Radio
Podcast
Multimedia
Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, chiều nay (21/8), Quốc hội thảo luận ở hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023.
Không để điều kiện đất ở cản trở người dân
Góp ý về chính sách nhà ở, đại biểu Sí Thị Mai Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai) cho rằng khó khăn về nhà ở của đồng bào dân tộc thiểu số, người dân vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới không chỉ là vấn đề an sinh mà còn ảnh hưởng đến sự ổn định và cơ hội phát triển lâu dài của người dân.
Đại biểu đề nghị bổ sung “vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng biên giới” vào phạm vi được hỗ trợ, tránh bỏ sót những hộ gia đình sinh sống tại các địa bàn đặc thù.
Một trong những vướng mắc lớn hiện nay là quy định hộ gia đình phải có đất ở mới được hỗ trợ xây dựng, sửa chữa nhà. Trong khi đó, nhiều hộ đồng bào đã sinh sống ổn định qua nhiều thế hệ trên đất nông nghiệp hoặc đất do cha ông để lại nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
“Việc cứng nhắc quy định phải có đất ở mới được nhận hỗ trợ xây dựng hay sửa chữa nhà vô hình trung loại trừ chính những người khó khăn nhất, yếu thế nhất”, đại biểu Sí Thị Mai Anh nhận định.
Từ thực tế này, đại biểu đề nghị Nhà nước quy hoạch, bố trí quỹ đất ở an toàn và đầu tư hạ tầng thiết yếu trước hoặc đồng thời với việc hỗ trợ làm nhà. Đối với hộ nghèo đặc biệt khó khăn, người già neo đơn, người khuyết tật tại vùng dân tộc thiểu số, miền núi và biên giới, cần xem xét hỗ trợ 100% kinh phí bởi yêu cầu vốn đối ứng có thể khiến họ không đủ khả năng tiếp nhận chính sách.
Đồng quan điểm, đại biểu Vương Thị Hương (Đoàn ĐBQH tỉnh Tuyên Quang) đề nghị không áp dụng cứng yêu cầu hộ gia đình phải có đất ở và đăng ký thường trú tại xã nơi xây dựng, sửa chữa nhà.
Theo đại biểu, nhiều hộ dân vùng dân tộc thiểu số, miền núi đang sử dụng đất ổn định nhưng chưa hoàn tất thủ tục công nhận đất ở. Một số hộ phải di dời khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét hoặc được bố trí ổn định dân cư tại địa bàn khác. Nếu đồng thời áp dụng cả hai điều kiện về đất ở và đăng ký thường trú, những trường hợp thực sự cần hỗ trợ có thể bị loại khỏi chính sách.
Đại biểu Vương Thị Hương đề nghị hộ gia đình được hỗ trợ khi đã có đất ở, được Nhà nước bố trí đất ở hoặc có đất đủ điều kiện được công nhận là đất ở. Đối với các trường hợp di dời, tái định cư hoặc bố trí ổn định dân cư, không nên bắt buộc đăng ký thường trú tại cùng đơn vị hành chính cấp xã.
Chính sách phải phù hợp với đặc thù miền núi
Bên cạnh việc tháo gỡ điều kiện về đất, các đại biểu cho rằng loại hình và mức hỗ trợ nhà ở cũng phải phù hợp với địa hình, tập quán cư trú và khả năng chi trả của người dân.
Đại biểu Vương Thị Hương cho rằng không nên bắt buộc nhà ở xã hội tại các phường miền núi phải được xây dựng theo loại hình chung cư. Với đặc điểm dân cư thưa, địa hình chia cắt và tập quán cư trú gắn với sinh kế, địa phương cần được chủ động quyết định xây dựng chung cư hay nhà thấp tầng căn cứ vào điều kiện thực tế.
Theo đại biểu Sí Thị Mai Anh, thiết kế nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số cũng phải phù hợp với văn hóa, phong tục và sinh kế của từng cộng đồng. Nhà ở tại những khu vực này không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là một không gian văn hóa và sinh kế đặc thù.
Đại biểu Trường Trung Tuyến (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) đề nghị chính sách hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo tại khu vực nông thôn, miền núi cần được xây dựng linh hoạt theo từng vùng.
Việc xác định đối tượng thụ hưởng không nên chỉ căn cứ vào chuẩn nghèo mà phải xem xét mức độ thiếu hụt, độ an toàn và chất lượng thực tế của nhà ở. Những gia đình có người cao tuổi, người khuyết tật hoặc thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai cần được ưu tiên.
Đại biểu cũng lưu ý, chi phí xây dựng tại miền núi và địa bàn xa trung tâm thường cao hơn do phát sinh chi phí vận chuyển vật liệu, nhân công và san nền. Nếu áp dụng một định mức hỗ trợ bình quân, nhiều hộ nghèo sẽ không đủ khả năng bố trí phần vốn đối ứng để xây dựng nhà.
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết chính sách hỗ trợ nhà ở cho đồng bào dân tộc thiểu số đã được triển khai thông qua các chương trình mục tiêu và chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát.
Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là nhiều hộ đồng bào đang sinh sống trên đất rừng, đất ruộng, đất nương, đất rẫy nhưng chưa có đất được công nhận là đất ở. Bộ trưởng đề nghị cơ quan quản lý đất đai tiếp tục nghiên cứu, đưa vấn đề này vào chính sách trong quá trình hoàn thiện pháp luật có liên quan.
Để chính sách thực sự đến được với người dân vùng khó khăn, các quy định về đất ở, vốn đối ứng, loại hình và thiết kế nhà cần linh hoạt, phù hợp với điều kiện địa hình, văn hóa và sinh kế của từng cộng đồng.
