia sẻ mối lo của dân trước tình trạng giá nhà đặc biệt giá chung cư đang lên rất cao.
“Những băn khoăn của Thủ tướng thể hiện sự thẳng thắn, trách nhiệm và cả sự cầu thị của người đứng đầu”, TS Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh.
Để giải mã câu hỏi của Thủ tướng, TS Nguyễn Minh Phong chỉ rõ đang tồn tại rất nhiều lý do khiến tình trạng giá nhà chung cư chưa thể hạ nhiệt. Trước hết là sự mất cân đối cung cầu, đến tình trạng tắc nghẽn các vấn đề về pháp lý. Ông Phong phân tích, năm 2024 khi tất cả 63 tỉnh thành cũ đồng loạt được thông qua quy hoạch đã cảm thấy rất phấn khởi bởi như thế cũng đồng nghĩa là cơ bản các nút thắt của dự án được tháo gỡ. Nhưng khi chưa kịp triển khai, thì ngay trong năm nay việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã ra một loạt thay đổi, địa giới hành chính các tỉnh được sắp xếp lại từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành. Và lúc này lại đặt ra yêu cầu làm lại quy hoạch. Đây chính là một trong điểm nút thắt mới khiến quy trình triển khai các dự án phải dừng lại để chờ quy hoạch mới.
Ngoài ra một lý do nữa được TS Nguyễn Minh Phong nhắc tới, đó là những khó khăn về nguồn vốn của các nhà đầu tư. Bên cạnh đó, ông cũng chỉ ra một phần đến từ "cơ chế": bảng giá đất và phương pháp tính tiền sử dụng đất đang đặt gánh nặng lớn lên chi phí dự án. Cộng thêm chi phí đầu vào, đặc biệt vật liệu xây dựng đang "nằm ở "trên trời" không kiểm soát được", tất cả đều dồn vào giá bán cuối cùng. Sự liên thông giữa bất động sản và giá vàng cũng ảnh hưởng và tạo ra tâm lý kỳ vọng vào cơ hội đầu tư bất động sản, tạo ra kích cầu ảo nhiều hơn cầu thật của những nhà chung cư phân khúc cao cấp.
Không thể chạm đến nhà ở thương mại, người thu nhập thấp chỉ còn kỳ vọng vào chính sách nhà ở xã hội. Mặc dù từ năm 2021 đến giữa năm 2025, cả nước đã có 633.559 căn nhà ở xã hội được triển khai, đạt khoảng 60% chỉ tiêu 1 triệu căn nhà xã hội, song thực tế mới có khoảng 110.436 căn hộ được hoàn thành. Con số này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu thực tế của hàng triệu lao động trẻ và gia đình công nhân.
Thủ tướng Chính phủ đã nhiều lần nhấn mạnh, việc tạo nguồn cung, đảm bảo cơ cấu bất động sản, nhất là nhà xã hội cho người có thu nhập thấp - trung bình là rất quan trọng. Đây là chủ trương lớn, chính sách rất nhân văn của Nhà nước, song cần các giải pháp đồng bộ và dài hơi.
Theo TS Nguyễn Minh Phong, “gói giải pháp” toàn diện cho việc hạ nhiệt giá nhà lúc này quan trọng nhất đó là phải xử lý ngay từ đầu vấn đề quy hoạch cả nhà xã hội và cả quy hoạch nhà ở thương mại, phải có quy trình quản lý và giám sát tạo ra thị trường ngay từ đầu, nguồn cung đúng với nhu cầu. Muốn làm được điều đó thì nhà ở xã hội phải làm thật nhanh và nhiều hơn nữa.
Thứ hai phải giảm thiểu tình trạng cầu ảo trên cơ sở sử dụng các biện pháp tài chính
Thứ ba phải công khai minh bạch nhiều hơn thông tin từ mọi phía tham gia thị trường bất động sản, từ Nhà nước, cơ quan quản lý, nhà quy hoạch đến các doanh nghiệp. Trong bối cảnh thông tin được minh bạch, người mua nhà có thể tiếp cận nguồn cung nhanh chóng, rõ ràng, hạn chế được việc nhiễu thông tin hay thiếu thông tin, đồng thời tránh tình trạng nhiễu loạn thị trường thổi giá nhà đất. Đồng thời cần có công cụ để nhận diện và xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, thổi giá.
Việc sử dụng công cụ thuế để giảm đầu cơ, từng bước đưa bất động sản trở về với giá trị thực, cũng có thể xem là một giải pháp khả thi. Nhiều nước trên thế giới đã sử dụng công cụ này một cách hiệu quả trong việc chống tình trạng găm giữ nhà, nhà để lâu năm, nhà bỏ hoang.
“Giấc mơ an cư” của người dân không chỉ là bài toán của kinh tế thị trường mà quan trọng hơn cả là vấn đề xã hội là nền tảng để con người yên tâm lập nghiệp, xây dựng tương lai. Hy vọng với những quyết sách mạnh mẽ, quyết liệt từ Chính phủ cùng sự đồng hành của toàn xã hội, những căn nhà nhỏ sẽ gần hơn người lao động ở các đô thị.
