Hiện nay, cả nước có hơn 29.600 người có uy tín trong cộng đồng. Trong những năm qua, người có uy tín luôn là lực lượng nòng cốt trong phát triển sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, hăng hái tham gia xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư; đóng góp kinh nghiệm trong xây dựng chính quyền ở cơ sở, vận động nhân dân thực hiện tốt chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, giữ gìn cuộc sống bình yên cho nhân dân.

Trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, người có uy tín chính là chiếc cầu nối hai chiều vô cùng bền vững. Một mặt, họ truyền tải đầy đủ, trung thực, gần gũi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tới từng hộ gia đình, từng người dân. Mặt khác, họ nắm bắt tâm tư, nguyện vọng chính đáng, phản ánh kịp thời những vướng mắc từ thực tiễn cơ sở lên các cấp chính quyền.

Nhờ có sự vào cuộc trách nhiệm, kiên trì của đội ngũ người có uy tín, nhiều đạo luật, nhiều chính sách dân tộc lớn đã được hiện thực hóa giúp người dân hiểu đúng, tin tưởng và tự giác chấp hành pháp luật.

Ông Đào Xuân Quy, Cục trưởng Cục Chiến lược và chính sách dân tộc, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cho biết, tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, giao thông đi lại còn khó khăn, rào cản ngôn ngữ và trình độ dân trí không đồng đều khiến cho các phương thức tuyên truyền truyền thống như tổ chức hội nghị tập trung, phát tài liệu giấy hay phát thanh trên loa cơ sở đôi khi gặp những hạn chế nhất định. Người dân có thể nghe nhưng chưa thấu, đọc nhưng chưa hiểu hết ý nghĩa của quy định.

Trong bối cảnh đó, phương thức truyền thông qua người có uy tín thể hiện ba ưu thế vượt trội mang tính quyết định:

1. Tính thẩm thấu và thuyết phục cao ("Nói dân tin, làm dân theo"):

Người có uy tín nói tiếng nói của đồng bào, hiểu thói quen tư duy của đồng bào. Họ không dùng từ ngữ pháp lý khô cứng mà dịch chuyển quy phạm pháp luật thành lời nói thường ngày, thành những câu chuyện thực tế gần gũi nhất. Lời nói của họ mang trọng lượng của niềm tin và sự tôn kính.

2. Tính linh hoạt về thời gian, không gian và phương thức tiếp cận:

Không nhất thiết phải có hội trường hay loa đài, việc tuyên truyền diễn ra ngay bên bếp lửa, trên đường đi nương rẫy, tại lễ hội truyền thống, hay qua những buổi thăm hỏi khi gia đình có việc vui, việc buồn. Đó là phương thức "mưa dầm thấm lâu", kiên trì và đạt hiệu quả bền vững.

3. Tính gương mẫu, lấy hành động thực tế làm bài học:

Người có uy tín không chỉ "nói" pháp luật mà còn "sống" theo pháp luật. Gia đình người có uy tín gương mẫu chấp hành trước, không vi phạm pháp luật, tích cực phát triển kinh tế... Đây chính là hình mẫu trực quan sinh động nhất để bà con noi theo.

Để người có uy tín phát huy tối đa năng lực trong giai đoạn mới, các cấp ủy, chính quyền địa phương cần tập trung chú trọng 4 yếu tố then chốt sau:

1. Cung cấp thông tin chính thống và tài liệu truyền thông chuẩn hóa, dễ hiểu:

Địa phương phải là nơi chủ động cập nhật các văn bản pháp luật mới cho người có uy tín; biên soạn tài liệu ngắn gọn, tài liệu hỏi - đáp đơn giản, hoặc băng ghi âm/bản dịch tiếng dân tộc thiểu số để người có uy tín nắm bắt chính xác.

2. Thường xuyên bồi dưỡng, nâng cao kỹ năng tuyên truyền, vận động:

Không chỉ bồi dưỡng kiến thức luật, mà cần tập huấn kỹ năng nghe - nói, kỹ năng nắm bắt tâm lý quần chúng, kỹ năng hòa giải ở cơ sở và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cho người có uy tín.

3. Tăng cường sự hỗ trợ trực tiếp của hệ thống chính trị cơ sở:

Không để người có uy tín "đơn độc". Cấp ủy, Ban công tác Mặt trận, Công an xã, Công chức Tư pháp - Hộ tịch phải thường xuyên sát cánh, tư vấn pháp lý và chia sẻ áp lực với người có uy tín trong những vụ việc phức tạp.

4. Thực hiện đầy đủ, kịp thời, công khai các chế độ, chính sách động viên:

Bảo đảm đầy đủ, kịp thời các chính sách hỗ trợ về thông tin (cấp miễn phí ấn phẩm báo chí trung ương và địa phương), chính sách hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần, thăm hỏi khi ốm đau, lễ, Tết và biểu dương, khen thưởng theo đúng quy định tại Điều 9, Điều 10 và Điều 11 Nghị định số 307/2026/NĐ-CP.

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt, tôn vinh và bảo đảm các điều kiện cho đội ngũ người có uy tín. Công tác này được triển khai đồng bộ ở cả góc độ tinh thần lẫn vật chất:

Tại Điều 11 Nghị định số 307/2026/NĐ-CP đã quy định về chính sách khen thưởng trong đó tổ chức định kỳ 5 năm/lần hội nghị biểu dương, tôn vinh người có uy tín tiêu biểu ở cấp tỉnh và cấp trung ương; còn ở cấp xã thì phân cấp cho UBND cấp xã chủ động lựa chọn, quyết định hình thức, thời gian tổ chức phù hợp với thực tiễn.

Đồng thời, tại Điều 12 Nghị định số 307/2026/NĐ-CP, các đoàn đại biểu người có uy tín đến thăm, làm việc với Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam, Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, Bộ Dân tộc và Tôn giáo và cơ quan quản lý nhà nước về công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo cấp tỉnh được đón tiếp và tặng quà.

Về các điều kiện để người có uy tín yên tâm tham gia công tác tuyên truyền pháp luật: người có uy tín được tập huấn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin theo hình thức phù hợp về chủ trương, chính sách, pháp luật, quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa; công tác dân tộc và chính sách dân tộc; kiến thức, kỹ năng khai thác, sử dụng, xử lý thông tin trên Internet, mạng xã hội và các kỹ năng hòa giải, tuyên truyền, vận động quần chúng; được cấp báo chí của Trung ương và địa phương; tham quan, học tập, trao đổi kinh nghiệm trong và ngoài tỉnh về phát triển kinh tế - xã hội, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, giữ gìn bản sắc văn hóa và đoàn kết dân tộc.

Cùng với đó, Điều 10, Nghị định 307/2026/NĐ-CP về chính sách thăm hỏi, động viên tinh thần người có uy tín đã nâng một số mức chi so với trước đây, trong đó:

+ Nâng mức chi thăm hỏi, tặng quà đối với người có uy tín nhân dịp Tết Nguyên đán, Tết hoặc lễ hội truyền thống của các dân tộc thiểu số: từ 500.000 đồng/người/lần lên 1.000.000 đồng/người/lần và số lượng từ không quá 02 lần/năm lên tối đa 03 lần/năm.

+ Nâng mức chi tối đa thăm hỏi, hỗ trợ người có uy tín bị ốm đau: tối đa 5.000.000 đồng/người khi điều trị bệnh tại cấp khám bệnh, chữa bệnh chuyên sâu; 3.000.000 đồng/người khi điều trị tại cấp khám chữa bệnh cơ bản; 1.000.000 đồng/người khi điều trị tại cấp khám bệnh, chữa bệnh ban đầu nhằm kịp thời chia sẻ, động viên người có uy tín.

+ Nâng mức chi thăm hỏi, hỗ trợ kịp thời hộ gia đình người có uy tín gặp khó khăn đột xuất do sự cố, thiên tai, hỏa hoạn:

Bị thiệt hại về người (chết, mất tích, bị thương nặng): từ 2.000.000 đồng/hộ gia đình/năm lên 5.000.000 đồng/người/lần.

Bị thiệt hại về tài sản: tối đa 5.000.000 đồng/hộ/lần theo tình hình thực tế nhưng không quá 10.000.000 đồng/hộ/năm.