Kinh doanh sớm - một trải nghiệm học tập thực tế
Không cần cửa hàng hay số vốn lớn, nhiều bạn trẻ hiện nay đã bắt đầu kinh doanh bằng chính sở thích của mình.
Ngọc Anh, 19 tuổi, ở Hà Nội, bắt đầu từ việc làm vòng tay handmade tặng bạn bè. Khi nhiều người hỏi mua, cô thử bán trên mạng xã hội. Nhờ sự giới thiệu của khách quen, việc kinh doanh nhỏ dần ổn định và mỗi tháng cũng mang lại vài triệu đồng thu nhập.
Trong khi đó, Minh Khang, sinh viên năm nhất Trường Đại học Kinh tế Quốc dân lại chọn kinh doanh quần áo dành cho tuổi teen. Từ khâu chọn vải, lên ý tưởng thiết kế, đặt may cho đến quảng bá sản phẩm, Khang đều tự tìm hiểu và thực hiện.
Những trải nghiệm này mang lại cho người trẻ nhiều bài học mà sách vở khó có thể cung cấp. Các bạn học được cách quản lý tiền bạc, làm việc với khách hàng, xử lý vấn đề phát sinh và đặc biệt là hiểu rõ hơn khả năng của chính mình.
Theo chị Đặng Thị Tuyền, chuyên gia giáo dục của Hệ thống Trung tâm giáo dục E-Math, điều quan trọng là cần nhìn nhận hoạt động này như một trải nghiệm học tập, không chỉ đơn thuần là cách kiếm tiền.
“Khi tham gia kinh doanh, các bạn không chỉ học cách bán hàng mà còn học cách làm người: cách ứng xử, cách chịu trách nhiệm và cách đối diện với khó khăn”, chị Tuyền chia sẻ.
Muốn kinh doanh hiệu quả, teen cần những kỹ năng gì?
Ý tưởng hay thôi chưa đủ. Để việc “tập tành kinh doanh” trở thành trải nghiệm tích cực, người trẻ cần trang bị một số kỹ năng cơ bản.
Trước hết là kỹ năng xác định mục tiêu. Khi biết mình kinh doanh để học hỏi, trải nghiệm hay kiếm thêm thu nhập, các bạn sẽ dễ dàng xây dựng hướng đi phù hợp.
Tiếp theo là kỹ năng lập kế hoạch. Một kế hoạch rõ ràng giúp người trẻ hình dung các bước cần làm, hạn chế rủi ro và tránh tình trạng làm theo cảm hứng rồi bỏ dở giữa chừng.
Bên cạnh đó, quản lý thời gian là kỹ năng đặc biệt quan trọng. Ở độ tuổi học sinh, sinh viên, việc học vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Nếu không biết sắp xếp thời gian hợp lý, việc kinh doanh có thể khiến các bạn bị quá tải và ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Ngoài ra, kỹ năng giải quyết vấn đề và kỹ năng giao tiếp cũng đóng vai trò then chốt. Trong kinh doanh, những tình huống bất ngờ như khách hàng phàn nàn, hiểu lầm hay đơn hàng gặp trục trặc là điều khó tránh khỏi. Khi đó, cách ứng xử bình tĩnh và giao tiếp khéo léo sẽ giúp mọi việc được giải quyết tốt hơn.
Theo chị Tuyền, các kỹ năng này không chỉ hữu ích trong kinh doanh mà còn rất cần thiết cho cuộc sống sau này.
Cân bằng và học cách trưởng thành từ thất bại
Một trong những thách thức lớn khi teen kinh doanh là cân bằng giữa việc học, cuộc sống và công việc.
Chị Đặng Thị Tuyền cho rằng người trẻ có thể dựa vào một số nguyên tắc để tự đánh giá mình có đang “quá tải” hay không.
Nguyên tắc đầu tiên là cân bằng thời gian. Ở độ tuổi học sinh, sinh viên, việc học tập và vui chơi nên chiếm khoảng 60 - 70% thời gian. Các hoạt động trải nghiệm như kinh doanh chỉ nên chiếm khoảng 30 - 40%. Nếu tỉ lệ này bị đảo ngược, các bạn cần điều chỉnh lại kế hoạch.
Nguyên tắc thứ hai là niềm vui. Nếu hoạt động kinh doanh giúp bạn hào hứng và học được điều mới, đó là dấu hiệu tích cực. Nhưng nếu nó trở thành áp lực, khiến bạn mệt mỏi hoặc mất động lực, thì nên tạm dừng để xem lại mục tiêu ban đầu.
Trong quá trình kinh doanh, việc gặp rắc rối là điều gần như không tránh khỏi. Khách hàng phàn nàn, bị “bom” hàng hay thua lỗ đều có thể xảy ra. Lúc này, chị Tuyền gợi ý cách xử lý theo “3 chữ C”: Cảm xúc - Cách nói - Cách sửa.
Trước hết, hãy giữ bình tĩnh và nhận diện cảm xúc của mình. Sau đó, giao tiếp với khách hàng bằng thái độ tích cực, ngắn gọn và tôn trọng. Cuối cùng, tìm cách khắc phục vấn đề và rút kinh nghiệm để tránh lặp lại sai sót.
Với những bạn cảm thấy thất bại khi kinh doanh không thành công, chị Tuyền gửi gắm một thông điệp giản dị: “Nếu lỗ vốn, bạn đã học được bài học về tính toán. Nếu bị khách phàn nàn, bạn học được cách lắng nghe. Nếu bị cha mẹ trách mắng, bạn học được cách chịu trách nhiệm. Những điều đó không phải thất bại, mà là học phí đầu tiên của sự trưởng thành.”
