Trở thành “tổng đài tư vấn bất đắc dĩ” của bạn thân
Không cần bằng cấp hay kiến thức chuyên môn, nhưng đôi khi, chúng ta lại trở thành "chuyên gia tư vấn" cho bạn bè chỉ vì mối quan hệ thân thiết. Thảo Vy, 21 tuổi ở Hà Nội chia sẻ rằng, những cuộc gọi lúc nửa đêm hay những buổi cà phê luôn trở thành cơ hội để bạn bè tìm đến cô để tâm sự.
“Khi bạn thân thất tình, tôi chỉ có thể nghe và an ủi, không biết khuyên gì, nhưng tôi luôn cố gắng để bạn cảm thấy được sự đồng cảm”, Thảo Vy chia sẻ. Tuy nhiên, vai trò này không phải lúc nào cũng dễ dàng. Áp lực đến từ việc phải làm bạn thân, phải lắng nghe mà không có lời khuyên thực sự có thể khiến “chuyên gia bất đắc dĩ” cảm thấy mệt mỏi.
Áp lực đối với các “chuyên gia tư vấn” không chuyên
Chị Nguyễn Hoàng Thanh Hương, chuyên gia giáo dục của Công ty Cổ phần Giáo dục toàn cầu EEG, nhận định rằng “chuyên gia tư vấn không chuyên” phải đối mặt với ba áp lực lớn.
Thứ nhất, áp lực về sự hiểu biết: liệu bạn có đủ kiến thức và kinh nghiệm để hiểu rõ tình huống của bạn mình không?
Thứ hai, áp lực về lời khuyên: bạn có thể đưa ra lời khuyên hữu ích, nhưng lại sợ rằng lời khuyên đó sẽ không đúng hay thậm chí khiến bạn mình làm sai.
Thứ ba, áp lực về cảm xúc và trách nhiệm. Khi lắng nghe quá nhiều câu chuyện của bạn bè, người nghe có thể rơi vào trạng thái căng thẳng, mệt mỏi và quên đi chính cảm xúc của bản thân. Chính vì thế, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ những người chuyên môn hoặc đồng cảm với chính mình là rất quan trọng.
Lắng nghe đúng cách và đặt ranh giới cho chính mình
Theo chị Thanh Hương, khi trở thành “chuyên gia tư vấn” cho bạn bè không có nghĩa là bạn phải “gánh” toàn bộ cảm xúc của họ. Để giữ vững sức khỏe tâm lý của chính mình, bạn cần phải biết lắng nghe một cách chân thành và đồng cảm, nhưng đồng thời cũng cần phải đặt ra những câu hỏi định hướng, giúp bạn mình tự tìm ra giải pháp cho vấn đề của họ.
Chị Thanh Hương nhấn mạnh bốn yếu tố then chốt khi trở thành “chuyên gia tư vấn” bất đắc dĩ là: lắng nghe, đồng cảm, định hướng và giúp bạn tìm được chuyên gia phù hợp hơn. Cụ thể, thay vì chỉ đưa ra lời khuyên, bạn có thể hỏi những câu như: “Cậu nghĩ bố mẹ sẽ nghĩ gì khi họ biết chuyện này?” Điều này không chỉ giúp bạn mình suy nghĩ rõ ràng hơn mà còn giúp họ tự đưa ra quyết định.
Quan trọng hơn, khi nhận thấy tình huống vượt quá khả năng của mình, đừng ngần ngại đề xuất bạn mình tìm đến sự trợ giúp từ những người có khả năng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe tâm lý của bạn mà còn là cách hỗ trợ tốt nhất cho bạn bè, khi họ cần sự giúp đỡ từ những người có chuyên môn phù hợp.
Dấu hiệu cho thấy bạn không thể “ôm” vai trò “chuyên gia tư vấn” một mình
Chị Thanh Hương cũng chỉ ra những dấu hiệu rõ ràng cho thấy bạn không thể tiếp tục “ôm” lấy vai trò “chuyên gia tư vấn” cho bạn bè mà bắt buộc phải có sự hỗ trợ thêm của người khác.
Dấu hiệu đầu tiên là khi bạn nhận thấy vấn đề của bạn mình ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm lý và sự an toàn của họ, thậm chí là của chính bạn. Ví dụ, nếu bạn của bạn bị lạm dụng, bị bạo lực, đang nghĩ đến việc bỏ nhà đi, hoặc có hành động nguy hiểm cho bản thân.
Dấu hiệu thứ hai là khi câu chuyện của bạn mình khiến bạn cảm thấy lo lắng, bất an, thậm chí là mệt mỏi hay mất ngủ. Khi đó, bạn cần phải tìm cách chia sẻ với bạn mình rằng tình huống đã trở nên nghiêm trọng và cần sự can thiệp từ người ngoài.
Bạn có thể chia sẻ với bạn của mình: “Tớ lo cho bạn quá, tớ sợ là chúng ta sẽ không làm tốt nếu như không tìm đến sự trợ giúp của người khác” hoặc “Tớ cảm thấy cái vấn đề này đang quá căng thẳng rồi, chúng ta nên tìm đến bố mẹ để được giúp đỡ.” Việc nhấn mạnh rằng bạn luôn ở bên cạnh, nhưng để giải quyết vấn đề tốt nhất, cần có sự hỗ trợ từ một người thứ ba sẽ giúp bạn bè hiểu rằng bạn đang tôn trọng họ, nhưng cũng muốn tìm sự giúp đỡ chuyên nghiệp để bảo vệ sức khỏe tâm lý của cả hai.
Khi bạn đã gợi ý rõ ràng cho bạn mình, họ sẽ dễ dàng chấp nhận và sẵn sàng tìm sự trợ giúp, đồng thời duy trì mối quan hệ thân thiết, lành mạnh.
