Trào lưu sử dụng thực phẩm bổ sung collagen

Bước sang tuổi 40, nhận thấy da bắt đầu xuất hiện nếp nhăn, mái tóc khô và xơ hơn trước, chị Hải Anh ở Hà Nội tìm mua sữa bổ sung collagen theo lời giới thiệu của bạn bè. Chị thường uống khoảng 3 tháng rồi nghỉ vài tháng trước khi sử dụng lại và cho biết làn da được cải thiện hơn.

Tuy nhiên, chị thừa nhận mình không sử dụng theo một liệu trình do bác sĩ chỉ định mà chủ yếu dựa vào kinh nghiệm của những người quen. Để yên tâm về chất lượng, chị thường nhờ bạn bè mua các sản phẩm collagen của Nhật Bản hoặc Mỹ khi đi công tác.

Không chỉ băn khoăn về chất lượng, nhiều người tiêu dùng còn gặp khó khăn khi lựa chọn giữa rất nhiều loại collagen trên thị trường. Chị Ngọc Chân ở Hà Nội cho biết, khi tìm kiếm trên mạng, chị thấy có đủ loại sản phẩm dạng bột, nước, viên uống hay sữa bổ sung collagen, với mức giá từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng. Điều khiến chị lo lắng là không biết sản phẩm nào phù hợp, nên dùng trong bao lâu và liệu có tác dụng phụ hay không nếu như tự ý sử dụng.

Hiệu quả của việc bổ sung collagen cần được nhìn nhận ở mức độ phù hợp, thay vì kỳ vọng quá mức. (Ảnh minh họa do AI tạo)

Collagen không đi thẳng đến da, tóc hay khớp

Theo TS-BS Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, collagen có vai trò quan trọng trong việc xây dựng cấu trúc, tạo sự nâng đỡ cho da, xương, cơ, dây chằng và mạch máu. Đối với làn da, collagen liên quan đến độ đàn hồi và độ ẩm, góp phần giúp da săn chắc hơn và làm chậm sự hình thành nếp nhăn. Collagen cũng tham gia duy trì sự dẻo dai của sụn khớp và hỗ trợ cơ bắp trong quá trình vận động.

Trước trào lưu uống collagen để làm đẹp, chống lão hóa hoặc hỗ trợ xương khớp, TS-BS Trương Hồng Sơn cho biết, quan niệm uống collagen thì chất này sẽ được đưa trực tiếp đến da, tóc, móng hoặc khớp là không đúng.

“Collagen sau khi được đưa vào cơ thể sẽ được hệ tiêu hóa phân giải thành các peptide thủy phân và axit amin. Sau khi hấp thụ, các thành phần này được phân phối đến những cơ quan, mô có nhu cầu chứ không ưu tiên riêng cho da hay khớp. Về hiệu quả của collagen bổ sung, một số bằng chứng cho thấy việc sử dụng collagen peptide thủy phân đều đặn trong khoảng 2-3 tháng có thể cải thiện một phần độ ẩm và độ đàn hồi của da.

Một số nghiên cứu cũng cho thấy các mảnh peptide có thể đóng vai trò như tín hiệu kích thích tế bào tăng cường tổng hợp collagen mới. Tuy nhiên, collagen không phải là “thần dược” chống lão hóa như một số người quan niệm. Hiện không có bằng chứng cho thấy uống collagen có thể chữa dứt điểm nếp nhăn, làm mọc tóc hay điều trị một bệnh lý nào đó. Hiệu quả của việc bổ sung collagen vì thế cần được nhìn nhận ở mức độ phù hợp, thay vì kỳ vọng quá mức", TS.BS Trương Hồng Sơn cho biết.

Chế độ ăn cân đối vẫn là nền tảng

Với người khỏe mạnh có chế độ ăn uống cân đối, cơ thể hoàn toàn có thể được cung cấp đủ nguyên liệu và dưỡng chất cần thiết để tự tổng hợp collagen.

Theo TS-BS Trương Hồng Sơn, quá trình này trước hết cần các axit amin nền tảng, cùng với những chất hỗ trợ như vitamin C và các vi khoáng, trong đó có kẽm và đồng. Những chất này giúp kích hoạt các enzyme, thúc đẩy quá trình hình thành và tạo ra các sợi collagen bền vững.

"Vì vậy, thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm bổ sung collagen, chế độ ăn hàng ngày cần được bảo đảm đầy đủ các nhóm thực phẩm cần thiết như thực phẩm giàu đạm gồm thịt nạc, cá, trứng; thực phẩm giàu vitamin, đặc biệt là vitamin C như các loại trái cây. Bên cạnh đó là các thực phẩm chứa kẽm và đồng như hạt bí ngô, các loại hạt, ngũ cốc nguyên hạt và hải sản cũng cần được bổ sung trong chế độ ăn hàng ngày. Khi chế độ ăn bảo đảm đầy đủ những nhóm thực phẩm này, cơ thể có điều kiện thuận lợi để tự tổng hợp collagen", TS.BS Trương Hồng Sơn hướng dẫn.

Trong trường hợp vẫn có nhu cầu sử dụng sản phẩm bổ sung collagen, TS-BS Trương Hồng Sơn cho rằng một số người từ 25 tuổi trở lên, bắt đầu xuất hiện dấu hiệu lão hóa, có nhu cầu hỗ trợ về da, xương khớp hoặc phục hồi cơ bắp có thể cân nhắc sử dụng.

Thời gian sử dụng thường cần ít nhất 2-3 tháng mới có thể đánh giá hiệu quả. Việc sử dụng không đồng nghĩa với uống liên tục hoặc càng nhiều càng tốt. Bác sĩ cũng cho biết collagen có thể được sử dụng vào lúc đói, chẳng hạn buổi sáng, nhằm tăng khả năng hấp thụ.

Đáng lưu ý, không phải ai cũng nên tự ý bổ sung collagen. Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, người mắc bệnh thận mạn tính, viêm loét dạ dày, người đang sử dụng một số thuốc đặc trị hoặc thuốc dị ứng cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Người dị ứng với hải sản cũng cần cân nhắc, bởi một số sản phẩm collagen có nguồn nguyên liệu từ hải sản.

Về lựa chọn sản phẩm, TS.BS Trương Hồng Sơn khuyến nghị ưu tiên collagen thủy phân để dễ hấp thụ hơn, đồng thời lựa chọn sản phẩm của thương hiệu uy tín, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

Thị trường hiện có rất nhiều sản phẩm collagen, đặc biệt là các sản phẩm bán trực tuyến. Trong khi đó, tình trạng hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng vẫn là nguy cơ đối với người tiêu dùng. Vì vậy, thay vì chạy theo những lời quảng cáo về công dụng như “thần dược” chống lão hóa, người sử dụng cần quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, thành phần, liều lượng và đối tượng sử dụng.