Đau vùng chậu khi mang thai: Uống canxi có hết đau?

Chỉ còn hơn một tuần nữa là đến ngày dự sinh, chị Nguyễn Thu Trang ở Hưng Yên đang trải qua những ngày cuối thai kỳ với cảm giác nặng nề và những cơn đau vùng xương chậu ngày một rõ hơn.“Thai nhi bây giờ đã xuống vùng xương chậu. Nhiều lúc đang ngồi muốn đứng lên tôi phải mất một lúc. Có khi chỉ đứng dậy hơi nhanh một chút là cảm giác như bị rút hông”, chị Trang chia sẻ.

Không chỉ chị Trang, nhiều phụ nữ mang thai cũng gặp tình trạng đau vùng hông, háng, khớp mu hoặc vùng chậu, đặc biệt khi trở mình trên giường, bước xuống xe, mặc quần hay thay đổi tư thế. Theo các bác sĩ sản khoa, đau vùng chậu là một trong những vấn đề tương đối phổ biến trong thai kỳ. Các thống kê cho thấy khoảng 20-30% phụ nữ mang thai có thể gặp tình trạng này.

Vì sao đang mang thai lại đau vùng chậu?

BS Nguyễn Thị Hà, Khoa Sản phụ hiếm muộn, Bệnh viện chuyên khoa Nam học và Hiếm muộn Việt Bỉ cho biết, đau vùng chậu thường bắt đầu xuất hiện từ khoảng tuần thai 15-16 và rõ hơn vào giai đoạn cuối thai kỳ. Biểu hiện khá điển hình là cơn đau xuất hiện hoặc tăng lên khi người mẹ thay đổi tư thế đột ngột, dồn trọng lượng cơ thể lên một chân, bước chân quá dài hoặc xoay người không đúng trục.

“Có người đau âm ỉ nhưng cũng có trường hợp đau nhói. Khi mẹ bầu mặc quần, bước xuống xe hoặc thay đổi tư thế, trục cơ thể và lực tác động lên vùng chậu thay đổi nên cảm giác đau thường rõ hơn”, BS Hà phân tích.

Theo BS Nguyễn Thị Hà, đây không đơn thuần chỉ là hệ quả của việc thai nhi ngày càng lớn. Một trong những nguyên nhân quan trọng nằm ở sự thay đổi hormone trong thai kỳ. Khi bước sang tam cá nguyệt thứ hai, những thay đổi nội tiết khiến các dây chằng và mô liên kết quanh khớp vùng chậu trở nên lỏng lẻo hơn. Đây thực chất là một quá trình sinh lý cần thiết, giúp khung chậu có khả năng giãn nở, chuẩn bị cho quá trình chuyển dạ và sinh con.

Các cơ quanh vùng chậu giống như những “sợi dây” giúp giữ một khớp đang trở nên lỏng hơn trong thai kỳ. “Nếu cơ lõi và cơ sàn chậu vốn chắc khỏe, chúng sẽ hỗ trợ ổn định vùng chậu tốt hơn. Ngược lại, ở người ít vận động, cơ xung quanh cũng yếu và lỏng lẻo, khớp càng kém ổn định thì cảm giác đau có thể càng rõ”, BS Hà cho biết.

Đây cũng là lý do cùng mang thai nhưng có người gần như không cảm nhận thấy đau, trong khi người khác lại chịu những cơn đau dai dẳng, thậm chí ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Nguy cơ đau vùng chậu có thể tăng ở phụ nữ mang đa thai, thừa cân, béo phì, tăng cân quá mức trong thai kỳ hoặc có hệ cơ lõi, cơ sàn chậu yếu. Tuổi của người mẹ cũng là một yếu tố cần lưu ý. “Khi tuổi tăng, lượng collagen trong mô giảm, khả năng nâng đỡ và ổn định khớp cũng thay đổi. Vì vậy, trên thực tế chúng tôi gặp không ít mẹ bầu lớn tuổi có biểu hiện đau vùng chậu rõ hơn”, BS Hà nói.

Không ảnh hưởng thai nhi nhưng mẹ bầu không nên cố chịu đau

Một trong những lo lắng phổ biến của thai phụ là những cơn đau vùng chậu có thể ảnh hưởng đến em bé. Theo BS Nguyễn Thị Hà, với đau vùng chậu sinh lý đơn thuần, thai phụ có thể yên tâm bởi tình trạng này không tác động trực tiếp đến sự phát triển của thai nhi. “Em bé nằm trong tử cung và vẫn có thể phát triển khỏe mạnh. Việc khung chậu trở nên lỏng lẻo hơn còn là một điều kiện thuận lợi cho quá trình sinh đường âm đạo sau này”, BS Hà cho biết.

Tuy nhiên, “không ảnh hưởng đến thai nhi” không có nghĩa là người mẹ phải âm thầm chịu đựng. Ở mức độ nhẹ, cơn đau có thể khiến việc đứng lên, ngồi xuống, mặc quần áo hay đi lại trở nên khó khăn. Nặng hơn, thai phụ có thể đau khi trở mình và thức giấc nhiều lần trong đêm.

Chị Trương Thanh Thảo ở Hà Nội cho biết, những tháng đầu và giữa thai kỳ chị chưa cần đến các dụng cụ hỗ trợ. Nhưng khi bước vào những tháng cuối, chiếc gối bầu gần như trở thành vật không thể thiếu. “Những tháng cuối tôi phải có gối bầu, nó đỡ rất nhiều. Có những bạn phải dùng đai vào ban ngày, ban đêm dùng gối bầu để hỗ trợ”, chị Thảo chia sẻ.

BS Hà cho rằng, thay đổi những động tác rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày có thể giúp giảm đáng kể áp lực lên vùng chậu. Thay vì đứng bằng một chân để mặc quần, mẹ bầu nên ngồi trên ghế có độ cao phù hợp. Khi xuống ô tô, cần tránh bước quá dài. Khi xoay người hoặc trở mình trên giường, không nên chỉ xoay phần thân trên trong khi giữ nguyên phần dưới mà cần xoay cả trục cơ thể. Khi ngủ, thai phụ có thể sử dụng gối để nâng đỡ cơ thể, phân tán lực tác động lên vùng chậu. Một số trường hợp có thể dùng đai hỗ trợ vùng chậu theo hướng dẫn phù hợp.

Ngoài ra, BS Hà nhấn mạnh mẹ bầu không nên nằm bất động hoàn toàn chỉ vì sợ đau. “Những động tác làm khởi phát cơn đau thì cần dừng hoặc điều chỉnh. Tuy nhiên, không nên nghỉ ngơi hoàn toàn. Các khớp vẫn cần sự linh hoạt, dẻo dai. Nằm bất động hoặc nghỉ quá nhiều có thể khiến khớp cứng hơn và tình trạng đau không được cải thiện”, BS Hà khuyến cáo.

Uống canxi có hết đau vùng chậu?

Khi xuất hiện đau xương, đau vùng chậu trong thai kỳ, không ít mẹ bầu nghĩ ngay đến thiếu canxi và tự tăng cường bổ sung canxi.

Tuy nhiên, theo BS Nguyễn Thị Hà, đây là hai cơ chế hoàn toàn khác nhau. “Canxi liên quan đến chất lượng của xương, còn đau vùng chậu trong thai kỳ chủ yếu liên quan đến dây chằng, khớp và sự ổn định của vùng chậu. Vì vậy, uống thêm canxi nhưng không thay đổi tư thế vận động, không kiểm soát cân nặng và các yếu tố gây áp lực lên vùng chậu thì cơn đau vẫn có thể tiếp diễn”, BS Hà phân tích.

Canxi có thể có vai trò trong những trường hợp liên quan đến thiếu hụt hoặc một số biểu hiện như chuột rút theo chỉ định của bác sĩ, nhưng không phải là “thuốc chữa” đau vùng chậu thai kỳ.

Việc tự sử dụng thuốc giảm đau cũng không nên là lựa chọn đầu tiên. Theo BS Hà, trong thai kỳ, các biện pháp điều chỉnh vận động, tư thế, kiểm soát cân nặng và hỗ trợ cơ học nên được ưu tiên. Nếu cơn đau kéo dài đến mức phải thường xuyên dùng thuốc giảm đau, thai phụ cần được thăm khám.

Đau kèm tê chân, gò bụng, ra máu: Cần đi khám ngay

Không phải mọi cơn đau ở vùng chậu khi mang thai đều là thay đổi sinh lý bình thường. BS Nguyễn Thị Hà lưu ý, thai phụ cần đến cơ sở y tế nếu cơn đau xuất hiện dữ dội, kéo dài, không giảm sau khi đã nghỉ ngơi và áp dụng các biện pháp hỗ trợ hoặc đau đến mức cần sử dụng thuốc giảm đau. Đặc biệt, đau vùng chậu đơn thuần thường không gây triệu chứng thần kinh.

“Nếu đau kèm tê bì chân hoặc cơn đau lan từ vùng thắt lưng, vùng chậu xuống đùi, khoeo chân, bàn chân thì cần nghĩ đến yếu tố liên quan thần kinh và nên đi khám”, BS Hà cảnh báo.

Một nhóm dấu hiệu khác đặc biệt cần lưu ý là đau bụng dưới kèm cơn gò tử cung, ra huyết âm đạo, dịch hồng hoặc ra nước âm đạo.“Đó có thể là những dấu hiệu gợi ý dọa sảy thai hoặc dọa sinh non. Khi xuất hiện những biểu hiện này, thai phụ cần đến cơ sở y tế ngay”, BS Hà nhấn mạnh.

Việc nhận biết tính chất cơn đau rất quan trọng. Đau do chèn ép thần kinh thường có xu hướng lan theo đường đi của dây thần kinh. Trong khi đó, cơn co tử cung có thể gây cảm giác đau, gò cứng vùng bụng dưới và đi kèm các bất thường về dịch hoặc máu âm đạo.