Radio
Podcast
Multimedia
Mời nghe chương trình tại đây:
Trong hành trình trưởng thành của mỗi đứa trẻ, thất bại, vấp ngã hay những khó khăn đầu đời là điều không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, cách trẻ đối diện và vượt qua những thử thách đó lại phụ thuộc rất lớn vào chỉ số vượt khó (AQ) được hình thành từ sớm trong gia đình.
Theo ThS. Lưu Minh Hường, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu giáo dục phát triển tiềm năng con người, AQ có thể hiểu là khả năng đối mặt với khó khăn, kiên trì tìm giải pháp và không dễ dàng bỏ cuộc trước thất bại. Trong bối cảnh hiện nay, khi trẻ em có nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng đối diện không ít áp lực, AQ được xem như một “sức đề kháng tinh thần” giúp trẻ thích nghi tốt hơn với cuộc sống.
“Trẻ có AQ tốt không phải là trẻ không biết buồn hay không gặp thất bại. Điều quan trọng là các em biết chấp nhận khó khăn như một phần của quá trình trưởng thành và sẵn sàng thử lại sau những lần chưa thành công”, ThS Lưu Minh Hường nhấn mạnh.
Là mẹ của một bé trai 5 tuổi, chị Nguyễn Thu Hà ở Đại Mỗ (Hà Nội) lựa chọn cách để con tự trải nghiệm những việc phù hợp với lứa tuổi như tự mặc quần áo, sắp xếp đồ chơi hay tự giải quyết những khó khăn nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày. Theo chị, những công việc tưởng chừng đơn giản lại giúp con học được tính kiên trì và sự tự tin.
“Nhiều lúc nhìn con loay hoay làm một việc gì đó tôi cũng sốt ruột, nhưng nếu làm thay hết thì con sẽ khó có cơ hội rèn luyện bản thân. Tôi luôn động viên và ghi nhận nỗ lực của con”, chị Hà chia sẻ.
Theo ThS. Lưu Minh Hường, một trong những rào cản lớn nhất đối với việc hình thành AQ ở trẻ chính là sự bao bọc quá mức của người lớn. Khi cha mẹ liên tục giải quyết khó khăn thay con hoặc cố gắng loại bỏ mọi thất bại khỏi cuộc sống của trẻ, các em sẽ ít có cơ hội học cách ứng phó với thử thách.
“Không ít phụ huynh nghĩ rằng yêu thương là phải bảo vệ con khỏi mọi khó khăn. Nhưng trên thực tế, những trải nghiệm phù hợp với lứa tuổi mới là môi trường giúp trẻ học cách vượt khó và trưởng thành”, bà cho biết.
Bên cạnh việc tạo cơ hội để trẻ trải nghiệm, phản ứng của cha mẹ khi con thất bại cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thay vì trách mắng hay so sánh với người khác, cha mẹ nên giúp con nhìn nhận sai sót như một cơ hội học hỏi.
“Điều trẻ cần nhất sau một lần thất bại không phải là áp lực phải thành công ngay, mà là cảm giác được thấu hiểu, được tin tưởng và được khuyến khích tiếp tục cố gắng”, ThS. Lưu Minh Hường khuyến nghị.
Các chuyên gia cho rằng, AQ không được hình thành trong một sớm một chiều mà được bồi đắp từ những trải nghiệm rất đời thường. Mỗi lần trẻ tự làm một việc khó hơn, tự đứng dậy sau một lần vấp ngã hay dám thử lại sau thất bại đều là những bước nhỏ góp phần xây dựng bản lĩnh cho tương lai./.
