Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, chiều 17/10, tại Nhà Quốc hội, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội họp Phiên toàn thể tại Hội trường, nghe Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).
Đề xuất chỉ còn 4 tội danh có hình phạt tử hình
Theo Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) do Bộ Công an chủ trì xây dựng, hình phạt tử hình được đề xuất tiếp tục thu hẹp, phù hợp với định hướng nghiên cứu giảm phạm vi áp dụng hình phạt đặc biệt này.
Cụ thể, dự thảo đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 5 tội danh gồm: bạo loạn; hiếp dâm người dưới 16 tuổi; mua bán trái phép chất ma túy; chống loài người và tội phạm chiến tranh.
Bên cạnh đó, tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân được đề xuất nhập vào tội khủng bố. Như vậy, một tội danh có hình phạt tử hình cũng được loại bỏ.
Theo phương án được đề xuất, 4 tội danh còn áp dụng hình phạt tử hình gồm: phản bội Tổ quốc; giết người; khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy.
Việc thu hẹp này hướng tới việc chỉ duy trì hình phạt tử hình đối với những hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, có tính chất nguy hiểm cao cho xã hội.
Bổ sung các tội danh mới
Một nội dung đáng chú ý khác là Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đề xuất bổ sung 7 tội danh mới, trong đó có các hành vi liên quan đến bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, xâm phạm dữ liệu cá nhân, cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân, tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa.
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung tội phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt; tội tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt và tội thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm có tổ chức.
Theo cơ quan soạn thảo, việc bổ sung các tội danh nhằm đáp ứng yêu cầu đấu tranh, phòng ngừa đối với những hành vi nguy hiểm mới phát sinh, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao, không gian mạng, dữ liệu cá nhân và tài sản mã hóa.
Dự thảo cũng đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng hình phạt cải tạo không giam giữ đối với 10 tội danh.
Theo cơ quan soạn thảo, việc tăng khả năng áp dụng hình phạt này có thể hạn chế những tác động không cần thiết đến việc làm, thu nhập và quan hệ gia đình của người chấp hành án, đồng thời thể hiện chính sách nhân đạo trong xử lý hình sự.
Tuy nhiên, để bảo đảm tính nghiêm minh của bản án, dự thảo quy định trong thời gian chấp hành hình phạt cải tạo không giam giữ, nếu người bị kết án vi phạm nghĩa vụ thì Tòa án có thể quyết định chuyển sang hình phạt tù.
Đề xuất điều chỉnh mức phạt tiền
Đối với nhóm tội phạm kinh tế, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh các ngưỡng giá trị làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự và mức phạt tiền.
Chẳng hạn, ngưỡng số tiền trốn thuế để bị truy cứu trách nhiệm hình sự được đề xuất tăng từ 100 triệu đồng lên 200 triệu đồng; mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân được đề xuất nâng lên 9 tỷ đồng và đối với pháp nhân thương mại lên 20 tỷ đồng.
Với tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự, ngưỡng thu lợi bất chính để cấu thành tội phạm được đề xuất tăng từ 30 triệu đồng lên 100 triệu đồng.
Theo cơ quan soạn thảo, việc điều chỉnh các mức phạt nhằm bảo đảm phù hợp hơn với sự thay đổi của điều kiện kinh tế - xã hội, đồng thời tăng tính răn đe và phòng ngừa đối với các loại tội phạm vì mục đích lợi nhuận.
