Radio
Podcast
Multimedia
Không để người dân đơn độc trước tội phạm công nghệ cao
Theo Tờ trình số 971 của Chính phủ, trong giai đoạn 2016-2025, cả nước xảy ra hơn 503.000 vụ phạm tội về trật tự xã hội, làm khoảng 12.000 người chết, 112.000 người bị thương, gây thiệt hại khoảng 86.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, phương thức hoạt động của tội phạm ngày càng phức tạp, với sự liên kết giữa các đường dây xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến, mua bán người, cưỡng bức lao động và rửa tiền.
Trong bối cảnh đó, nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng, chương trình cần quan tâm hơn đến khả năng bảo vệ người dân trước các loại tội phạm mới, nhất là tội phạm trên không gian mạng và những hành vi xâm hại phụ nữ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật.
Đại biểu Trần Thị Thanh Lam, đoàn Vĩnh Long nhận định, dự thảo đã đề cập đến trợ giúp pháp lý cho người bị hại nhưng chưa có nhiệm vụ, chỉ tiêu trực tiếp đủ rõ đối với công tác phòng, chống tội phạm xâm hại nhóm yếu thế. Đại biểu đề nghị bổ sung các chỉ tiêu về tỷ lệ giải quyết tố giác, tin báo tội phạm liên quan đến xâm hại trẻ em; đồng thời quan tâm đến việc điều tra, khám phá và thu hồi tài sản trong các vụ lừa đảo công nghệ cao.
Một đề xuất đáng chú ý của đại biểu Trần Thị Thanh Lam là xây dựng cơ chế phối hợp giữa công an, ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp viễn thông để cảnh báo sớm, xác minh và ngăn chặn dòng tiền có dấu hiệu lừa đảo.
Đề xuất này xuất phát từ thực tế nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, trở thành nạn nhân của các cuộc gọi giả danh công an, viện kiểm sát, ngân hàng. Các đối tượng thường thông báo nạn nhân liên quan đến một vụ án, yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản được chỉ định để xác minh hoặc chứng minh tài sản. Vì lo sợ, không ít người đã làm theo và chỉ nhận ra bị lừa khi tiền đã chuyển đi.
Thực tế này cho thấy, nếu chỉ trông chờ vào việc trình báo và điều tra sau khi người dân đã mất tiền thì việc thu hồi tài sản sẽ gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, đại biểu đề nghị phải có cơ chế phối hợp liên ngành, quy định rõ trách nhiệm và thời hạn phản hồi khi tiếp nhận cảnh báo, yêu cầu khẩn cấp; qua đó kịp thời xác minh, ngăn chặn giao dịch đáng ngờ.
Riêng với người cao tuổi, cần có cơ chế cảnh báo nhiều tầng hoặc xác thực bổ sung khi phát sinh giao dịch chuyển số tiền lớn đến tài khoản lạ. Mục tiêu là tạo thêm một lớp bảo vệ, giúp người dân có thời gian kiểm chứng trước khi thực hiện giao dịch, thay vì để họ phải tự xoay xở khi đã rơi vào bẫy lừa đảo.
Phòng ngừa ma túy phải bắt đầu từ trường học và cộng đồng
Một trong những mục tiêu đáng chú ý của chương trình là đến năm 2030 có ít nhất 50% xã, phường, đặc khu không có ma túy; trên 90% người dân được tiếp cận thông tin tuyên truyền, 90% học sinh và 80% sinh viên được tuyên truyền, giáo dục pháp luật.
Tuy nhiên, theo đại biểu Thạch Phước Bình, đoàn Vĩnh Long, tỷ lệ người dân được tuyên truyền hay số lượng các buổi truyền thông chưa đủ phản ánh hiệu quả phòng ngừa. Điều quan trọng hơn là người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, có đủ kiến thức và kỹ năng để nhận diện, từ chối ma túy, tự bảo vệ mình trước những hành vi dụ dỗ, lôi kéo hay không.
Đại biểu đề nghị bổ sung các tiêu chí đánh giá thực chất như tỷ lệ học sinh được trang bị kỹ năng phòng, tránh ma túy và kỹ năng an toàn trên không gian mạng; hiệu quả duy trì mô hình trường học an toàn; mức độ giảm các vụ việc vi phạm pháp luật liên quan đến thanh thiếu niên.
Theo đại biểu, phòng ngừa thành công không phải là tổ chức được bao nhiêu cuộc tuyên truyền mà là có bao nhiêu người, nhất là người trẻ, không bị lôi kéo vào ma túy và tội phạm.
Cùng với đó, mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy cũng cần được đánh giá bằng tính bền vững. Đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, cần làm rõ phương pháp đánh giá chỉ tiêu giảm 10% số vụ phạm tội về trật tự xã hội hằng năm, tránh chỉ căn cứ vào số vụ được ghi nhận. Đối với địa bàn được công nhận không có ma túy, cần tiếp tục theo dõi khả năng phòng ngừa người nghiện mới, người tái nghiện và nguy cơ hình thành trở lại các điểm, tụ điểm phức tạp.
Bởi một địa bàn chỉ thực sự an toàn khi kết quả phòng, chống ma túy được duy trì lâu dài, chứ không chỉ đạt được trên báo cáo hay trong một thời điểm nhất định.
Cai nghiện phải gắn với việc làm và cơ hội làm lại cuộc đời
Một nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là hiệu quả cai nghiện và quản lý sau cai. Theo dự kiến, dự án nâng cao hiệu quả cai nghiện ma túy và quản lý sau cai được bố trí hơn 11.123 tỷ đồng, là dự án có quy mô vốn lớn nhất trong 10 dự án thành phần.
Đại biểu Thạch Phước Bình cho rằng, chương trình đã quan tâm đến cơ sở vật chất, điều kiện xác định tình trạng nghiện và mở rộng các điểm tiếp nhận, tư vấn cai nghiện. Tuy nhiên, cần bổ sung những chỉ tiêu phản ánh kết quả cuối cùng như tỷ lệ duy trì kết quả sau cai, tỷ lệ người sau cai được hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm và tái hòa nhập cộng đồng.
Đồng quan điểm, đại biểu Triệu Lệ Khánh, đoàn TP.HCM, nhấn mạnh những rào cản mà người sau cai nghiện phải đối mặt khi trở về địa phương. Không ít người mong muốn thay đổi, lao động và sống có ích nhưng lại gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm, thiếu thu nhập ổn định, đồng thời chịu định kiến từ cộng đồng.
Khi không có sinh kế và môi trường để bắt đầu lại, nguy cơ tái nghiện, tái vi phạm pháp luật vẫn hiện hữu. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung các giải pháp tư vấn, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm, hỗ trợ tạo sinh kế và tiếp cận chính sách an sinh xã hội; đồng thời khuyến khích doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh tiếp nhận người sau cai nghiện vào làm việc.
Đây không chỉ là chính sách mang ý nghĩa nhân văn mà còn là giải pháp phòng ngừa tội phạm từ gốc. Bởi cai nghiện không nên chỉ được đánh giá bằng việc một người hoàn thành quá trình điều trị, mà cần nhìn vào khả năng duy trì kết quả, ổn định cuộc sống và không quay trở lại với ma túy.
Đầu tư lớn phải đi cùng năng lực thực hiện
Bên cạnh các mục tiêu và giải pháp chuyên môn, tính khả thi của chương trình cũng là vấn đề được đại biểu Quốc hội đặt ra.
Đại biểu Triệu Lệ Khánh cho rằng, việc phân cấp cho chính quyền cấp xã tổ chức thực hiện chương trình là cần thiết, nhưng phải đi đôi với bảo đảm nhân lực, kinh phí, cơ sở vật chất và năng lực chuyên môn. Thực tế, công tác phòng, chống ma túy và tội phạm đòi hỏi nghiệp vụ chuyên sâu, trong khi điều kiện giữa các địa bàn còn khác nhau, nhiều cán bộ cấp xã phải đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ cùng lúc.
Do đó, đại biểu đề nghị cấp tỉnh có trách nhiệm rà soát, đánh giá điều kiện thực hiện của từng địa bàn, bố trí hoặc tăng cường nhân lực, trang thiết bị, đào tạo và hỗ trợ nghiệp vụ cho cấp xã.
Một vấn đề khác là khả năng cân đối và giải ngân nguồn vốn. Đại biểu Dương Khắc Mai, đoàn Lâm Đồng, cho rằng cần làm rõ nguồn vốn đã có cơ sở cân đối, phần vốn dự kiến bổ sung, đồng thời phân kỳ đầu tư phù hợp với khả năng triển khai thực tế. Việc bố trí kinh phí cho những nhiệm vụ chưa hoàn thiện cơ sở pháp lý cũng cần được tính toán thận trọng.
Theo đại biểu, phân bổ nguồn lực cần căn cứ vào mức độ phức tạp của địa bàn, số người nghiện và người sau cai cần quản lý, điều kiện cơ sở cai nghiện cũng như năng lực thực hiện của chính quyền cơ sở, thay vì chỉ dựa vào quy mô dân số hoặc kết quả đã đạt được.
Có thể thấy, những ý kiến tại nghị trường cùng hướng đến yêu cầu đưa Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 đi vào thực chất. Với nguồn lực đầu tư lớn, dự kiến khoảng hơn 45 ngìn tỷ đồng, điều người dân mong đợi không chỉ là những con số về dự án, kinh phí hay tỷ lệ hoàn thành chỉ tiêu, mà là tình trạng lừa đảo được ngăn chặn hiệu quả hơn, trẻ em và các nhóm yếu thế được bảo vệ tốt hơn, thanh thiếu niên tránh xa ma túy và người sau cai có cơ hội ổn định cuộc sống.
Bởi hiệu quả cuối cùng của chương trình phải được đo bằng sự an toàn trong mỗi gia đình, sự bình yên ở từng khu dân cư và niềm tin của người dân vào khả năng bảo vệ của các cơ quan chức năng.
