Radio
Podcast
Multimedia
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông (THPT) chuyên, thay thế Thông tư số 05/2023/TT-BGDĐT lấy ý kiến rộng rãi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Cùng đó, Bộ GD-ĐT cũng thông tin những định hướng đổi mới chủ yếu của Dự thảo.
Điểm mới nổi bật là chuyển từ tuyển sinh theo từng môn chuyên sang tuyển sinh theo ba khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ; mỗi khối áp dụng một phương thức tuyển sinh và điểm chuẩn chung, không phân chỉ tiêu theo môn chuyên. Nguyên tắc tuyển chọn là đánh giá kiến thức nền tảng, năng lực tư duy và tiềm năng phát triển của học sinh, thay vì quá chú trọng thành tích ở một môn học.
Từ tuyển chọn học sinh giỏi đến phát hiện và phát triển tài năng
Mô hình trường chuyên hiện nay đã góp phần phát hiện, bồi dưỡng nhiều học sinh giỏi, đạt thành tích cao trong các kỳ thi quốc gia, quốc tế. Tuy nhiên, việc tuyển chọn và đào tạo chuyên sâu theo từng môn học từ sớm cũng bộc lộ những hạn chế: dễ dẫn đến học lệch, luyện thi, coi trọng giải thưởng và thu hẹp cơ hội khám phá năng lực, sở trường của học sinh.
Trước yêu cầu chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trường chuyên cần chuyển mạnh từ chú trọng tuyển chọn học sinh đã có thành tích nổi trội sang phát hiện, nuôi dưỡng và phát triển tiềm năng tài năng.
Triết lý xuyên suốt của đổi mới là bảo đảm sự nhất quán từ tuyển chọn, tổ chức đào tạo đến đánh giá sự tiến bộ và phát triển tài năng lâu dài; kết hợp giáo dục toàn diện với đào tạo chuyên sâu, phát triển tư duy độc lập, năng lực nghiên cứu, sáng tạo và giải quyết vấn đề.
Đổi mới tuyển sinh và tổ chức đào tạo phù hợp
Theo dự thảo, học sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên; khối Khoa học xã hội thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội; khối Ngoại ngữ thi Toán, Ngữ văn và Ngoại ngữ. Các bài đánh giá năng lực hướng tới kiểm tra tư duy, lập luận và giải quyết vấn đề, hạn chế yêu cầu học trước kiến thức chuyên sâu.
Trong học kỳ I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia dự án nhập môn và tư vấn để nhận diện năng lực, sở trường. Cuối học kỳ, học sinh lựa chọn thêm hai môn chuyên sâu bên cạnh môn chuyên bắt buộc của khối. Từ học kỳ II lớp 10, học sinh tham gia dự án liên môn, liên ngành; từ lớp 11, việc học chuyên sâu được tổ chức ổn định hơn.
Chương trình kết hợp giáo dục toàn diện, giáo dục nâng cao theo khối và chuyên sâu theo môn học, không làm phát sinh môn học bắt buộc ngoài Chương trình giáo dục phổ thông hoặc tăng thời lượng học tập vượt quy định.
Đánh giá trường chuyên bằng sự phát triển của học sinh
Dự thảo nhấn mạnh việc tăng cường liên kết trường chuyên với đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, tạo cơ hội để học sinh tiếp cận nghiên cứu khoa học, trải nghiệm thực tiễn và định hướng học tập, nghề nghiệp.
Chất lượng trường chuyên không chỉ được đánh giá bằng kết quả thi, giải thưởng hay tỷ lệ vào đại học, mà còn bằng sự tiến bộ về phẩm chất, năng lực nghiên cứu, sáng tạo và khả năng tiếp tục phát triển tài năng của học sinh.
Đổi mới này hướng tới giúp học sinh có thêm cơ hội khám phá năng lực, lựa chọn hướng phát triển phù hợp, giảm áp lực chuyên môn hóa và luyện thi quá sớm. Đối với xã hội, trường chuyên được kỳ vọng trở thành môi trường phát hiện, bồi dưỡng nguồn nhân lực tài năng, đóng góp thiết thực cho phát triển khoa học, công nghệ và đất nước.
Mô hình mới dự kiến triển khai từ năm học 2027-2028; những trường chưa đủ điều kiện được áp dụng từ năm học 2028-2029. Học sinh đang theo học tiếp tục thực hiện chương trình đã tuyển sinh đến khi hoàn thành cấp học.
Bộ GDĐT tiếp tục lấy ý kiến các cơ quan, địa phương, nhà trường, chuyên gia và xã hội để hoàn thiện dự thảo Thông tư trước khi ban hành.
