Khi trẻ nhỏ bị sốt, nhiều phụ huynh thường nghĩ ngay đến cảm cúm, viêm họng hay nhiễm siêu vi. Tuy nhiên, trên thực tế, có những bệnh lý khởi phát rất âm thầm, biểu hiện nghèo nàn nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe của trẻ. Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ em là một trong số đó.
Dấu hiệu ban đầu dễ bị bỏ sót
Tại Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện Nhi Trung ương, không hiếm những trường hợp trẻ chưa đầy một tuổi đã phải nhập viện vì nhiễm khuẩn tiết niệu. Điều đáng nói là với nhiều gia đình, dấu hiệu đầu tiên của bệnh lại rất dễ bị bỏ qua.
Con chị Vũ Thị Quỳnh An (An Dương, Hải Phòng) bị nhiễm khuẩn tiết niệu từ khi mới hai tháng tuổi. Gần một năm qua, bé đã 5 lần phải nhập viện điều trị. Theo chị An, dấu hiệu khiến chị nhận ra bất thường không phải lúc nào cũng là sốt mà là mùi nước tiểu của con.
“Nước đái có mùi hắc lắm, chỉ cần đái một tí thôi là có mùi rồi. Vì bạn ấy bị nhiều lần nên em ngửi là em biết”, chị An chia sẻ.
Sau mùi nước tiểu khác thường, những cơn sốt xuất hiện, mỗi lần kéo dài nhiều ngày. Có thời điểm, gia đình đưa trẻ đi khám tại phòng khám tư và được chẩn đoán viêm họng, điều trị gần chục ngày nhưng không thuyên giảm. Chỉ khi nhập viện, các bác sĩ mới xác định trẻ bị nhiễm khuẩn tiết niệu do vi khuẩn E.coli, kèm theo giãn đài bể thận hai bên.
Những trường hợp như con chị An không phải là cá biệt. Ở giường bệnh bên cạnh, con chị Đỗ Thị Phượng (Hưng Yên) đang điều trị nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát, sau nhiều năm can thiệp bệnh lý tiết niệu.
Khác với những trẻ phát bệnh sớm, con chị Phượng chỉ được phát hiện giãn đài bể thận khi đã đi học. Trước đó, dù từng siêu âm thai kỳ, gia đình không được cảnh báo nguy cơ. Dấu hiệu khiến chị đưa con đi khám chỉ là việc cả ngày ở trường, trẻ không đi tiểu.
“Cháu đi học không đái, em mới cho đi khám. Lúc đó các bác sĩ mới phát hiện ra và can thiệp”, chị Phượng cho biết.
Chính việc trẻ vẫn ăn, ngủ, sinh hoạt gần như không thay đổi khiến nhiều gia đình chủ quan, nhầm lẫn với các bệnh nhiễm trùng thông thường.
Bệnh không hiếm nhưng tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thận
Theo TS. BS Nguyễn Duy Việt – Phó Trưởng Khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện Nhi Trung ương, nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ em không phải là bệnh hiếm và có nhiều điểm khác biệt so với người lớn.
“Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ nhỏ thường liên quan đến dị tật bẩm sinh hệ tiết niệu hoặc đặc điểm cấu trúc đường tiểu. Trong khi đó, nhiễm khuẩn tiết niệu ở người lớn chủ yếu do các bệnh lý mắc phải”- BS Nguyễn Duy Việt cho biết.
Bệnh có sự khác biệt rõ theo độ tuổi và giới tính. Ở trẻ trai dưới 1 tuổi, tỷ lệ mắc cao hơn, khoảng 8%. Sau 1 tuổi, tỷ lệ này giảm dần ở trẻ trai nhưng lại tăng ở trẻ gái, có thể lên tới 10% trong nhóm 1–6 tuổi, do niệu đạo ngắn và thẳng hơn.
Đáng lo ngại là những trường hợp nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt, đặc biệt khi tái phát nhiều lần.
“Nếu nhiễm khuẩn tiết niệu có sốt tái diễn, trẻ có nguy cơ bị sẹo thận, làm giảm chức năng thận lâu dài. Vì vậy, bắt buộc phải tìm được nguyên nhân để điều trị triệt để” - BS Nguyễn Duy Việt nhấn mạnh.
Dị tật tiết niệu – nguyên nhân cần được phát hiện sớm
Bên cạnh các yếu tố như vệ sinh chưa đúng cách, uống ít nước hay táo bón, nhiều trường hợp nhiễm khuẩn tiết niệu tái phát ở trẻ liên quan đến các bệnh lý như trào ngược bàng quang – niệu quản, thận – niệu quản đôi, van niệu đạo sau hoặc rối loạn chức năng bàng quang.
Theo các bác sĩ, nếu không xử trí nguyên nhân, việc điều trị kháng sinh chỉ mang tính tạm thời, bệnh dễ tái phát nhiều lần.
Với những trẻ từng mắc nhiễm khuẩn tiết niệu, việc phòng ngừa tái phát có vai trò rất quan trọng.
“Uống đủ nước, ăn chế độ giàu chất xơ, tránh nhịn tiểu và đảm bảo tư thế tiểu tiện, đại tiện đúng là những yếu tố then chốt để phòng nhiễm khuẩn tiết niệu”- BS Nguyễn Duy Việt khuyến cáo.
Ngoài ra, cha mẹ cần:
- Vệ sinh bộ phận sinh dục ngoài hàng ngày, đúng cách
- Với trẻ gái có tiền sử bệnh, hạn chế tắm bồn, ngâm nước lâu, vệ sinh bộ phận sinh dục nên thực hiện từ đằng trước ra đằng sau
- Theo dõi và xử trí sớm tình trạng táo bón, rối loạn tiểu tiện, đặc biệt ở trẻ đến tuổi đi học
Nhiễm khuẩn tiết niệu ở trẻ em không chỉ gây sốt, khó chịu mà còn có nguy cơ tái phát nhiều lần, ảnh hưởng lâu dài đến chức năng thận nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Việc nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường, dù rất nhỏ như mùi nước tiểu, thói quen đi tiểu thay đổi, chính là cách tốt nhất để bảo vệ sức khỏe cho trẻ.
