Nhu cầu điều trị y học cổ truyền ngày càng lớn

Những năm gần đây, y học cổ truyền (YHCT) ngày càng khẳng định vai trò trong chăm sóc sức khỏe, điều trị bệnh mạn tính và phục hồi chức năng. Tại nhiều bệnh viện chuyên khoa YHCT, lượng người bệnh đến khám và điều trị liên tục gia tăng, đặc biệt là các nhóm bệnh cơ xương khớp, thần kinh, di chứng tai biến mạch máu não hay các rối loạn chức năng kéo dài.

Tại Bệnh viện Đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội, mỗi ngày có hàng trăm người bệnh đến khám và điều trị bằng các phương pháp như châm cứu, thủy châm, xoa bóp bấm huyệt, điện châm, ngâm chân, chiếu hồng ngoại hay sử dụng thuốc y học cổ truyền. Đặc điểm chung của phần lớn các bệnh lý này là cần điều trị theo liệu trình dài ngày, nhiều đợt trong năm mới đạt hiệu quả bền vững.

Nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng YHCT ngày càng tăng

Đang điều trị tình trạng đau và tê chân do thoái hóa cột sống thắt lưng chèn ép thần kinh, chị Trần Thị Hương ( Hà Nội) cho biết, sau gần 10 ngày điều trị bằng phương pháp YHCT, các triệu chứng đã cải thiện khoảng 80%.

Theo chị Hương, điều trị bằng YHCT không phải là giải pháp tức thời mà là một quá trình đòi hỏi sự kiên trì. Vì vậy, bảo hiểm y tế (BHYT) đóng vai trò rất quan trọng trong việc giúp người bệnh duy trì điều trị lâu dài.

"Điều trị y học cổ truyền là cả một quá trình dài. Nếu không có bảo hiểm y tế thì sẽ là gánh nặng với nhiều gia đình và không phải ai cũng đủ điều kiện để theo hết liệu trình", chị Hương chia sẻ.

Tương tự, chị Trần Thị Hương Thảo, nhân viên văn phòng đã điều trị bệnh lý cột sống hơn 2 năm nay bằng các phương pháp kết hợp như điện châm, thủy châm, chiếu hồng ngoại và xoa bóp bấm huyệt. Theo chị, việc mở rộng quyền lợi BHYT đối với các dịch vụ YHCT sẽ giúp nhiều người bệnh tiếp cận điều trị chính quy thuận lợi hơn.

"Nhiều người không rõ mình có được hưởng bảo hiểm hay không nên ngại đến bệnh viện, thay vào đó tìm đến các cơ sở bên ngoài. Trong khi điều trị tại bệnh viện vừa bảo đảm chất lượng, vừa tiết kiệm chi phí cho người bệnh và xã hội", chị Thảo nói.

Vẫn còn nhiều "khoảng trống" trong thanh toán bảo hiểm

Mặc dù Nhà nước đã có nhiều chính sách ưu tiên phát triển YHCT và đưa nhiều dịch vụ vào phạm vi thanh toán của BHYT, song thực tế cho thấy vẫn còn không ít khó khăn, bất cập.

Theo TS.BS Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội, một trong những vướng mắc lớn hiện nay là chưa có cơ chế đặc thù đối với các bệnh lý cần điều trị YHCT dài ngày.

Nhiều bệnh mạn tính hoặc trường hợp người bệnh mắc đồng thời nhiều bệnh lý cần được điều trị, phục hồi trong thời gian kéo dài. Tuy nhiên, các quy định giám định BHYT hiện nay chủ yếu được xây dựng theo đặc thù điều trị của y học hiện đại nên đôi khi chưa phù hợp với thực tiễn điều trị YHCT.

"Ngày điều trị trung bình của người bệnh YHCT thường dài hơn. Trong quá trình giám định, có những trường hợp cơ quan bảo hiểm chưa chấp nhận thanh toán do chưa có quy định riêng cho loại hình điều trị này", TS.BS Nguyễn Thị Thu Hằng cho biết.

TS.BS Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Y học cổ truyền HN

Bên cạnh đó, việc đấu thầu và cung ứng thuốc, dược liệu YHCT cũng còn nhiều khó khăn. Một số vị thuốc hoặc dược liệu đặc thù chưa thể đưa vào danh mục thanh toán do vướng mắc trong khâu đấu thầu, khiến người bệnh phải tự chi trả.

Đáng chú ý, nhiều kỹ thuật điều trị có hiệu quả trong thực tế hiện chưa được đưa vào danh mục hoặc chưa được xây dựng giá dịch vụ BHYT. Có thể kể đến như bàn kéo giãn cột sống, bó parafin, phục hồi chức năng xương chậu cho sản phụ sau sinh hay kỹ thuật tác động cột sống.

"Khi chưa có danh mục và giá dịch vụ, các kỹ thuật này chưa thể triển khai cho bệnh nhân BHYT. Điều đó cũng làm hạn chế lựa chọn điều trị của bác sĩ", TS.BS Nguyễn Thị Thu Hằng nhận định.

Mở rộng chi trả BHYT: Lợi ích kép cho người bệnh và hệ thống y tế

Theo các chuyên gia, việc mở rộng phạm vi thanh toán BHYT đối với các dịch vụ YHCT sẽ mang lại tác động tích cực trên nhiều phương diện.

Trước hết là giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh. Dù chi phí của từng dịch vụ YHCT không quá cao nhưng do phải điều trị kéo dài nên tổng chi phí có thể trở thành rào cản đối với nhiều người.

Khi BHYT chi trả rộng hơn, người bệnh sẽ có thêm cơ hội lựa chọn các phương pháp điều trị phù hợp với thể trạng và nhu cầu của bản thân. Đặc biệt, mô hình kết hợp giữa YHCT và y học hiện đại đang cho thấy hiệu quả rõ rệt trong điều trị các bệnh mạn tính, cơ xương khớp, phục hồi chức năng sau tai biến hay sau phẫu thuật.

Một lợi ích khác là giúp người dân tiếp cận dịch vụ ngay từ tuyến cơ sở. Phần lớn các kỹ thuật YHCT đều có thể triển khai tại trạm y tế, trung tâm y tế hoặc bệnh viện khu vực. Nếu được BHYT thanh toán đầy đủ, người dân sẽ giảm đáng kể thời gian, chi phí đi lại, đồng thời góp phần giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến trên.

Ở góc độ hệ thống, mở rộng chi trả BHYT sẽ tạo động lực thúc đẩy phát triển YHCT. Hiện nay, tỷ trọng chi BHYT dành cho lĩnh vực này vẫn còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.

Khi cơ chế thanh toán được mở rộng và thông thoáng hơn, các cơ sở y tế sẽ mạnh dạn đầu tư trang thiết bị, phát triển kỹ thuật mới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và mở rộng quy mô hoạt động.

Đồng thời, đây cũng là điều kiện để đội ngũ bác sĩ kết hợp hài hòa giữa YHCT và y học hiện đại, hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả điều trị và phục hồi chức năng cho người bệnh.

Cần cơ chế đặc thù để phát huy giá trị y học cổ truyền

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phát huy giá trị của YHCT trong chăm sóc sức khỏe nhân dân. Để hiện thực hóa định hướng này, theo các chuyên gia, chính sách BHYT cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng phù hợp hơn với đặc thù của lĩnh vực YHCT.

Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cường đầu tư cho tuyến y tế cơ sở, nơi có nhiều điều kiện triển khai các hoạt động phòng bệnh, dưỡng sinh, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi bằng YHCT.

Cùng với đó, cần đổi mới phương thức quản lý và xây dựng giá dịch vụ YHCT theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ các yếu tố đặc thù, nhất là chi phí nhân lực có trình độ chuyên môn cao.

Đối với thuốc và dược liệu YHCT, cần xây dựng cơ chế đấu thầu riêng phù hợp với đặc tính phụ thuộc mùa vụ, vùng trồng và chất lượng nguyên liệu. Điều này sẽ giúp bảo đảm nguồn cung ổn định, đồng thời nâng cao chất lượng thuốc phục vụ người bệnh.

TS Nguyễn Thị Thu Hằng- PGĐ Bệnh viện đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội cũng đề xuất sớm nghiên cứu cơ chế thanh toán đối với những chế phẩm thuốc YHCT, bài thuốc gia truyền và các kỹ thuật mới đã được chứng minh an toàn, hiệu quả trong thực tiễn.

Đặc biệt, cần khơi thông cơ chế thanh toán cho các mô hình điều trị kết hợp giữa YHCT và y học hiện đại. Đây được xem là xu hướng phát triển tất yếu của nền y học Việt Nam, tận dụng thế mạnh của cả hai hệ thống nhằm mang lại lợi ích tối đa cho người bệnh.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng YHCT ngày càng tăng, việc mở rộng phạm vi chi trả BHYT không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ điều trị hiệu quả với chi phí hợp lý mà còn là giải pháp quan trọng để phát huy giá trị của nền y học dân tộc, góp phần xây dựng hệ thống y tế công bằng, hiệu quả và bền vững.