Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 - NQ/TW về phát triển kinh tế Nhà nước và Nghị quyết số 80 - NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh:
"Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi" là nền tảng văn hóa hướng tới con người, là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, sự kết tinh trí tuệ của Việt Nam và là động lực dẫn dắt phát triển của dân tộc, của độc lập, tự chủ và tự cường. Trong lịch sử dân tộc, sức mạnh Việt Nam không chỉ được tạo nên bởi tài nguyên, quy mô, mà trước hết đó là bởi bản lĩnh, khí phách, ý chí và hệ giá trị được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Người ta hay nói đến truyền thống, đến lịch sử, đến văn hóa. Đấy là niềm tự hào của chúng ta. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi". Lời dạy ấy đến hôm nay càng cho thấy rõ văn hóa không chỉ là đồng hành với sự phát triển, mà văn hóa phải đứng ở vị trí dẫn đường, định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia.
Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa. Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất, thì văn hóa tạo ra bản lĩnh, kỷ luật, niềm tin và sức mạnh tinh thần để đất nước vượt qua thử thách để vươn lên. Thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn về hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của yếu tố độc hại trên không gian mạng. Nếu không kịp thời chấn hưng về văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên, nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến".
Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị cần tập trung chỉ đạo, triển khai đồng bộ 5 nhiệm vụ trọng tâm đối với Nghị quyết 80:
"Trước hết, phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam của thời kỳ mới. Một đất nước muốn đi xa phải có la bàn về giá trị. Giá trị ấy phải được kết tinh từ truyền thống và khát vọng hiện đại, đủ mạnh để dẫn dắt hành vi xã hội, đủ rõ để phân biệt đúng sai, tốt xấu, thật giả và đủ bền để chống lại sự lệch chuẩn, lai căng và sự thao túng trong môi trường số. Trong đó, cần nhấn mạnh các yếu tố phẩm chất cốt lõi: là yêu nước, thuần phong mỹ tục, kỷ cương, liêm chính, trách nhiệm, nhân ái, sáng tạo, khát vọng vươn lên. Quan trọng hơn, giá trị không thể chỉ viết trong văn bản mà phải được cụ thể hóa thành chương trình giáo dục, thành chuẩn mực công vụ, thành tiêu chí đánh giá văn minh của cộng đồng và thành thước đo của chất lượng phát triển.
Thứ hai, phải coi việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng. Môi trường văn hóa phải thực sự là tổng hòa của các chuẩn mực ứng xử, tôn trọng pháp luật, tôn trọng sự thật, tôn trọng nhân phẩm con người, tôn trọng lao động và sự cống hiến. Đặc biệt, trong kỷ nguyên số, môi trường văn hóa mở rộng sang không gian mạng, nơi thông tin lan truyền nhanh, cảm xúc bị kích động dễ dàng và độc hại có thể đầu độc tạo quy mô lớn trong nhận thức. Vì vậy cần phải nâng cao năng lực miễn dịch xã hội trước tin giả, thông tin xấu độc và xây dựng văn hóa tranh luận văn minh, văn hóa ứng xử có trách nhiệm, kiên quyết bài trừ bạo lực ngôn từ, xúc phạm nhân phẩm, gieo rắc thù hận và chia rẽ xã hội.
Thứ ba, đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của chấn hưng văn hóa. Nhà trường không chỉ dạy chữ mà phải dạy làm người, dạy trách nhiệm công dân, dạy kỷ luật và năng lực sống. Gia đình không chỉ là nơi nuôi dưỡng về vật chất mà phải là nơi hình thành nhân cách, nền nếp, lòng tự trọng. Cộng đồng không chỉ tạo ra không gian sinh hoạt mà phải tạo ra môi trường tôn vinh điều tốt, khuyến khích lao động, khuyến khích học tập, khuyến khích cống hiến. Chấn hưng văn hóa phải bắt đầu từ những điều gần gũi nhất, tôn trọng pháp luật, tôn trọng người khác, trung thực, tử tế, trách nhiệm, tinh thần phụng sự cộng đồng, mình vì mọi người, mọi người đều phải có trách nhiệm với xã hội.
Thứ tư, phải phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế và vừa là sức mạnh mềm của quốc gia. Một nền văn hóa mạnh không chỉ được đo bằng chiều sâu của truyền thống, mà còn bằng năng lực sáng tạo và năng lực sản xuất những sản phẩm văn hóa chất lượng cao, có sức lan tỏa và có thị trường. Phải thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số để tạo động lực bứt phá cho phát triển văn hóa. Đồng thời phải bảo vệ bản quyền, phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao, nếu làm được điều đó, văn hóa không chỉ giữ gìn bản sắc mà còn tạo ra giá trị mới, đóng góp thiết thực cho tăng trưởng và hình ảnh của quốc gia.
Thứ năm, xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị, coi đây là gốc rễ của niềm tin xã hội. Văn hóa trong Đảng, trong bộ máy công quyền phải là văn hóa gương mẫu, nói đi đôi với làm, trọng danh dự, trọng kỷ luật, tận tụy phục vụ nhân dân. Mỗi cán bộ, đảng viên phải là một hạt nhân lan tỏa văn hóa liêm chính, chuẩn mực trong ứng xử, nghiêm túc trong thực thi nhiệm vụ, không né tránh, không đùn đẩy, không vô cảm. Không thể xây dựng văn hóa xã hội trong khi văn hóa công vụ còn hình thức, quan liêu, thiếu trách nhiệm, càng không thể nói về kỷ cương xã hội khi mà kỷ luật trong nội bộ, quy định ở một số nơi vẫn còn lỏng lẻo. Niềm tin của nhân dân được tạo ra trước hết từ thái độ phục vụ, từ kỷ luật hành động và từ sự nêu gương của đội ngũ cán bộ".
Tổng Bí thư Tô Lâm cũng chỉ rõ: "Hai nghị quyết được quán triệt tại Hội nghị không chỉ là hai nhóm nhiệm vụ song song, mà là một cấu trúc phát triển thống nhất, bổ trợ và nâng đỡ lẫn nhau. Trong đó, Nghị quyết 79 tạo dựng nội lực vật chất để đất nước vững mạnh, tự chủ, làm chủ các không gian thiết yếu, để đất nước không bị phụ thuộc và sẵn sàng đối phó với mọi thách thức. Nghị quyết 80 tạo ra nội lực về tinh thần để dân tộc có bản lĩnh, kiên cường, giữ gìn được hệ giá trị, khơi dậy khát vọng và dẫn dắt để chúng ta đi đúng hướng.
Ngay sau hội nghị này, các cấp ủy, tổ chức Đảng, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng chương trình hành động, kế hoạch triển khai cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm người đứng đầu. Kiên quyết chấn chỉnh tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm hình thức. Việc hôm nay thì triển khai, không phải chỉ là hôm nay là xong; tinh thần của Nghị quyết phải được nghiên cứu kỹ lưỡng và phải được thực hiện bằng hành động, với kế hoạch, với chỉ đạo rõ ràng tại các địa phương và đơn vị".
"Tôi cũng tin tưởng rằng với quyết tâm chính trị cao, sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị và sự đồng thuận của toàn xã hội, với tinh thần đoàn kết, kỷ cương, khát vọng vươn lên, chúng ta sẽ đưa hai Nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến rõ nét, góp phần xây dựng nước Việt Nam vươn lên một cách mạnh mẽ, phát triển, bền vững, độc lập, tự chủ" - Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh.
