Tổng Bí thư Hà Huy Tập sinh ngày 24/4/1906 tại làng Kim Nặc (nay thuộc xã Cẩm Hưng, tỉnh Hà Tĩnh). Cuộc đời hoạt động của Tổng Bí thư Hà Huy Tập gắn liền với giai đoạn khó khăn của cách mạng Việt Nam. Tổng Bí thư Hà Huy Tập là một trong những vị lãnh đạo đã để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, đặc biệt ở giai đoạn đầy biến động những năm 1930. Những đóng góp của ông không chỉ mang tính “giữ lửa” mà còn có ý nghĩa đặt nền tảng cho sự phục hồi và phát triển của Đảng trong hoàn cảnh cực kỳ khắc nghiệt.

PGS.TS Sử học Hà Minh Hồng cho biết: Trong giai đoạn từ những năm trước thành lập Đảng vai trò của Hà Huy Tập là một người truyền bá tư tưởng yêu nước, tinh thần dân tộc. Cho nên, ông dạy học ở đâu thì ở đó học trò rồi giáo chức đều được nghe ông giác ngộ về tư tưởng yêu nước, tinh thần dân tộc.

Sau cao trào 1930-1931, phong trào cách mạng bị dìm trong biển máu, trong bối cảnh đó, dưới sự lãnh đạo của Quốc tế Cộng sản, đồng chí Hà Huy Tập cùng với các đồng chí trong Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng đã đứng vững trên quan điểm, lập trường của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, cụ thể hóa các chủ trương của Quốc tế Cộng sản và Cương lĩnh năm 1930 của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể của nước ta. Đồng thời, tích cực vận động thành lập các tổ chức quần chúng, khôi phục lại các tổ chức Đảng ở cả 3 miền: Bắc, Trung, Nam; chuẩn bị Văn kiện của Đảng, tổ chức Đại hội lần thứ nhất của Đảng thành công tốt đẹp.

Theo PGS.TS Trần Minh Trường nguyên Viện trưởng viện Hồ Chí Minh và các Lãnh tụ của Đảng, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, dù trong hoàn cảnh muôn vàn khó khăn, đồng chí Hà Huy Tập cùng với tập thể Ban Chấp hành Trung ương chèo lái con thuyền cách mạng vượt qua phong ba, bão táp. Đồng chí Hà Huy Tập là người khơi dậy cũng như mở đầu cho nhiệm vụ, phương pháp, cách thức tổ chức hàng loạt các tổ chức đoàn thể, các hội ái hữu, các tổ chức quần chúng của Đảng và tạo nên phong trào cách mạng sôi nổi để làm tiền đề cho Đảng ta thành lập mặt trận dân chủ Đông Dương thành một cao trào mặt trật dân chủ trong những năm 1936 - 1939. Đó là tiền đề để cho Đảng ta chuẩn bị bước vào một giai đoạn mới.

Trên cơ sở phân tích tình hình quốc tế và trong nước, đặc biệt là sự xuất hiện của Mặt trận Nhân dân Pháp, đồng chí Hà Huy Tập đã cùng Trung ương Đảng đề ra chủ trương chuyển hướng đấu tranh sang phong trào dân chủ 1936–1939. Đây là bước điều chỉnh chiến lược linh hoạt, thể hiện tư duy nhạy bén, giúp Đảng mở rộng ảnh hưởng trong quần chúng. Đồng thời, thúc đẩy xây dựng các hình thức mặt trận rộng rãi, thu hút nhiều tầng lớp xã hội tham gia. Nhờ đó, lực lượng quần chúng được tập hợp ngày càng đông đảo, tạo nền tảng chính trị – xã hội cho các giai đoạn cách mạng tiếp theo. PGS.TS Nguyễn Thị Kim Dung, nguyên Phó viện trưởng Viện Hồ Chí Minh và các Lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng những quan điểm về tổ chức xây dựng Đảng của Tổng Bí thư Hà Huy Tập đến nay vẫn nguyên giá trị.

Tổng Bí thư Hà Huy Tập không chỉ là nhà tổ chức mà ông còn là nhà lý luận sắc sảo. Ông tham gia soạn thảo nhiều văn kiện của Đảng, viết sách, báo, tuyên truyền, giáo dục giác ngộ cách mạng cho các tầng lớp nhân dân. Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giai cấp công nhân, liên minh công – nông và sự cần thiết phải giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Những luận điểm này có ý nghĩa định hướng lâu dài đối với sự phát triển của Đảng.

Năm 1938, Tổng Bí thư Hà Huy Tập bị thực dân Pháp bắt. Dù bị tra tấn, kết án nặng nề, ông vẫn kiên trung, không khuất phục. Trước khi hy sinh năm 1941, ông thể hiện tinh thần bất khuất, niềm tin tuyệt đối vào thắng lợi của cách mạng. Chính phẩm chất ấy đã trở thành nguồn cổ vũ lớn đối với cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân trong thời kỳ khó khăn gian khổ nhất của cách mạng Việt Nam.