Chính phủ bỏ đề xuất "cho người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, tạng và hiến xác"

Bỏ quy định người dưới 18 tuổi đăng ký hiến tạng

Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến quan tâm trong quá trình thảo luận dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác là đề xuất "cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác sau khi qua đời"

Sau khi tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, ngày 1/11 Chính phủ đã chỉnh lý dự thảo theo hướng chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên được bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến. Đồng thời, bỏ quy định người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và việc đăng ký, thay đổi hoặc hủy đăng ký của nhóm tuổi này phải có sự đồng ý của người đại diện.

Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm quyền tự quyết của người hiến, đồng thời hạn chế nguy cơ trẻ em bị tác động, gây sức ép hoặc bị người thân lợi dụng sự phụ thuộc để đưa ra quyết định liên quan đến cơ thể mình.

Tại phiên thảo luận sáng nay 2/11, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sau chỉnh lý đã thống nhất bỏ quy định người dưới 18 tuổi đăng ký hiến, bỏ việc phân nhóm theo độ tuổi; đồng thời quy định tuyệt đối không lấy bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi và không lấy mô không tái sinh từ nhóm tuổi này.

Chỉ cho phép hiến mô tái sinh trong trường hợp đặc biệt

Việc bỏ quy định đăng ký hiến không đồng nghĩa người dưới 18 tuổi bị cấm hoàn toàn việc hiến mô. Dự thảo vẫn giữ một ngoại lệ rất hẹp đối với hiến mô tái sinh khi còn sống, với những điều kiện nghiêm ngặt nhằm bảo vệ người hiến.

Theo đó, người dưới 18 tuổi chỉ được hiến một số loại mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế quy định, chẳng hạn tế bào gốc tạo máu, tế bào lympho từ máu ngoại vi; việc hiến chỉ được thực hiện cho anh, chị, em ruột và trong trường hợp không có người hiến trưởng thành phù hợp. Người hiến phải đáp ứng điều kiện sức khỏe, được tư vấn độc lập và có sự đồng ý của cả người hiến cùng cha mẹ hoặc người giám hộ theo quy định.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh, dự thảo đã quy định rõ việc tuyệt đối không lấy mô không tái sinh và bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi. Đối với trường hợp hiến mô tái sinh, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến đại biểu, tiếp tục hoàn thiện quy định theo hướng đặt nguyện vọng và sự đồng ý của trẻ em lên hàng đầu, bên cạnh sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ.

Đáng chú ý, việc tư vấn cho người hiến phải bảo đảm tính độc lập. Người tư vấn không được là người trực tiếp khám, chẩn đoán, quyết định chỉ định ghép cho người nhận hoặc trực tiếp thực hiện ca ghép. Quy định này nhằm hạn chế xung đột lợi ích, bảo đảm người hiến được cung cấp thông tin khách quan và có điều kiện cân nhắc trước khi quyết định.

Tăng tuổi hiến tạng khi còn sống, siết chặt kiểm soát mua bán

Không chỉ điều chỉnh quy định đối với người dưới 18 tuổi, dự thảo luật còn bổ sung nhiều cơ chế nhằm bảo vệ người hiến và ngăn chặn các hành vi mua bán, môi giới, trục lợi từ hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Theo Bộ trưởng Bộ Y tế, một trong những điểm đáng chú ý là nâng độ tuổi tối thiểu đối với người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống từ 18 tuổi theo quy định hiện hành lên 25 tuổi. Cùng với đó, dự thảo bổ sung yêu cầu xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người nhận; tăng cường tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến, tư vấn và thực hiện lấy, ghép.

Dự thảo cũng mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm từ 10 nhóm theo luật hiện hành lên 21 nhóm. Trong đó có các hành vi lợi dụng hoạt động hiến, lấy, ghép để mua bán, trục lợi; lấy mô, bộ phận cơ thể từ bào thai; tổ chức hoặc tạo điều kiện cho người Việt Nam ra nước ngoài, người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể trái quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn, bảo đảm tính độc lập giữa hoạt động xác định tình trạng chết với quá trình điều trị, vận động hiến và lấy, ghép mô, tạng. Đây là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch và củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động hiến, ghép.

Việc chỉnh lý dự thảo Luật theo hướng thận trọng hơn với quyền hiến của người dưới 18 tuổi, đồng thời tăng các hàng rào bảo vệ người hiến và kiểm soát hoạt động hiến, ghép, cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng nguồn mô, tạng phục vụ điều trị. Quan trọng hơn, mọi hoạt động hiến, lấy, ghép phải được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, minh bạch, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến, người nhận.