Ngày 3/10, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác được Bộ Y tế trình Quốc hội. Một trong những nội dung gây chú ý là đề xuất mở rộng đối tượng được đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người, trong đó có nhóm trẻ dưới 18 tuổi. Đây là vấn đề nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quyền trẻ em, quyền quyết định đối với cơ thể và những vấn đề đạo đức, tâm lý trong gia đình và xã hội, vì thế đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng xã hội.

Hiến mô, tạng là nghĩa cử cao đẹp, có thể trao cơ hội sống cho những người bệnh đang chờ ghép tạng. Tuy nhiên, tính nhân văn của hành động ấy không có nghĩa mọi quy định liên quan đều có thể được mở rộng mà thiếu đi những giới hạn cần thiết. Đặc biệt, với người chưa thành niên, khả năng nhận thức, mức độ trưởng thành và sự tự nguyện cần được xem xét hết sức thận trọng. Không ít ý kiến bày tỏ lo ngại rằng, nếu quy định chưa đủ chặt chẽ, việc lấy ý kiến đồng ý của cha mẹ có thể vô tình lấn át quyền và nguyện vọng thực sự của trẻ em.

Những băn khoăn ấy không phải là sự phủ nhận ý nghĩa của việc hiến tạng hay là lý do để cản trở một chính sách nhân đạo. Ngược lại, đó là những phản biện cần thiết để một chính sách tốt đẹp khi đi vào cuộc sống không tạo ra những hệ lụy ngoài mong muốn.

Và rồi, những ý kiến từ nghị trường và dư luận xã hội đã được cơ quan soạn thảo tiếp thu sửa đổi.

Ngày 1/11/2026, Bộ Y tế có Công văn số 8236 kèm dự thảo báo cáo dự kiến tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, ý kiến thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, cùng những ý kiến xác đáng của cử tri, nhân dân, chuyên gia y tế và chuyên gia pháp luật. Trong tổng số 138 nội dung được tổng hợp, có 97 nội dung được tiếp thu và 41 nội dung được giải trình.

Đáng chú ý, sau khi chỉnh lý, dự thảo Luật đã bỏ quy định cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể; đồng thời bỏ việc phân nhóm đối tượng theo độ tuổi. Dự thảo cũng quy định không lấy bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi và không lấy mô không tái sinh từ người sống dưới 18 tuổi.

Đối với việc hiến mô tái sinh khi còn sống, các điều kiện cũng được quy định chặt chẽ hơn. Luật quy định việc hiến chỉ giới hạn trong quan hệ anh, chị, em ruột và chỉ được thực hiện khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Người hiến phải bảo đảm sức khỏe, được tư vấn độc lập và có sự đồng ý của cả người hiến lẫn cha mẹ hoặc người giám hộ.

Như vậy, từ đề xuất ban đầu đến dự thảo được chỉnh lý, những quy định liên quan đến người chưa thành niên đều đã có sự thay đổi đáng chú ý. Đối chiếu hai bản dự thảo cho thấy, các ý kiến phản biện không chỉ giúp nhận diện những vấn đề còn băn khoăn mà còn cung cấp thêm căn cứ để cơ quan soạn thảo cân nhắc, điều chỉnh các quy định theo hướng thận trọng hơn, nhất là với nhóm đối tượng cần được bảo vệ đặc biệt.

Từ quá trình hoàn thiện dự thảo luật có thể thấy, dân chủ trong xây dựng pháp luật không chỉ nằm ở việc người dân được tham gia góp ý, các đại biểu có diễn đàn tranh luận hay dự thảo được công khai. Điều quan trọng hơn là những ý kiến đó được xem xét như thế nào, có được phân tích, phản hồi và giải trình một cách thấu đáo hay không. Không phải mọi đề xuất đều có thể được tiếp thu nguyên vẹn, nhưng những ý kiến xác đáng cần được nhìn nhận nghiêm túc và có câu trả lời rõ ràng từ cơ quan soạn thảo.

Một đạo luật có chất lượng không chỉ cần chặt chẽ về mặt pháp lý mà còn phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người dân, đồng thời có tính khả thi khi triển khai. Vì vậy, phản biện xã hội không phải là những ý kiến góp thêm trong quá trình xây dựng luật, mà còn là một kênh quan trọng giúp nhận diện những khoảng trống chính sách, những tình huống mà quá trình soạn thảo có thể chưa lường hết.

Việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác là một minh chứng cho thấy quá trình xây dựng pháp luật luôn cần có sự đối thoại giữa cơ quan quản lý, các nhà chuyên môn, đại biểu Quốc hội và người dân. Khi tiếng nói từ thực tiễn được lắng nghe, phản hồi và xem xét nghiêm túc, những quy định pháp luật sẽ có thêm cơ sở để hoàn thiện, gần hơn với cuộc sống và đáp ứng tốt hơn quyền, lợi ích chính đáng của nhân dân.