Đáp ứng định hướng của Đảng và Nhà nước về đột phá trong khoa học, giáo dục và đào tạo, tầm nhìn phát triển của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội thành Đại học Sư Phạm trọng điểm, đa ngành, từ tháng 11/2025, Khoa Sư phạm Kỹ thuật chính thức mang tên Khoa Kỹ thuật và Công nghệ.
Trước thời điểm Chương trình giáo dục phổ thông 2018 (CTPT 2018) ra đời, giáo viên dạy kĩ thuật chia thành 2 nhóm riêng biệt: kĩ thuật công nghiệp và kĩ thuật nông nghiệp. Thời lượng môn học ít, không phải là môn thi tốt nghiệp đối với bậc THPT, nên mối quan tâm của học sinh và phụ huynh đối với môn học rất hạn chế. Tư duy môn chính-môn phụ khiến môn kĩ thuật thường được xem như là “phụ của phụ”.
Thực tế, không ít trường phổ thông đã sử dụng những tiết học của môn này cho những hoạt động khác hoặc bố trí giáo viên không đúng chuyên môn để dạy. Học sinh, phụ huynh, nhà trường thờ ơ, một số giáo viên được phân công dạy trong tâm trạng chán nản, thiếu đầu tư vào bài giảng, thiếu gắn kết với thực tiễn là thế mạnh của môn học khiến học sinh không có động lực học tập và khám phá.
Từ Chương trình phổ thông 2018, môn Công nghệ có vai trò bình đẳng trong chương trình như các môn học khác với yêu cầu bắt buộc từ lớp 3 tiểu học và bậc THCS, và là môn tự chọn ở bậc THPT.
Chương trình và nội dung đã được làm mới, tiếp cận thực tiễn nhiều hơn, thể hiện rõ hơn thông qua việc triển khai, phương pháp và cách thức dạy học theo tiếp cận giáo dục STEM. Ở đó, môn Công nghệ thông qua quá trình thiết kế, thao tác kĩ thuật cũng như việc sử dụng công cụ, ứng dụng công nghệ đã chú trọng phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh, thông qua các biểu hiện cần đạt của 5 năng lực công nghệ đặc thù gồm: nhận thức công nghệ, giao tiếp công nghệ, sử dụng công nghệ, đánh giá công nghệ và thiết kế kĩ thuật.
Những hoạt động dạy học được thiết kế theo chương trình môn học, cũng như sách giáo khoa môn Công nghệ đều được thiết kế theo hướng tiếp cận này, và được đề cập ở mức độ phù hợp với sự phát triển năng lực công nghệ từ nhỏ đến lớn, vừa có sự kế thừa những điểm mạnh của chương trình trước đây, vừa có những cải tiến để phù hợp với thời đại. Do đó có nhiều “đất” hơn đối với giáo viên môn Công nghệ, tạo ra một dư địa rất thuận lợi để phát triển giáo dục STEM và hướng nghiệp.
Tuy nhiên cũng đặt ra những thách thức đối với những giáo viên không được đào tạo đúng chuyên môn hoặc không được đào tạo bài bản, thiếu cập nhật kiến thức và kĩ năng để dạy theo hướng phát triển năng lực. Từ đó, đòi hỏi việc tăng cường bồi dưỡng giáo viên, để họ có thể chủ động sáng tạo, làm hoạt động dạy học trở nên hấp dẫn hơn, lôi cuốn hơn với học sinh bằng nhiều hình thức, đặc biệt là những vấn đề gắn với thực tiễn, khi học sinh được tham gia thực hiện các dự án, tạo ra sản phẩm có tính ứng dụng.
Thời gian qua, đội ngũ giảng viên khoa Sư phạm Kỹ thuật cũng trực tiếp tham gia thiết kế chương trình và nội dung sách giáo khoa môn Công nghệ cho chương trình 2018.
“Các thầy cô khoa Sư phạm Kỹ thuật có vai trò hết sức quan trọng trong quá trình xây dựng chương trình môn học công nghệ, tích cực tiếp cận, tìm kiếm các mô hình mới trong giảng dạy kĩ thuật, công nghệ và nội dung STEM trong các trường phổ thông. Và thời gian qua, chúng ta thấy sự thích ứng ngày càng nhanh của khoa với những thay đổi của giáo dục, đặc biệt bắt kịp hơi thở của công nghệ trong nhà trường”, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng trường đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ.
Trong bối cảnh chương trình thay đổi, cần có tiếp cận mới và sự đổi mới trong cách thức và phương thức đào tạo. Sáng ngày 8/11, Khoa Sư phạm Kỹ thuật và Công nghệ đã chủ trì tổ chức Hội thảo “Đào tạo giáo viên Công nghệ, giáo dục STEM trong kỷ nguyên số”. Hội thảo đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, nhiều đơn vị có uy tín trong đào tạo giáo viên Công nghệ trong phạm vi cả nước.
“Cần có sự dịch chuyển và làm nổi bật tư tưởng của tư duy thiết kế trong xây dựng và phát triển chương trình đào tạo giáo viên Công nghệ, để giáo viên có năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục STEM mang tính chất kĩ thuật và ứng dụng kĩ thuật vào thực tiễn đặc thù của môn học, là điều kiện thuận lợi để phát triển năng lực công nghệ, năng lực giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo cho học sinh”, PGS.TS Nguyễn Hoài Nam, Trưởng khoa phân tích.
Cùng việc đổi tên, Khoa Sư phạm Kỹ thuật và Công nghệ cũng đồng thời định hướng các hoạt động phát huy thế mạnh của cơ sở đầu ngành trong đào tạo và nghiên cứu giáo dục kỹ thuật, công nghệ, hướng tới xây dựng hệ sinh thái học tập linh hoạt, hiện đại; mở rộng, cải tiến chương trình đào tạo trong và ngoài sư phạm gắn với thực tiễn và nhu cầu xã hội; xây dựng đội ngũ, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao; đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm tiên tiến; đẩy mạnh hợp tác với các cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp trong và ngoài nước theo hình thức đôi bên cùng có lợi.
Trong đào tạo, thông qua học tập trải nghiệm qua các dự án, các cuộc thi ứng dụng kỹ thuật như “IoT Applications” được tổ chức định kỳ hàng năm cho sinh viên; tăng cường kết nối với doanh nghiệp trong lĩnh vực giáo dục kỹ thuật như KDI Education, TEKY… Khoa đã tạo môi trường thực tập, trải nghiệm nghề nghiệp, kĩ thuật cho sinh viên. Đây là những hướng đi quan trọng giúp sinh viên phát triển kĩ năng nghề cũng như kĩ năng giáo dục, tăng cường sáng tạo. Bên cạnh đó, Khoa cũng tăng cường bồi dưỡng GV Công nghệ như hiện tại đang triển khai để tăng cường hiệu quả của dạy học môn Công nghệ phổ thông, cũng như triển khai tổ chức các hoạt động kĩ thuật, công nghệ.
Tại lễ mít tinh kỉ niệm 55 năm thành lâp Khoa Sư phạm Kỹ thuật (Nay là Khoa Sư Phạm kỹ thuật và Công nghệ), các thế hệ giảng viên sinh viên của khoa đã có cơ hội gặp gỡ, chia sẻ về hành trình cũng như nhìn ra hướng phát triển trong tương lai gần, đóng góp cho giáo dục nước nhà, đặc biệt trong lĩnh vực STEM.
PGS.TS Lê Huy Hoàng, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục, Ban tuyên giáo và Dân Vận Trung ương khẳng định những đóng góp của khoa Sư phạm Kỹ thuật chuyển mình từ một đơn vị đào tạo giáo viên sang trung tâm nghiên cứu và đào tạo hàng đầu về khoa học giảng dạy kỹ thuật, mở rộng đào tạo cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ; tham gia biên soạn chương trình, sách giáo khoa và tài liệu giáo dục STEM.
“Khoa được coi như đơn vị đầu tiên và duy nhất trên cả nước đào tạo trình độ tiến sĩ, lí luận và phương pháp dạy học kỹ thuật. Nhưng năm gần đây, khoa đảm đương vai trò tiên phong trong đào tạo giáo viên công nghệ STEM, một lĩnh vực giáo dục hết sức được coi trọng ở Việt Nam hiện nay”, PGS.TS Lê Huy Hoàng nhấn mạnh.
Việc đổi tên lần này có thể xem như một sự hàm chứa thay đổi rõ rệt và mạnh mẽ xu hướng đào tạo, cập nhật xu thế phát triển của khu vực và thế giới, đáp ứng nhu cầu thực tiễn nguồn nhân lực chất lượng cao của nước nhà.
