Theo BS Nguyễn Văn Phúc – Trung tâm Tiết niệu – Nam khoa, BV TW Quân đội 108, để đánh giá tinh dịch khỏe mạnh cần xem xét các đặc điểm cơ bản về số lượng, màu sắc, trạng thái và mùi của tinh dịch.

Bình thường, thể tích tinh dịch ở nam giới dao động khoảng 2–5ml mỗi lần xuất tinh. Nếu lượng tinh dịch dưới 1,4ml có thể được xem là thấp hơn mức bình thường. Về màu sắc, tinh dịch khỏe mạnh thường có màu trắng sữa hoặc hơi ngả vàng.

Ngoài ra, khi mới xuất tinh, tinh dịch có xu hướng sánh và hơi đặc nhưng sau khoảng 15–30 phút sẽ tự hóa lỏng hoàn toàn. Mùi tinh dịch thường hơi nồng nhẹ. Nếu xuất hiện mùi hôi khó chịu, đây có thể là dấu hiệu bất thường.

“Nếu tinh dịch chuyển sang màu vàng đậm có thể liên quan đến tình trạng viêm nhiễm, nhiễm trùng. Tinh dịch có màu đỏ hay nâu thường cảnh báo hiện tượng xuất tinh ra máu – dấu hiệu cần được kiểm tra sớm.

Nếu tinh dịch bị vón cục, quá đặc hay không hóa lỏng sau hơn 30 phút, có mùi hôi lạ cũng là những dấu hiệu bất thường mà nam giới nên lưu ý” – BS Nguyễn Văn Phúc cho biết.

Cũng theo BS Nguyễn Văn Phúc, sự khác nhau giữa hiện tượng tinh dịch loãng và tinh dịch đặc quánh, đó là: Tinh dịch loãng xuất hiện khi xuất tinh nhiều lần trong thời gian ngắn khiến lượng tinh trùng chưa kịp tái tạo. Tuy nhiên, đây cũng có thể là dấu hiệu của tình trạng tắc nghẽn đường dẫn tinh hoặc tinh hoàn suy giảm khả năng sản xuất tinh trùng.

Còn trường hợp tinh dịch đặc quánh thường gặp ở những trường hợp lâu ngày không xuất tinh. Ngoài ra, một số bệnh lý khiến cơ thể thiếu enzym hỗ trợ hóa lỏng tinh dịch cũng gây ra tình trạng này.

“Nhiều bệnh lý nam khoa có thể gây biến đổi tinh dịch như viêm nhiễm tiết niệu – sinh dục, bệnh lây truyền qua đường tình dục, giãn tĩnh mạch tinh, tắc ống dẫn tinh hoặc bệnh lý tuyến tiền liệt.

Đặc biệt, giãn tĩnh mạch tinh được xem là một trong những nguyên nhân đáng chú ý. Khoảng 15% nam giới mắc tình trạng này, trong khi đó ở nhóm vô sinh nam, có khoảng 40% trường hợp là do giãn tĩnh mạch tinh.

Bên cạnh bệnh lý, tình trạng căng thẳng kéo dài, lối sống thức khuya, mặc quần quá chật, thường xuyên ngâm mình trong nước nóng, hút thuốc lá hoặc sử dụng nhiều rượu bia đều có thể gây tác động tiêu cực đến chất lượng tinh trùng và tinh dịch. Một chu kỳ phát triển hoàn chỉnh của tinh trùng từ lúc sinh ra đến lúc trưởng thành kéo dài khoảng 72–90 ngày. Vì vậy, nếu thay đổi lối sống tích cực thì sau khoảng 3 tháng, tinh dịch có thể cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, nếu những thói quen xấu kéo dài nhiều năm sẽ khiến tinh hoàn tổn thương thì khả năng phục hồi hoàn toàn khó khăn hơn” – BS Nguyễn Văn Phúc khuyến cáo.

Nam giới nên chủ động kiểm tra sức khỏe nếu xuất hiện các dấu hiệu như: Đau tức bìu, sờ thấy búi bất thường ở bìu, tinh dịch có màu hoặc mùi bất thường, xuất hiện mủ, tiểu buốt, tiểu rát hoặc đau khi xuất tinh.

Đặc biệt, các cặp vợ chồng quan hệ đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai trong vòng một năm nhưng chưa có con cũng cần thăm khám sớm để đánh giá nguyên nhân.

Tinh dịch tưởng vấn đề nhỏ nhưng lại không nhỏ chút nào, nó có thể là nguyên nhân khiến các anh khó có con hay chuyện chăn gối trở nên khó khăn hơn, sức khỏe giảm sút.

Do đó mỗi người đều không nên bỏ qua bất cứ những thay đổi nhỏ nào trong cơ thể. Sự chủ động, thay vì né tránh hay ngại ngùng, luôn là giải pháp để bảo vệ sức khỏe sinh sản cũng như chất lượng cuộc sống lâu dài.