Radio
Podcast
Multimedia
Theo thống kê, nếu 10 năm trước, BV Nhi TW chỉ tiếp nhận khoảng vài trường hợp trẻ em mắc đái tháo đường mỗi năm nhưng những năm gần đây, con số này đã tăng lên hàng trăm ca.
Đái tháo đường tuýp 1 thường khởi phát ở lứa tuổi từ 10 đến 14 tuổi, ngoài ra còn có nhóm nhỏ trẻ 4-5 tuổi đã mắc bệnh. Bên cạnh đó vẫn có những thể bệnh hiếm gặp như đái tháo đường sơ sinh hoặc đái tháo đường đơn gen, có thể xuất hiện ngay từ khi trẻ mới 1-2 tháng tuổi.
Theo TS.BS Bùi Phương Thảo – Phó GĐ Trung tâm nội tiết chuyển hóa và di truyền, BV Nhi TW, nguyên nhân khiến số trẻ mắc bệnh gia tăng đến nay vẫn chưa được xác định hoàn toàn. Với đái tháo đường túyp 1, ngoài yếu tố di truyền còn do môi trường có thể là nguyên nhân khiến bệnh phát triển. Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ từng nhiễm virus rubella có nguy cơ mắc đái tháo đường túyp 1 cao hơn.
“Đái tháo đường tuýp 1, về di truyền thì không hầu như không thay đổi gì cả. Tuy nhiên là do yếu tố tác động của môi trường làm cho tỷ lệ đái tháo đường tăng lên. Ví dụ như là trẻ phải tiếp xúc với chất gì đó mà nó không hợp.
Nhiễm về virus thì đã có bằng chứng chứng minh rằng trẻ nhiễm virus Rubella làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường hơn hẳn. Hay là đứa trẻ bị nhiễm virus Enterovirus cũng sẽ tăng nguy cơ bị đái đường tuýp 1 hơn.
Vài năm trở lại đây người ta có nói đến dịch COVID-19 thì có 2 cơ chế riêng biệt vừa tác động vào tự miễn của con người ta vừa tác động trực tiếp vào tế bào của tế bào Beta đảo tụy mà sản sinh ra insulin” - TS.BS Bùi Phương Thảo cho biết.
Trong khi đó, đái tháo đường tuýp 2 có liên quan chặt chẽ đến lối sống, do chế độ ăn của trẻ quá nhiều năng lượng, ít vận động, tăng cân và béo phì khiến cơ thể kháng insulin và làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Nếu người lớn mắc đái tháo đường có thể được điều trị bằng thuốc uống trong giai đoạn đầu thì trẻ em cần được tiêm insulin mỗi ngày để kiểm soát đường huyết.
“Trên thế giới, tỷ lệ trẻ bị đái tháo đường cao nên việc tiêm insulin đối với các em là bình thường nhưng ở Việt Nam, nhiều trẻ tự nhiên lấy bút tiêm ra tiêm thì cảm thấy kỳ kỳ, nhiều cháu giấu tiêm, không tiêm đầy đủ. Nếu tiêm không đầy đủ hay là không đi khám định kỳ, liều thuốc không đủ dẫn đến tình trạng dễ ốm hơn, toan ceton không đủ dẫn đến trẻ phải vào viện kiểm soát một vài ngày”.
Điểm khác biệt nữa trong điều trị đái tháo đường ở trẻ em, đó là các em vẫn cần được bảo đảm ăn uống đủ chất, đủ dinh dưỡng. Điều quan trọng là xây dựng khẩu phần ăn cân đối, kết hợp vận động hợp lý và điều chỉnh liều insulin phù hợp để vừa kiểm soát đường huyết, vừa bảo đảm sự phát triển của trẻ:
“Trẻ đã chẩn đoán đái tháo đường thì tiêm thuốc đầy đủ, không bỏ thuốc. Tuy nhiên liều thuốc không được quá cứng nhắc. Ví dụ nếu buổi trưa trẻ đi ăn tiệc thì cha mẹ có thể tăng thêm 10% liều thuốc so với liều thường ngày cháu tiêm hay tự nhiên vài ba ngày tăng cao hơn trên 12-15mml thì xem xét tăng liều buổi sáng lên 10% nghĩa là bố mẹ có thể điều chỉnh liều cho con” – BS Bùi Phương Thảo khuyên.
Trẻ kiểm soát đường huyết không tốt có thể gây ra các biến chứng ảnh hưởng đến thị lực, chức năng thận. Do vậy, các mẹ lưu ý không tự ý bỏ thuốc, bỏ tiêm, dùng các loại thuốc hay lá không có kiểm chứng, nguồn gốc không rõ ràng để điều trị cho con.
Gần 50% trẻ mắc đái tháo đường type 1 được phát hiện khi đã rơi vào tình trạng cấp cứu, phổ biến là nhiễm toan ceton do thiếu insulin kéo dài. Điều này rất nguy hiểm, có thể gây ra các biến chứng đối với sức khỏe của trẻ. Do đó, khi thấy các dấu hiệu trẻ ăn nhiều hơn, sụt cân, uống nước nhiều, đi tiểu nhiều hơn bình thường và viêm da thì cha mẹ nên cho trẻ đi khám sớm.
