Festival Phở 2026 với chủ đề “Phở Việt - Di sản sống trong lòng thời đại” không chỉ tôn vinh giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống mà còn góp phần khẳng định vị thế của phở Việt trong tiến trình hội nhập, hướng tới mục tiêu trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Sự kiện do Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực tỉnh Ninh Bình chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị: Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan, Phở Story, Chin-su, Nam Ngư, nước tinh khiết Bluezone... tổ chức. Lễ khai mạc diễn ra sôi động với sự tham dự của lãnh đạo tỉnh Ninh Bình, đại diện Bộ Ngoại giao, đại diện lãnh đạo các Sở, ban, ngành tỉnh Ninh Bình và đông đảo nghệ nhân, đầu bếp, làng nghề và các thương hiệu phở tiêu biểu trên cả nước.
Phát biểu khai mạc sự kiện, nghệ nhân Lê Thị Thiết, Phó Chủ tịch Hiệp hội Văn hoá ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Văn hoá ẩm thực tỉnh Ninh Bình nêu bật lịch sử của vùng đất cổ Thiên Trường của tỉnh Nam Định cũ và Ninh Bình hôm nay, quê hương phát tích của vương triều Trần và là một trong những trung tâm văn hóa của vùng đồng bằng sông Hồng, nơi hội tụ và lan tỏa những giá trị truyền thống đặc sắc, trong đó có văn hóa ẩm thực.
"Trong dòng chảy ấy, nghề phở Nam Định xưa đã hình thành, bồi đắp và trở thành biểu tượng tiêu biểu của văn hóa ẩm thực Việt Nam. Từ những làng nghề truyền thống như Vân Cù, Giao Cù - cái nôi của nghề phở, những nghệ nhân tài hoa đã gìn giữ, trao truyền bí quyết qua nhiều thế hệ. Ngày nay, phở đã được các nghệ nhân sáng tạo ra nhiều loại phở khác nhau, lan tỏa đi khắp mọi miền đất nước, rồi vươn ra thế giới. Ở đâu có người Việt, ở đó có hương thơm của nồi nước dùng phở, có sợi bánh phở mềm mại và tinh thần văn hóa Việt Nam được lan tỏa", nghệ nhân Lê Thị Thiết nhấn mạnh.
Một dấu mốc quan trọng, đầy tự hào là vào năm 2024, Phở Nam Định và phở Hà Nội đã chính thức được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận giá trị văn hóa, lịch sử và nghệ thuật ẩm thực, mà còn là trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn, phát huy và lan tỏa di sản quý báu này trong đời sống đương đại, hướng tới đưa phở Việt trở thành di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Trong bối cảnh phở đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, việc tổ chức Festival Phở 2026 có ý nghĩa thiết thực trong việc tiếp tục bảo tồn, phát huy giá trị di sản, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ trình UNESCO công nhận. Qua đó, góp phần đưa ẩm thực Việt Nam trở thành một trong những lĩnh vực quan trọng của công nghiệp văn hóa.
Điểm nhấn của Festival Phở năm nay là việc tái hiện hành trình từ cội nguồn của nghề phở. Trước đó, chuỗi hoạt động “Về với đình làng Vân Cù - Mở trang di sản” đã được tổ chức, góp phần làm nổi bật vai trò của cộng đồng làng nghề trong việc lưu giữ và trao truyền tri thức dân gian. Các nghi lễ tri ân Tổ nghề, quy trình chế biến truyền thống cùng những câu chuyện nghề được giới thiệu đã góp phần khẳng định chiều sâu lịch sử và giá trị văn hóa bền vững của phở Việt.
Ngay sau lễ khai mạc, các không gian văn hóa - ẩm thực đồng loạt mở cửa, thu hút đông đảo nhân dân và du khách tham quan, trải nghiệm. Tại không gian “Cội nguồn Phở”, các nghệ nhân trực tiếp trình diễn chế biến phở bò Nam Định, phở gà Hà Nội theo phương thức truyền thống, góp phần lan tỏa những giá trị cốt lõi của nghề. Cùng với đó, các hoạt động quảng diễn, giao lưu văn hóa, nghệ thuật đã tạo nên không gian sinh hoạt cộng đồng giàu bản sắc.
Các không gian trưng bày như “Chuyện kể từ hạt gạo”, “Hộp ký ức - Khung hình di sản”, “Phở Ba miền” đã tái hiện một cách hệ thống hành trình phát triển của phở, từ nền tảng văn minh lúa nước đến sự lan tỏa trong đời sống đương đại. Qua đó, khẳng định phở không chỉ là món ăn mà còn là kết tinh của tri thức, kỹ năng và bản sắc văn hóa dân tộc.
Việc lựa chọn Ninh Bình làm địa điểm tổ chức Festival Phở 2026 thể hiện định hướng gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa. Trong bối cảnh địa phương đang đẩy mạnh phát triển du lịch, sự kiện được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực thúc đẩy kinh tế dịch vụ, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam tới bạn bè quốc tế.
Festival Phở 2026 tiếp tục là bước đi cụ thể trong lộ trình xây dựng và hoàn thiện hồ sơ quốc gia về phở Việt. Thông qua các hoạt động chuyên môn, tọa đàm và kết nối cộng đồng, các giá trị của phở đang từng bước được hệ thống hóa, chuẩn hóa và lan tỏa rộng rãi.
Từ một món ăn dân dã trong đời sống thường nhật, phở Việt đang từng bước khẳng định vai trò như một biểu tượng văn hóa, góp phần làm phong phú bản sắc dân tộc trong bối cảnh hội nhập. Festival Phở 2026 vì vậy không chỉ là sự kiện ẩm thực mà còn là minh chứng cho nỗ lực bảo tồn và phát huy giá trị di sản, hướng tới mục tiêu đưa phở Việt tham gia vào dòng chảy di sản văn hóa của nhân loại.
