Ngày 24/3, Đại học Bách khoa Hà Nội công bố kết quả điểm thi Đánh giá tư duy đợt 2 năm 2026. Thủ khoa đợt thi này là Nguyễn Tuấn Đạt, học sinh trường THPT Vĩnh Bảo (Hải Phòng) với điểm số 98,98/100. Đây cũng là điểm số cao nhất từ khi tổ chức kỳ thi đến nay, phá kỷ lục thủ khoa hiện tại đang có điểm TSA là 98,61 điểm.
Có 2 thí sinh đạt trên 90 điểm; 55 thí sinh đạt trên 80 điểm; 710 thí sinh đạt trên 70 điểm. Điểm trung bình của đợt 2 năm 2026 là 55,44/100.
Sau khi Đại học Bách khoa Hà Nội công bố điểm thi TSA đợt 2 năm 2026, trên nhiều diễn đàn không ít người tỏ ra băn khoăn khi thí sinh Nguyễn Tuấn Đạt trả lời đúng 40/40 câu hỏi phần Tư duy Toán học, 18/20 câu Tư duy Đọc hiểu và 33/40 câu Tư duy Khoa học/Giải quyết vấn đề. Như vậy, thí sinh này sai 9/100 câu nhưng chỉ bị trừ 1,02 điểm.
Trong khi đó, thủ khoa TSA đợt 1 tháng 1 năm nay giành điểm ở 92/100 câu, tức đúng nhiều câu hơn nhưng tổng điểm lại thấp hơn Nguyễn Tuấn Đạt 2,88.
Trước băn khoăn này, chiều 25/3, PGS. TS Vũ Duy Hải, Trưởng ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, hầu hết các kỳ đánh giá tại Việt Nam đều sử dụng điểm thô để làm kết quả đánh giá cuối cùng.
Ví dụ, đề kiểm tra có 100 câu hỏi, và mỗi câu hỏi trả lời đúng đạt được 1 điểm thì nếu thí sinh làm đúng được 70 câu, thí sinh đó sẽ được 70 điểm.
Một trong những nhược điểm của việc sử dụng điểm thô theo đại diện Đại học Bách khoa Hà Nội là khó phân biệt được khả năng của các thí sinh có cùng điểm thô khi làm cùng một đề thi ở cùng một thời điểm.
Ngoài ra, khi tính điểm năng lực bằng điểm thô, năng lực của thí sinh sẽ thay đổi khi làm hai đề thi có độ khó khác nhau ở cùng một thời điểm.
Ông Hải nêu ví dụ, trong một đợt thi, các thí sinh làm đúng 70 câu hỏi bất kì sẽ có cùng điểm thô là 70 điểm. Trong thực tế, các thí sinh này có thể trả lời đúng tập hợp các câu hỏi khác nhau và độ khó của các câu hỏi này trong đề thi cũng khác nhau. Vì vậy, 70 điểm không phản ánh đúng năng lực của các thí sinh này.
Cũng theo PGS. TS Vũ Duy Hải, Đại học Bách khoa Hà Nội đang triển khai áp dụng mô hình lý thuyết IRT 2 tham số (độ khó và độ phân biệt) trong việc chấm điểm bài thi Đánh giá tư duy (TSA).
Hiểu một cách đơn giản, PGS.TS Vũ Duy Hải cho biết, với việc chấm thi theo mô hình lý thuyết IRT 2 tham số, thí sinh càng làm được nhiều câu hỏi khó thì điểm số TSA sẽ càng cao và ngược lại, nếu thí sinh chỉ làm được những câu hỏi dễ thì điểm số TSA sẽ thấp.
Điều này dẫn đến việc các thí sinh có thể có điểm thô giống nhau hay nói cách khác là trả lời đúng được số câu hỏi như nhau nhưng sẽ đạt được điểm TSA khác nhau.
Tuy nhiên để đảm bảo yếu tố chính xác và công bằng giữa các đợt thi khác nhau, thuật toán chấm điểm theo mô hình lý thuyết IRT 2 tham số được thực hiện theo nhiều công đoạn, xử lý trên dữ liệu thi chung trước đó để ước lượng các tham số, sau đó mới tính toán ra điểm số TSA cho từng thí sinh.
Theo đó, quy trình 4 bước chấm điểm IRT hai tham số trong TSA cụ thể như sau:
- Bước 1: Căn cứ theo kết quả làm bài của toàn bộ thí sinh trong từng kíp thi, phần mềm chấm thi sẽ thực hiện ước lượng độ khó và độ phân biệt của từng câu hỏi trong đề thi hiện tại.
- Bước 2: Phần mềm chấm thi thực hiện ước lượng điểm năng lực tư duy của từng thí sinh dựa theo kết quả làm bài thi và thang đo của đề thi hiện tại.
- Bước 3: Phần mềm chấm thi thực hiện quy đổi thang đo của đề thi hiện tại về thang tham chiếu chung với các đợt thi trước để đưa điểm năng lực tư duy của thí sinh về cùng một thang đo.
- Bước 4: Phần mềm chấm thi thực hiện quy đổi điểm năng lực tư duy của thí sinh đã tham chiếu sang thang điểm TSA.
Từ quy trình này, PGS. TS Vũ Duy Hải nhấn mạnh, điểm TSA không chỉ được xác định từ số câu trả lời đúng của thí sinh, mà là từ toàn bộ kết quả trả lời của thí sinh đó trên bài thi. Kết quả này trước hết được tính trên thang đo của cùng kíp thi, sau đó được quy đổi về thang tham chiếu chung với các đợt thi trước để tạo sự công bằng.
Trên cơ sở đó, phần mềm chấm thi sẽ ước lượng điểm năng lực tư duy của từng thí sinh, sau đó thực hiện cân bằng điểm năng lực này về thang chung giữa các đợt thi. Cuối cùng là thực hiện quy đổi sang điểm TSA tương ứng cho thí sinh.
"Điểm của kỳ thi đánh giá tư duy không phải được tính bằng cách cộng điểm của từng câu hỏi thi mà là kết quả của quá trình ước lượng năng lực tư duy từ toàn bộ bài thi của thí sinh. Nếu thí sinh làm đúng nhiều câu hỏi ở dải khó và có độ phân biệt cao thì điểm năng lực tư duy của thí sinh được ước lượng sẽ cao và điểm TSA cũng sẽ cao. Ngược lại, nếu thí sinh chủ yếu làm đúng các câu dễ và trung bình thì điểm TSA sẽ thấp", PGS. TS Vũ Duy Hải phân tích.
Ông Hải cũng cho hay, với phương pháp chấm này, điểm thi đánh giá tư duy - TSA không phải là điểm thô bị cộng thêm hoặc trừ bớt đi và cũng không phụ thuộc vào điểm số của thí sinh đạt mức cao nhất trong đợt thi.
