Không còn mưa điểm giỏi
Phân tích phổ điểm của tất cả các môn tại Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, ĐH Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận xét tỷ lệ điểm giỏi năm nay có xu hướng giảm.
Cụ thể, điểm giỏi môn Ngữ văn giảm chỉ còn 35% (năm ngoái là 65,4%), cho thấy sự phân hóa đề thi môn Ngữ văn đã có sự chuyển biến rất rõ rệt.
Môn Toán, tỷ lệ điểm 8 năm ngoái thấp hơn, tỷ lệ điểm giỏi chưa đến 5%. Năm nay, tỷ lệ đó đạt khoảng 11%. Tương tự, điểm giỏi của các môn Lí, Hóa, Sinh duy trì tỷ lệ ổn định, trên dưới 10% trong nhiều năm liền. Đây là những tín hiệu cho thấy có sự phân hóa rất tốt.
Ở những năm trước, môn Địa lí có hiện tượng "mưa điểm 10" và nhiều điểm giỏi, thì năm nay tỷ lệ điểm giỏi chỉ trên 2%.
Theo GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, năm nay sự phân hóa chất lượng đề thi có sự cải thiện tốt thông qua việc không còn "mưa điểm giỏi” và điểm trung bình cao. Điều này cho thấy chúng ta đã mạnh dạn hướng tới việc học thật, nhân tài thật, qua đó đánh giá đúng năng lực của thí sinh. Với kết quả này, ông Đức cho rằng có thể yên tâm sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh đại học.
GS.TSKH Nguyễn Đình Đức dự đoán năm nay điểm chuẩn các trường top trên, ngành "hot" sẽ giảm khoảng từ 1-3 điểm. Đặc biệt, khối C00 điểm sẽ giảm nhiều. Với những tổ hợp khác, biên độ dao động khoảng 1 điểm và sẽ ổn định ở mức từ 15 -20 điểm.
PGS.TS Nguyễn Đức Sơn, Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đánh giá, phổ điểm các môn năm nay tương đối đẹp, phân bố đồng đều, đặc biệt có sự phân hoá tốt, tạo thuận lợi cho các trường ĐH-CĐ sử dụng kết quả này để tuyển sinh.
Phổ điểm cũng phản ánh hoạt động dạy và học của các trường THPT sau 2 năm với một định hướng mới - định hướng về phát triển phẩm chất và năng lực người học. Điều này thể hiện rất rõ trong đề thi và cách làm, điều đó chứng tỏ đã có sự chuyển dịch tốt.
Phổ điểm môn Ngữ văn gây bất ngờ
Riêng môn Ngữ văn, phổ điểm của năm nay khá đẹp, phản ánh công việc giảng dạy và học tập tại các trường THPT đã sẵn sàng với những yêu cầu kiểm tra, đánh giá.
Theo ông Sơn, việc bồi dưỡng cho giáo viên khả năng kiểm tra, đánh giá theo những lý thuyết mới, ví dụ như Rubric đã thực hiện khá tốt. Khi triển khai chương trình ETEP (chương trình phát triển các trường sư phạm để nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phổ thông), giáo viên được bồi dưỡng về các công cụ, các phương pháp kiểm tra, đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực.
“Như vậy, giáo viên đã được làm quen với công việc đó. Tôi cho rằng sau 2 năm, giáo viên đã quen dần với cách kiểm tra, đánh giá như thế, học sinh cũng được dạy theo cách như vậy. Điều đó minh chứng cho việc giáo dục đã đáp ứng được với mục tiêu của chương trình đặt ra”, ông Sơn nhận xét.
Theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Giảng viên cao cấp, Khoa Xã hội học - Trường Đại học Tây Bắc, đề thi ngữ văn năm nay đã hoàn thành rất tốt nhiệm vụ của mình. Trong đó có việc đánh giá và đo lường năng lực của học sinh để phục vụ việc xét tốt nghiệp THPT. Đồng thời, phục vụ cho việc xét tuyển vào các trường đại học.
Bà Hoa chỉ ra hiện tượng thú vị, ban đầu có những lo ngại về ngữ liệu được sử dụng trong đề thi ngữ văn (nhắc nhiều tới công nghệ, các phát minh hiện đại, nhân vật nước ngoài) liệu có làm giảm tính công bằng vùng miền hay không. Nhưng khi xem phổ điểm và kết quả xếp hạng, cho thấy lần đầu tiên tỉnh Lai Châu đã lọt vào top 10. Điều đó cho thấy năng lực của các thí sinh đã được đo và hiện diện trên phổ điểm.
Về môn Toán, năm nay điểm dưới trung bình ở mức 38%, giảm so với năm ngoái (56%), số điểm giỏi, đặc biệt số điểm 10 tăng lên cho thấy những nỗ lực thay đổi cách dạy, cách học, cách đánh giá đối với môn Toán, bám sát mục tiêu của Chương trình GDPT 2018.
Theo GS.TSKH Đỗ Đức Thái - giảng viên cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, phổ điểm môn Toán năm nay giúp đánh giá kết quả học tập ở bậc THPT, cung cấp thông tin tin cậy cho các trường ĐH-CĐ tuyển sinh. Đặc biệt, phổ điểm cho thấy thực chất giáo dục Toán học ở bậc phổ thông. Tỷ lệ 38% học sinh dưới điểm 5 cho thấy còn nhiều vấn đề cần cải thiện.
Theo ông, đề thi Toán năm nay đánh giá học sinh dựa trên cơ sở kiến thức nền tảng Chương trình GDPT 2018 quy định. Như vậy, học sinh chỉ cần học tốt trên lớp, phần cứng chương trình, sách giáo khoa là hoàn toàn có thể đạt được kết quả khá trong kỳ thi tốt nghiệp THPT thay vì chạy đua học thêm ở nhiều nơi.
Điểm trung bình thấp môn Tiếng Anh không phải vấn đề chất lượng dạy và học
Khi nhìn vào phổ điểm năm nay và đối sánh phổ điểm hai năm 2025 – 2026, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam nhận xét, Tiếng Anh là môn thi tự chọn, do đó những thí sinh có năng lực Tiếng Anh không tốt sẽ chọn môn tự chọn khác và nhiều thí sinh có khả năng Tiếng Anh tốt sẽ được miễn thi hoặc có một cách quy đổi khác - xu hướng này sẽ ngày càng nhiều.
Vì vậy, đề Tiếng Anh năm nay “dễ chịu” hơn đề Tiếng Anh năm trước nhưng điểm thi lại có xu hướng thấp hơn. Theo GS.TS Lê Anh Vinh, điểm trung bình cho dù có thấp hơn so với năm trước thì cũng không phải là vấn đề về chất lượng dạy học trong các nhà trường.
Với môn Tiếng Anh, năm nay tỉ lệ điểm dưới trung bình 50% (năm ngoái 45%). Những năm trước đó, môn Tiếng Anh luôn có tỷ lệ dưới trung bình ở mức cao. Đánh giá trên mặt bằng chung toàn quốc, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cho rằng, môn Tiếng Anh vẫn cần phải đầu tư, đổi mới phương pháp mạnh mẽ hơn, nhất là khi chúng ta đang tiến tới giảng dạy tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Tương tự, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn – hiệu trưởng Trường ĐHSP Hà Nội cho rằng, phổ điểm năm nay cho thấy cần tập trung hơn nữa vào việc đổi mới cách thức dạy và học môn Tiếng Anh.
Tiếng Anh sẽ không chỉ là môn ngoại ngữ mà sẽ phải được dạy tương tự như một công cụ, phương pháp để học sinh có thể sử dụng giao tiếp, trau dồi tri thức. Để thực hiện được điều này đòi hỏi quyết tâm rất lớn.
Với các môn học khác, biểu đồ phổ điểm trước năm 2025 cho thấy một xu hướng điểm thi thường bị trôi về bên phải. Lý do, có khoảng 50-60% mức độ dễ dàng hơn trong đề thi để đạt mục tiêu xét tốt nghiệp.
Tuy nhiên, trong 2 năm gần đây, xu hướng biểu đồ điểm thi các môn học kéo vào phần trung bình. GS.TS Lê Anh Vinh cho rằng, phổ điểm các môn có sự tương đồng, phản ánh được quá trình dạy học tại các nhà trường đồng đều giữa các môn, không có sự phân biệt môn dễ, môn khó. Chúng ta nên duy trì tốt ở các năm tiếp theo.
Điều thú vị trong Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đó là, với các môn thi lựa chọn như Tin học, Công nghệ nông nghiệp, Công nghệ công nghiệp, Kinh tế Pháp luật- không nằm nhiều trong tổ hợp xét tuyển đại học nhưng số lượng đăng ký dự thi tăng, có những môn gấp đến hai, ba lần so với năm đầu tiên.
Điều đó cho thấy, khi lựa chọn những môn học này các em không phải áp lực của việc tuyển sinh đại học - tức là không phải chọn vì áp lực bên ngoài, mà chọn vì các em thấy những môn học đó gần gũi, thú vị, có ý nghĩa với chính bản thân. PGS.TS Nguyễn Đức Sơn đánh giá, đây là một dấu hiệu tốt, cần quan tâm trong thời gian tiếp theo.
