Trong nhiều năm, việc đào tạo kỹ sư công nghệ cao thường diễn ra chủ yếu trong giảng đường và phòng thí nghiệm của các trường đại học. Tuy nhiên, khi ngành công nghiệp bán dẫn trở thành một trong những trụ cột của kinh tế công nghệ toàn cầu, bài toán đặt ra cho nhiều quốc gia không chỉ là công nghệ mà còn là nguồn nhân lực có khả năng làm việc ngay trong môi trường công nghiệp.
Trong bối cảnh đó, các mô hình đào tạo gắn với doanh nghiệp đang dần xuất hiện trong hệ thống giáo dục đại học. Một ví dụ đáng chú ý là chương trình VNU – Samsung Technology Track (V-STT) do Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội triển khai cùng Samsung Electronics Hàn Quốc.
Điểm khác biệt của chương trình không nằm ở số lượng học phần hay cấu trúc chương trình đào tạo, mà ở cách tổ chức quá trình học: người học được tiếp cận với các vấn đề công nghệ và môi trường doanh nghiệp ngay trong quá trình học thạc sĩ.
Theo Phùng Mạnh Khang, học viên khóa 2 của chương trình: Sự khác biệt là cách kết nối giữa đào tạo và nhu cầu thực tế của ngành, việc học không chỉ dừng lại ở kiến thức lý thuyết mà còn gắn với các vấn đề công nghệ đang được quan tâm trong lĩnh vực điện tử – bán dẫn. Điều này giúp học viên hình dung rõ hơn con đường nghề nghiệp mà mình theo đuổi.
“Việc học gắn liền với các vấn đề thực tiễn của ngành giúp chúng tôi hiểu rõ hơn mình đang học để làm gì, và công việc trong tương lai có thể sẽ như thế nào,” Khang chia sẻ.
Cách tiếp cận này cũng phản ánh một xu hướng đang được nhiều trường đại học trên thế giới áp dụng: đưa doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo nhân lực công nghệ cao.
Đối với nhiều học viên, trải nghiệm đáng giá nhất là cơ hội được tiếp cận trực tiếp với các công nghệ liên quan đến đóng gói và kiểm thử chip – những lĩnh vực quan trọng trong chuỗi giá trị bán dẫn. Phí Văn Hòa, học viên khóa 1 cho biết trong quá trình học anh đã được tìm hiểu các công nghệ như Burn-In Testing, 3D packaging và wafer-level packaging.
Trong thời gian thực tập tại Samsung Electronics Hàn Quốc, anh tham gia một dự án liên quan đến cải tiến hệ thống kiểm thử nhằm nâng cao độ ổn định và hiệu suất vận hành. Theo Hòa, trải nghiệm này giúp anh hiểu rõ hơn cách các kỹ sư trong doanh nghiệp phân tích vấn đề và đưa ra giải pháp. "Trong môi trường sản xuất, một giải pháp kỹ thuật không chỉ đúng về mặt lý thuyết mà còn phải vận hành hiệu quả trong thực tế. Đó là điều mà chúng tôi học được rất rõ khi làm việc trong dự án,” anh nói.
Không chỉ là kiến thức chuyên môn, làm việc trong môi trường quốc tế cũng mang lại nhiều trải nghiệm mới cho các học viên.
Thời gian thực tập tại Samsung Electronics Hàn Quốc là một bước ngoặt quan trọng trong quá trình học tập. Hoàng Văn Quyến, học viên khóa 1, cho biết: “Điều khiến tôi ấn tượng nhất là sự chuyên nghiệp và kỷ luật trong cách tổ chức công việc. Ban đầu tôi gặp một số khó khăn về thuật ngữ chuyên ngành và cách giao tiếp, nhưng dần dần khi quen với môi trường làm việc, tôi trở nên tự tin hơn khi trao đổi và tham gia các dự án cùng đồng nghiệp”.
Theo anh, trải nghiệm này giúp người học hiểu rõ hơn cách các tập đoàn công nghệ vận hành và cách các nhóm kỹ sư phối hợp trong những dự án kỹ thuật phức tạp.
Bên cạnh kỹ năng chuyên môn, nhiều học viên cho rằng chương trình còn giúp họ phát triển những năng lực quan trọng khác. Hoàng Văn Quyến cho biết sau quá trình học và thực tập, anh nhận thấy mình tiến bộ rõ rệt ở ba khía cạnh: khả năng nghiên cứu, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng sử dụng ngoại ngữ trong môi trường quốc tế.
Trong những năm gần đây, ngành bán dẫn được nhắc đến nhiều trong các chiến lược phát triển công nghiệp công nghệ cao của nhiều quốc gia. Tuy nhiên, đào tạo nhân lực cho lĩnh vực này không chỉ đơn giản là mở thêm các chương trình học mới. Điều quan trọng hơn là cách thiết kế chương trình để người học có thể chuyển từ kiến thức sang năng lực làm việc thực tế.
Những mô hình đào tạo kết hợp giữa trường đại học và doanh nghiệp như chương trình VNU – Samsung Technology Track cho thấy một cách tiếp cận đáng chú ý: đưa người học tiếp cận với thực tiễn ngành ngay từ quá trình đào tạo. Với nhiều học viên, điều quan trọng không chỉ là tấm bằng thạc sĩ, mà là những trải nghiệm giúp họ hiểu rõ hơn về ngành công nghiệp bán dẫn và con đường nghề nghiệp phía trước. Đây cũng là một hướng đi mới trong đào tạo nhân lực công nghệ.
