Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị định của Chính phủ về tín dụng chính sách xã hội, thay thế Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 4/10/2002 về tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.

Dự thảo tiếp tục khẳng định chủ trương hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, học tập, cải thiện nhà ở và nâng cao đời sống.

Điều kiện vay vốn được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng. Trong đó, hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ dân tộc thiểu số, hộ mới thoát nghèo và người vay vốn học tập được ưu đãi hơn, không yêu cầu tài sản bảo đảm, không phải chứng minh khả năng tài chính trả nợ hoặc có phương án sản xuất, kinh doanh khả thi như các nhóm khách hàng khác.

Mức vốn vay tối đa và thời hạn vay tối đa tiếp tục thực hiện theo quy định hiện hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Mức vay và thời hạn cụ thể sẽ do Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét, quyết định căn cứ nhu cầu sử dụng vốn, mục đích vay và khả năng trả nợ của khách hàng.

Có cơ chế điều chỉnh lãi suất, miễn giảm lãi khi gặp rủi ro

Một nội dung mới được đề xuất là cơ chế điều chỉnh lãi suất cho vay trong trường hợp lãi suất thị trường biến động lớn. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm lãi suất cho vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội linh hoạt, kịp thời, phù hợp với tình hình thực tế và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế miễn, giảm lãi đối với khách hàng vay vốn bị ảnh hưởng, chịu rủi ro do thiên tai, bão lũ, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc khủng hoảng kinh tế.

Đây là cơ chế hỗ trợ người vay gặp những biến cố khách quan, bất khả kháng, giảm áp lực tài chính, tạo điều kiện khắc phục khó khăn, phục hồi sản xuất và ổn định cuộc sống. Mức lãi suất của từng chương trình tín dụng chính sách vẫn thực hiện theo quy định hiện hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Giảm giấy tờ, từng bước số hóa quy trình vay vốn

Dự thảo Nghị định đặt yêu cầu đơn giản hóa, minh bạch hóa trình tự, thủ tục và hồ sơ vay vốn; đồng thời từng bước số hóa các quy trình cho vay, giải ngân, thu nợ, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và xử lý rủi ro tín dụng.

Việc xác thực thông tin người vay được ưu tiên thông qua khai thác, kết nối và sử dụng dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Ngân hàng Chính sách xã hội có trách nhiệm chủ động khai thác những thông tin đã được số hóa, chỉ yêu cầu khách hàng bổ sung hoặc xác nhận khi dữ liệu chưa có, chưa được cập nhật hoặc chưa thể khai thác theo quy định.

Cách tiếp cận này hướng tới giảm giấy tờ, thời gian đi lại và chi phí cho người vay, nhất là các đối tượng chính sách ở vùng nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi việc tiếp cận các dịch vụ hành chính và tín dụng còn nhiều khó khăn.

Tiếp tục cho vay qua tổ chức chính trị - xã hội và điểm giao dịch

Về phương thức cho vay, dự thảo tiếp tục duy trì việc Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay trực tiếp hoặc cho vay trực tiếp có ủy thác một số công việc thông qua các tổ chức chính trị - xã hội, kết hợp hoạt động của Tổ Tiết kiệm và vay vốn và hệ thống điểm giao dịch.

Phương thức này được đánh giá đã phát huy hiệu quả trong việc đưa nguồn vốn tín dụng ưu đãi đến gần người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, giúp giảm chi phí và thời gian tiếp cận vốn.

Phân cấp xử lý nợ, tăng tính chủ động khi khoản vay gặp rủi ro

Đối với xử lý rủi ro tín dụng, dự thảo quy định nguyên tắc, biện pháp, thẩm quyền và trách nhiệm xử lý các khoản nợ bị rủi ro tại Ngân hàng Chính sách xã hội; đồng thời đề cập việc xử lý rủi ro đối với các khoản cho vay bằng nguồn vốn ủy thác, tài trợ.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong xử lý nợ. Theo đó, Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội xem xét, quyết định việc xóa nợ cho khách hàng trên cơ sở đề nghị của Tổng Giám đốc; Tổng Giám đốc xem xét, quyết định việc khoanh nợ trên cơ sở đề nghị của chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội.

Việc phân định thẩm quyền được kỳ vọng tăng tính chủ động, linh hoạt và đẩy nhanh tiến độ xử lý các khoản nợ bị rủi ro, đồng thời bảo đảm việc thực hiện đúng thẩm quyền, thống nhất trong hệ thống.

Dự thảo Nghị định về tín dụng chính sách xã hội của Nhà nước đang được Bộ Tài chính phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan liên quan nghiên cứu, hoàn thiện. Việc xây dựng nghị định mới hướng tới nâng cao hiệu quả nguồn vốn tín dụng chính sách, hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách phát triển sinh kế, tạo việc làm, giảm nghèo bền vững và bảo đảm an sinh xã hội./.