Luật sư Nguyễn Văn Hưng, Giám đốc Công ty luật Phúc Khánh Hưng thông tin các quy định pháp luật hiện nay liên quan đến đặc xá:

Trao đổi với phóng viên VOV2, Luật sư Nguyễn Văn Hưng, Giám đốc Công ty Luật Phúc Khánh Hưng cho biết, Luật Đặc xá năm 2018 quy định đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn hoặc tù chung thân đã được giảm án, nhân các sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong những trường hợp đặc biệt.

Theo quy định, Chính phủ có trách nhiệm trình, đề nghị Chủ tịch nước xem xét quyết định đặc xá. Chủ tịch nước là người có thẩm quyền quyết định đặc xá.

Để được xem xét đặc xá, phạm nhân phải đáp ứng nhiều điều kiện chặt chẽ. Trong đó, người chấp hành án phải thi hành ít nhất một phần ba thời gian đối với án tù có thời hạn hoặc ít nhất 14 năm đối với trường hợp tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn. Đồng thời phải có quá trình cải tạo tốt, được xếp loại chấp hành án từ khá trở lên; hoàn thành các hình phạt bổ sung như phạt tiền, nộp án phí và thực hiện các nghĩa vụ dân sự theo bản án.

Tuy nhiên, theo Luật sư Nguyễn Văn Hưng, đáp ứng đủ điều kiện chưa đồng nghĩa chắc chắn được đặc xá. Hiện có 15 trường hợp không thuộc diện được đề nghị đặc xá theo Quyết định số 457/QĐ-CTN về đặc xá năm 2026. Một số trường hợp điển hình gồm: người phạm các tội xâm phạm an ninh quốc gia; người đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự về hành vi phạm tội khác; người có từ hai tiền án trở lên hoặc đã từng được đặc xá trước đó.

Để bảo đảm công khai, minh bạch và đúng pháp luật, quy trình xét đặc xá được thực hiện qua nhiều bước, nhiều cấp.

Từ việc phổ biến chính sách đến từng phạm nhân, tổ chức họp xét tại các tổ phạm nhân, hội đồng xét duyệt của trại giam, thẩm định liên ngành của Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng, cho đến Hội đồng tư vấn đặc xá Trung ương. Danh sách đề nghị đặc xá được niêm yết công khai để theo dõi, giám sát trước khi trình Chủ tịch nước xem xét quyết định.

Không chỉ dừng lại ở việc tha tù trước thời hạn, chính sách đặc xá còn gắn với mục tiêu hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù tái hòa nhập cộng đồng.

Theo Nghị định số 49/2020/NĐ-CP, người được đặc xá được tạo điều kiện tiếp cận các chương trình tư vấn tâm lý, hỗ trợ pháp lý, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm và vay vốn phát triển kinh tế. Đồng thời, cộng đồng cũng được khuyến khích tham gia hỗ trợ, xóa bỏ định kiến, kỳ thị đối với người đã chấp hành xong án phạt tù.

Luật sư Nguyễn Văn Hưng cũng lưu ý, nếu người được đặc xá tiếp tục vi phạm pháp luật hoặc tái phạm tội thì sẽ phải chịu những hậu quả pháp lý nghiêm khắc hơn. Ngoài việc bị xử lý đối với hành vi phạm tội mới, họ còn có thể bị áp dụng các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, thời hạn xóa án tích sẽ được tính lại từ đầu và không thuộc diện được đề nghị đặc xá trong những lần tiếp theo./.