Radio
Podcast
Multimedia
Cánh cửa việc làm chưa khép lại
Ở tuổi 36, do những biến động về kinh tế, chị Lý Hồng Trang ở phường Từ Liêm, Hà Nội buộc phải chia tay công việc đã gắn bó nhiều năm. Dù có kinh nghiệm và kỹ năng chuyên môn, chị vẫn gặp trở ngại khi không ít thông báo tuyển dụng đặt ra giới hạn về tuổi của ứng viên.
"Rất nhiều nơi giới hạn độ tuổi tuyển dụng. Họ chưa biết được là năng lực mình đến đâu nhưng lứa tuổi của mình đã qua cái lứa tuổi đẹp để họ tuyển dụng".
Câu chuyện của chị Trang phản ánh một khó khăn phổ biến trên thị trường lao động. Báo cáo của Trung tâm Dịch vụ việc làm Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, trong quý I/2026, nhóm từ 36 đến 49 tuổi chiếm hơn 39% số người đăng ký tìm việc. Trong gần 42% nhu cầu tuyển dụng có yêu cầu cụ thể về tuổi, phần lớn tập trung vào nhóm từ 18 đến 35 tuổi.
Dù vậy, hơn 58% vị trí tuyển dụng không đặt ra giới hạn tuổi. Con số này cho thấy khó khăn là có thật, nhưng cánh cửa việc làm chưa hoàn toàn khép lại với lao động trung niên. Vấn đề quan trọng là người lao động có tìm đúng cơ hội và thuyết phục được nhà tuyển dụng bằng năng lực thực tế hay không.
Tuổi tác là điều ứng viên không thể thay đổi, nhưng cách tìm việc lại có thể điều chỉnh. Từ trải nghiệm của mình, chị Trang cho rằng người lao động không nên nộp hồ sơ dàn trải hoặc vội vàng tự loại mình trước những yêu cầu của doanh nghiệp. Thay vào đó, họ cần xác định rõ kỹ năng đang có, lựa chọn vị trí phù hợp và mạnh dạn chứng minh giá trị của bản thân.
Khi doanh nghiệp hiện tại đăng tuyển vị trí quản lý và ưu tiên ứng viên nam, chị Trang vẫn quyết định nộp hồ sơ. Trong buổi phỏng vấn và suốt thời gian thử việc, chị tập trung giải đáp những băn khoăn của nhà tuyển dụng, đồng thời chứng minh khả năng xử lý các vấn đề mà tổ chức đang cần.
"Công ty hiện tại mà tôi đang làm việc, lúc đầu thông tin tuyển dụng của họ cũng là ưu tiên quản lý nam thay vì quản lý nữ. Nhưng khi đó, tôi cũng đã khẳng định với nhà tuyển dụng là mình sẽ sắp xếp được chuyện gia đình và công việc. Ngoài ra, sau thời gian thử việc, tôi cũng cho nhà tuyển dụng thấy là mình có những kỹ năng mà họ cần để cải thiện tổ chức của họ. Lúc đó, họ mới tin tưởng để giao cho tôi công việc. Đến hiện tại, tôi đã gắn bó với công việc này 3 năm rồi" - Chị Trang chia sẻ câu chuyện tìm việc của mình.
Kinh nghiệm, vì thế, chỉ thực sự trở thành lợi thế khi ứng viên trình bày nó như một giải pháp cho nhu cầu của doanh nghiệp. Hồ sơ xin việc không nên chỉ liệt kê số năm công tác hay những chức danh từng đảm nhiệm, mà cần làm nổi bật thành tựu, kỹ năng và giá trị cụ thể người lao động có thể mang lại.
Bên cạnh đó, lao động trung niên cần cập nhật kỹ năng công nghệ, chủ động mở rộng các mối quan hệ nghề nghiệp và có sự linh hoạt nhất định về vị trí, mức lương cũng như môi trường làm việc. Tuổi tác có thể là một rào cản, nhưng khả năng thích ứng và cách ứng viên chứng minh giá trị mới là những yếu tố quyết định cơ hội.
Tập trung vào hiện tại và tương lai
Theo ông Vũ Tuấn Anh, chuyên gia tư vấn hướng nghiệp và khởi nghiệp, lao động trung niên thường phải đối mặt với nhiều định kiến: khó thích nghi với công nghệ, thể chất suy giảm, kỳ vọng mức lương cao, vướng bận trách nhiệm gia đình hoặc khó thay đổi hơn người trẻ. Tuy nhiên, đây mới chỉ là cách nhìn bề mặt.
"Người lao động trung niên vẫn có những giá trị về kinh nghiệm, sự gắn bó và lòng trung thành. Điều quan trọng là doanh nghiệp có sử dụng họ hiệu quả hay không".
Để nâng cao khả năng cạnh tranh, nhóm lao động này trước hết cần củng cố các kỹ năng nền tảng như tư duy hệ thống, giải quyết vấn đề, sáng tạo, tư duy phản biện, sử dụng dữ liệu, tập trung vào khách hàng và xử lý công việc theo quy trình. Đây là những năng lực tích lũy qua nhiều năm nhưng vẫn phải được rèn luyện và cập nhật.
Nhóm kỹ năng thứ hai là năng lực số và khả năng làm việc hiệu quả với AI. Theo chuyên gia, người lao động cần biết làm chủ và dẫn dắt công nghệ, thay vì phụ thuộc vào kết quả do AI tạo ra. Song song với đó là tư duy học tập suốt đời, khả năng thay đổi và tốc độ cập nhật kiến thức.
Khả năng hòa nhập xuyên thế hệ cũng ngày càng quan trọng. Người có nhiều năm kinh nghiệm cần biết lắng nghe, học hỏi và làm việc cùng đồng nghiệp trẻ; biết khi nào nên lùi lại để người trẻ tiến lên và khi nào cần bước lên phía trước để dẫn dắt. Mục tiêu cuối cùng vẫn là khả năng thực thi và tạo ra giá trị cho tổ chức.
"Trong kỷ nguyên AI và công nghệ, những gì chúng ta đã biết không quan trọng bằng những gì chúng ta sẽ học. Vì vậy, tốc độ cập nhật, đổi mới và không ngừng nâng cấp bản thân là yếu tố quan trọng."
Khi viết hồ sơ và tham gia phỏng vấn, một sai lầm phổ biến của ứng viên trung niên là dành quá nhiều dung lượng để kể về quá khứ. Nhà tuyển dụng không chỉ muốn biết ứng viên từng giữ chức vụ gì, mà quan tâm nhiều hơn đến việc người đó có thể giải quyết vấn đề nào ở thời điểm hiện tại.
"Ứng viên nên tập trung vào hiện tại. Họ cần tìm hiểu doanh nghiệp đang gặp vấn đề gì, cần khung năng lực nào, cần con người và kỹ năng ra sao. Sau đó, với tư cách một người trung niên, ứng viên phải chứng minh rằng ở hiện tại mình có thể tạo ra giá trị cho doanh nghiệp."
Bên cạnh giá trị hiện tại, ứng viên cũng cần cho doanh nghiệp thấy cam kết trong tương lai. Một người ở tuổi 40 hoặc 45 vẫn còn nhiều năm làm việc phía trước. Nếu thể hiện được tinh thần học hỏi, khả năng phát triển và mong muốn đồng hành lâu dài, họ có thể chuyển nỗi lo về tuổi tác thành một lợi thế về sự ổn định.
Người lao động trung niên cũng không nhất thiết chỉ tìm công việc toàn thời gian. Họ có thể làm bán thời gian, làm theo dự án hoặc cung cấp dịch vụ chuyên môn cho nhiều doanh nghiệp. Việc mở rộng cách nhìn về quan hệ lao động giúp họ tiếp cận thêm những cơ hội phù hợp với kinh nghiệm, sức khỏe và hoàn cảnh gia đình.
Nếu phải chuyển sang một lĩnh vực mới hoặc chấp nhận vị trí thấp hơn, người lao động cần chuẩn bị tâm lý bắt đầu lại. Mức lương ban đầu có thể chưa bằng công việc cũ, nhưng kinh nghiệm quản lý, các mối quan hệ và phương pháp làm việc hiệu quả có thể giúp họ tiến bộ nhanh hơn một người hoàn toàn mới bước vào thị trường.
"Đừng quá quan tâm đến mức lương ban đầu. Trước hết, hãy quan tâm đến việc mình được vào sân thi đấu. Khi đã vào sân, với kinh nghiệm, năng lực và những phương pháp làm việc hiệu quả, người lao động trung niên có thể thăng tiến nhanh hơn."
Tìm việc ở tuổi trung niên có thể khó khăn hơn, nhưng không đồng nghĩa mọi cơ hội đã khép lại. Khi kinh nghiệm được chuyển hóa thành năng lực giải quyết vấn đề, khi ứng viên sẵn sàng học công nghệ mới và linh hoạt với các hình thức làm việc, tuổi tác không còn chỉ là một bất lợi.
Điều nhà tuyển dụng cần nhìn thấy không phải một bản lý lịch dài, mà là câu trả lời rõ ràng cho ba vấn đề: ứng viên có thể làm được gì ở hiện tại, sẵn sàng học thêm điều gì và sẽ tạo ra giá trị như thế nào cho doanh nghiệp trong những năm tiếp theo./.
