Theo TS. Lê Thị Thanh Thủy (Khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam), body shaming - chế giễu, miệt thị ngoại hình - không đơn thuần là những lời nói thoáng qua mà có thể gây ra những ảnh hưởng tâm lý lâu dài.
Ở lứa tuổi thanh thiếu niên – giai đoạn hình thành nhận thức và lòng tự trọng – những lời chê bai về ngoại hình dễ khiến các bạn nhìn nhận bản thân theo hướng tiêu cực, dần mất tự tin, thu mình và thậm chí đánh giá thấp giá trị của chính mình. Không ít trường hợp, từ những lời nhận xét về cân nặng hay vóc dáng, người trẻ rơi vào trạng thái lo âu, buồn bã, hoặc có những hành vi cực đoan.
Một trong những nguyên nhân khiến tình trạng này ngày càng phổ biến là sự phát triển của mạng xã hội. Những hình ảnh “hoàn hảo” đã qua chỉnh sửa xuất hiện dày đặc vô tình tạo nên một chuẩn mực vẻ đẹp phi thực tế. Khi liên tục tiếp xúc với những hình ảnh ấy, nhiều bạn trẻ dễ rơi vào vòng xoáy so sánh và tự ti về ngoại hình của mình. Bên cạnh đó, môi trường mạng với tính ẩn danh cũng khiến những lời bình luận tiêu cực trở nên dễ dàng và lan truyền nhanh chóng hơn, làm gia tăng mức độ tổn thương.
Thực tế, không ít bạn trẻ đã từng là nạn nhân của body shaming. Phượng, sinh viên năm thứ hai tại Hà Nội, chia sẻ rằng từng bị chế giễu vì ngoại hình khi còn học lớp 10. Dù cảm thấy buồn, nhưng nhờ có những người bạn luôn bên cạnh động viên, Phượng đã vượt qua giai đoạn khó khăn. Sau trải nghiệm đó, bạn lựa chọn thay đổi bản thân theo hướng tích cực hơn, không chỉ để cải thiện ngoại hình mà còn vì sức khỏe.
Trong khi đó, Trịnh Vũ Hồng Ngọc – sinh viên năm thứ ba – cho rằng hậu quả lớn nhất của body shaming là ảnh hưởng đến tâm lý. Theo Ngọc, những lời nói tưởng chừng vô hại có thể khiến người khác tự ti, thậm chí rơi vào trạng thái trầm cảm. Chính vì vậy, Ngọc luôn ý thức không miệt thị ngoại hình người khác và khuyên bạn bè nên góp ý một cách tinh tế, mang tính xây dựng, đặc biệt khi vấn đề ngoại hình liên quan đến sức khỏe.
Không phải là nạn nhân trực tiếp, nhưng Mai – sinh viên Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam – vẫn cảm thấy bức xúc trước tình trạng miệt thị ngoại hình trên mạng xã hội. Theo Mai, dù là vô tình hay cố ý, những lời đánh giá về ngoại hình đều có thể khiến người khác tổn thương, thậm chí ảnh hưởng đến cả những người chỉ vô tình đọc được.
Từ những câu chuyện trên, có thể thấy body shaming không phải là vấn đề nhỏ. Vậy khi trở thành đối tượng của những lời chê bai, người trẻ nên làm gì?
Theo TS. Lê Thị Thanh Thủy, điều quan trọng nhất là xây dựng “nội lực” – tức sự tự tin và niềm tin vào giá trị bản thân. Khi hiểu rõ mình có những điểm mạnh riêng và không ai hoàn hảo tuyệt đối, các bạn sẽ vững vàng hơn trước những lời tiêu cực. Bên cạnh đó, người trẻ cần được trang bị kỹ năng phản hồi phù hợp, như thẳng thắn bày tỏ cảm xúc khi bị xúc phạm hoặc chủ động bảo vệ mình trên môi trường mạng bằng cách chặn, báo cáo nội dung xấu.
Gia đình, nhà trường và bạn bè cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người trẻ. Gia đình cần tạo môi trường tích cực, khích lệ thay vì so sánh; nhà trường cần giáo dục về sự tôn trọng và chấp nhận khác biệt; còn bạn bè cần ý thức rằng không phải mọi lời nói đùa đều vô hại.
Ngoài ra, trong bối cảnh mạng xã hội phát triển, các bạn trẻ cũng cần học cách “chọn lọc” thông tin. Những hình ảnh lung linh trên mạng không phản ánh toàn bộ thực tế. Thay vì so sánh, hãy tập trung vào việc phát triển bản thân, chăm sóc sức khỏe và nuôi dưỡng những giá trị bên trong.
Mỗi người đều có một vẻ đẹp riêng và ngoại hình không phải là thước đo duy nhất để đánh giá giá trị con người. Thay vì để những lời nói tiêu cực làm tổn thương, người trẻ hoàn toàn có thể học cách yêu thương bản thân, xây dựng sự tự tin và lan tỏa sự tôn trọng đến những người xung quanh. Bởi đôi khi, chỉ một lời nói tích cực cũng có thể trở thành động lực giúp người khác mạnh mẽ hơn rất nhiều./.
