Radio
Podcast
Multimedia
Tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội nhận được sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội. Đây là dự án hạ tầng giao thông có quy mô lớn, được kỳ vọng tạo thêm động lực liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển của Thủ đô và các địa phương trong vùng.
Trình bày tóm tắt về dự án này tại nghị trường, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội có tổng chiều dài khoảng 349 km, đi qua 7 địa phương với sơ bộ tổng mức đầu tư và nguồn vốn là khoảng 288.268 tỷ đồng. Bao gồm phần tuyến chính cao tốc là 215.192 tỷ đồng bằng vốn ngân sách Trung ương. Phần đường song hành là khoảng 73.076 tỷ đồng bằng vốn ngân sách địa phương.
Về quy mô tiêu chuẩn kỹ thuật dự án bề rộng mặt cắt ngang tổng cộng là 120m, bao gồm tuyến chính cao tốc quy mô là 6 làn xe theo quy hoạch, bề rộng tối thiểu là 32,25m, tốc độ là 100 đến 120km/giờ. Đường song hành quy mô tối thiểu là 2 làn xe, bề rộng là 12m mỗi bên và tốc độ là 60 đến 80 km/giờ.
Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được phân chia thành 22 dự án thành phần. Dự kiến, trên địa bàn của mỗi địa phương có 3 dự án thành phần, bao gồm: thứ nhất là công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư; hai là xây dựng tuyến chính cao tốc; ba là xây dựng đường song hành.
Dự án được nghiên cứu đầu tư theo quy hoạch, trong đó giai đoạn 2026-2030 ưu tiên khoảng 116 km đoạn phía Đông, nơi có nhu cầu vận tải lớn và khả năng phát huy hiệu quả sớm khi đưa vào khai thác.
Theo các đại biểu, dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu giao thông trước mắt, mà còn tạo một trục kết nối mới, góp phần giảm tải cho Vành đai 4 và các tuyến đường hướng tâm, đồng thời thúc đẩy phát triển các đô thị vệ tinh, khu công nghiệp và không gian kinh tế phía Tây Thủ đô.
Thảo luận tại tổ, đại biểu Dương Đức Hải (ĐBQH TP Hà Nội) cơ bản đồng tình với phương án ưu tiên khoảng 116 km đoạn phía Đông trong giai đoạn 2026-2030. Theo ông Dương Đức Hải, đây là đoạn có nhu cầu vận tải lớn, điều kiện giải phóng mặt bằng được đánh giá tương đối thuận lợi và có khả năng phát huy hiệu quả sớm.
Tuy nhiên, đại biểu cho rằng Vành đai 5 chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi tuyến đường được khép kín. Vì vậy, cần quan tâm bố trí nguồn lực cho công tác chuẩn bị đầu tư, cắm mốc giới, từng bước giải phóng mặt bằng và tạo quỹ đất đối với đoạn qua Hà Nội. Kinh nghiệm từ quá trình triển khai Vành đai 4 cho thấy, chi phí giải phóng mặt bằng có thể tăng nhanh theo thời gian; do đó, chủ động giữ mặt bằng sớm cũng là giải pháp tiết kiệm nguồn lực cho ngân sách.
Bồi thường, tái định cư phải đi trước một bước
Một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Đây cũng được xác định là một trong những khâu có chi phí lớn và tiềm ẩn rủi ro cao đối với tiến độ của dự án. Bởi vậy, cùng với việc xác định nguồn lực đầu tư cho tuyến đường, việc chuẩn bị phương án tái định cư và ổn định cuộc sống cho người dân cần được tính toán ngay từ đầu.
Theo các ý kiến được các đại biểu nêu tại phiên thảo luận tổ, cần xác lập nguyên tắc tái định cư phải đi trước một bước, hoàn thành khu tái định cư với hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đồng bộ trước khi ban hành quyết định thu hồi đất.
Đáng chú ý, theo đại biểu Dương Đức Hải, vấn đề dân sinh không chỉ dừng ở nơi ở mới. Đối với những hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp, ổn định sinh kế, chuyển đổi nghề, đào tạo và giải quyết việc làm phải được xem là một bộ phận cấu thành của chính sách bồi thường, hỗ trợ.
Theo đề xuất tại phiên thảo luận, các chính sách này cần có kinh phí riêng và tiêu chí đánh giá riêng, không lồng ghép chung vào chi phí bồi thường. Đồng thời, cần thống nhất nguyên tắc xác định đơn giá bồi thường giữa các địa phương giáp ranh trên cùng một tuyến để hạn chế tình trạng khiếu nại, so bì.
Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (ĐBQH TP Hà Nội) cho rằng chủ trương đầu tư đồng bộ, khép kín quy hoạch tuyến Vành đai 5 có cơ sở pháp lý vững chắc và phù hợp với các quy định của Luật Thủ đô năm 2026. Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà cũng đề cập đến cơ chế thu hồi đất một lần theo quy mô quy hoạch và giữ lại một phần nguồn thu từ khai thác quỹ đất hai bên tuyến để tái đầu tư. Theo ông, đây là cơ chế có thể góp phần tháo gỡ tình trạng chậm tiến độ, đội vốn do giải phóng mặt bằng kéo dài, đồng thời tạo thêm nguồn lực cho phát triển hạ tầng.
Tuy nhiên, khai thác giá trị gia tăng từ đất cũng đặt ra yêu cầu phải bảo đảm công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích. Khi hạ tầng giao thông làm thay đổi giá trị đất đai, người dân nhường đất cho dự án cần được bảo đảm quyền lợi chính đáng, để quá trình phát triển không tạo thêm khoảng cách giữa lợi ích của dự án và cuộc sống của người dân.
Từ một tuyến đường đến một không gian phát triển
Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được kỳ vọng không chỉ là một tuyến giao thông mà còn là cấu phần quan trọng trong quy hoạch phát triển không gian vùng Thủ đô. Việc kết nối Hà Nội với các địa phương lân cận, các đô thị vệ tinh, khu công nghiệp và trung tâm dịch vụ sẽ mở ra những không gian phát triển mới, tạo điều kiện phân bổ lại dân cư, hoạt động kinh tế và giảm áp lực lên khu vực đô thị trung tâm. Nhưng, để tuyến đường thực sự trở thành động lực phát triển, việc tổ chức thực hiện cần bảo đảm tính đồng bộ, liên vùng. Đối với những vấn đề liên quan đến tiến độ, đơn giá bồi thường, vật liệu xây dựng hay giải phóng mặt bằng, cần có cơ chế phối hợp thống nhất, tránh tình trạng mỗi địa phương áp dụng một cách làm khác nhau.
Đồng tình với sự cần thiết đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (ĐBQH tỉnh Hưng Yên) cho rằng đây là dự án quan trọng quốc gia, có ý nghĩa chiến lược trong việc mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, giảm áp lực giao thông cho Thủ đô, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và tạo động lực phát triển cho toàn vùng. Tuy nhiên, đối với cơ chế điều phối và tổ chức thực hiện, dự án đi qua nhiều địa phương, được chia thành nhiều dự án thành phần do các Bộ, địa phương làm cơ quan chủ quản, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị Chính phủ nghiên cứu bổ sung cơ chế điều phối thống nhất với trách nhiệm, thẩm quyền rõ ràng của cơ quan đầu mối để xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai, nhất là các vấn đề về giải phóng mặt bằng, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ thi công, giải ngân vốn và kết nối đồng bộ giữa các dự án thành phần.
Các đại biểu nhận định, bài toán của dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội không đơn thuần là làm thêm một tuyến đường mà còn là bài toán về cách thức huy động và sử dụng nguồn lực, về tổ chức không gian phát triển. Và, quan trọng hơn là về sự hài hòa giữa lợi ích phát triển với quyền lợi chính đáng của người dân.
Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được kỳ vọng sẽ mở thêm một tuyến đường, mở ra không gian kinh tế mới, nhưng để trở thành động lực phát triển bền vững, các đại biểu nhấn mạnh rằng, những người dân nhường đất cho dự án cần phải có được một cuộc sống ổn định hơn. Bồi thường thỏa đáng, tái định cư đồng bộ, có sinh kế lâu dài và được hưởng lợi từ sự phát triển của hạ tầng - đó không chỉ là yêu cầu về chính sách, mà còn là nền tảng tạo dựng đồng thuận xã hội.
