Thịt giả ngày càng tinh vi

Những miếng thịt lợn có giá chỉ hơn 100 nghìn đồng/kg, sau vài công đoạn tẩm ướp hóa chất đã được biến thành “thịt bò” và bán ra thị trường với mức giá cao gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi. Vụ việc vừa bị cơ quan chức năng phát hiện tại TP.HCM phơi bày thủ đoạn gian lận thực phẩm ngày càng tinh vi.

Theo thông tin từ cơ quan chức năng, cơ sở vi phạm đã sử dụng Sodium Metabisulfite – một loại phụ gia thường dùng làm chất chống oxy hóa, bảo quản trong một số lĩnh vực chế biến thực phẩm để xử lý thịt lợn, tạo màu và mùi giống thịt bò trước khi bán ra thị trường. Điều đáng lo ngại là chất này không được phép sử dụng trong chế biến thịt tươi sống như thịt bò hay thịt lợn.

Từ chênh lệch lợi nhuận đến những miếng thịt bị “phù phép”

Một cân thịt bò thật hiện có giá gần gấp đôi thịt lợn. Chính sự chênh lệch này đã tạo ra “đất sống” cho các hành vi gian lận thực phẩm. Chỉ với vài trăm nghìn đồng tiền hóa chất, các đối tượng có thể biến số lượng lớn thịt lợn thành thịt bò giả để bán cho các quán ăn hoặc đưa ra thị trường tiêu thụ.

Đáng nói, những loại hóa chất này được mua bán tương đối dễ dàng. Trong khi đó, người tiêu dùng gần như không có khả năng nhận biết nếu chỉ quan sát thông thường.

“Tôi nghe nói thịt lợn tẩm hóa chất để biến thành thịt bò mà thật sự rất lo lắng. Trước đây thịt bò là món tôi rất thích, nhưng giờ cũng phải hạn chế ăn nhiều”, một người tiêu dùng chia sẻ.

Không ít gia đình cho biết họ dần mất niềm tin khi thị trường thực phẩm liên tiếp xuất hiện các vụ việc gian lận. “Trước đây nhà tôi cũng hay ăn thịt bò, nhưng giờ người ta cứ bảo thịt thật thịt giả lẫn lộn nên chẳng dám mua nhiều nữa”, một người dân khác bày tỏ.

Với nhiều gia đình có trẻ nhỏ, nỗi lo càng lớn hơn bởi thịt bò vốn là thực phẩm thường xuyên được lựa chọn để bổ sung dinh dưỡng cho trẻ em.

Điều khiến người dân bất an không chỉ là việc bị đánh lừa về giá trị thật của sản phẩm mà còn là nguy cơ từ những hóa chất không rõ nguồn gốc có thể tồn dư trong thực phẩm và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe lâu dài.

Thật - giả ngày càng khó phân biệt

Theo Nghệ nhân quốc gia Lê Công Yên, giảng viên Trường Đại học Văn Lang TP.HCM, các thủ đoạn “phù phép” thực phẩm hiện nay có thể đánh lừa cả thị giác lẫn vị giác của người tiêu dùng.

Ông cho rằng, với công nghệ và hóa chất hiện nay, ngay cả những người thường xuyên đi chợ cũng khó có thể nhận biết đâu là thịt bò thật, đâu là thịt lợn đã qua xử lý hóa chất nếu chỉ nhìn bằng mắt thường.

Trong bối cảnh thật - giả lẫn lộn, theo ông Lê Công Yên, điều quan trọng nhất vẫn là lựa chọn địa chỉ bán hàng uy tín. Ngoài ra, người tiêu dùng có thể quan sát kỹ cấu trúc thớ thịt bởi thớ thịt bò thường to và khác với thớ thịt lợn.

Tuy nhiên, trên thực tế, không phải ai cũng có đủ kinh nghiệm để nhận biết, đặc biệt khi các sản phẩm đã được cắt nhỏ, tẩm ướp hoặc chế biến sẵn. Đây cũng là lý do khiến các vụ gian lận thực phẩm ngày càng khó kiểm soát hơn nếu chỉ dựa vào sự cảnh giác của người tiêu dùng.

Không ít vụ việc liên quan đến thực phẩm giả, thực phẩm “phù phép” thời gian qua đều cho thấy thủ đoạn ngày càng chuyên nghiệp, có sự phân phối theo chuỗi và len lỏi vào cả các quán ăn bình dân lẫn chợ dân sinh.

Hóa chất trong thực phẩm và những nguy cơ khó lường

Trước nỗi lo thực phẩm bị tẩm hóa chất, nhiều người dân truyền tai nhau các cách xử lý như ngâm nước muối, chần qua nước sôi hoặc phơi nắng để “khử độc”. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây không phải giải pháp hiệu quả.

PGS-TS Lê Đăng Quang, Viện Kỹ thuật nhiệt đới - Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho biết, việc chần thịt qua nước sôi chủ yếu chỉ giúp tiêu diệt vi sinh vật, ký sinh trùng hoặc virus gây bệnh chứ không thể loại bỏ hiệu quả các hóa chất đã ngấm bên trong thực phẩm.

Theo ông, nhiều hợp chất hữu cơ có tính bền nhiệt, không dễ bị phân hủy ở nhiệt độ dưới 100 độ C. Thậm chí, khi gặp nhiệt độ cao, miếng thịt co lại khiến hóa chất càng khó thoát ra ngoài.

Các chuyên gia cảnh báo, thực phẩm không rõ nguồn gốc, thực phẩm bị tạp nhiễm hóa chất hoặc sử dụng phụ gia sai quy định đều có thể gây ảnh hưởng lâu dài tới sức khỏe người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ em, người già hoặc những người có bệnh lý nền.

TS.BS Bùi Thị Mai Hương, Trưởng khoa Vi sinh thực phẩm và Sinh học phân tử, Viện Dinh dưỡng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân nên lựa chọn thực phẩm tại các cửa hàng uy tín, siêu thị hoặc cơ sở có kiểm dịch thú y; không nên mua thịt giá rẻ bất thường hoặc thực phẩm bán trôi nổi, không rõ nguồn gốc.

Theo chuyên gia, thịt sau khi mua cần được rửa sạch, chia thành từng phần phù hợp cho mỗi bữa ăn và bảo quản đúng cách trong tủ lạnh nếu chưa sử dụng ngay.

Không thể chỉ trông chờ vào sự tinh ý của người tiêu dùng

Trong cuộc chiến chống thực phẩm bẩn, người tiêu dùng đang ở thế yếu khi ngày càng khó nhận biết bằng cảm quan. Khi thịt giả được “phù phép” tinh vi, niềm tin của người dân gần như chỉ còn đặt vào sự kiểm soát của cơ quan chức năng và tính minh bạch của thị trường.

Các chuyên gia cho rằng, bên cạnh việc xử lý nghiêm các cơ sở vi phạm, cần siết chặt hơn hoạt động kinh doanh hóa chất thực phẩm, tăng cường kiểm tra nguồn gốc sản phẩm tại các chợ đầu mối, cơ sở giết mổ và hàng quán ăn uống.

Quan trọng hơn, việc công khai thông tin các vụ vi phạm, truy xuất nguồn gốc và xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm minh bạch cần được xem là giải pháp lâu dài để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.