Bình chữa cháy trong gia đình: Trang bị thôi chưa đủ

“Gia đình tôi cũng mua được hai cái bình cứu hỏa, nhưng nói thật là tôi chả biết sử dụng như thế nào” - chia sẻ của bà Nguyễn Thị Thanh (ở Đống Đa, Hà Nội) cho thấy khoảng cách giữa việc trang bị phương tiện và khả năng ứng phó khi có cháy.

Còn anh Nguyễn Hoàng Tùng (Long Biên, Hà Nội) đã được tập huấn sử dụng bình chữa cháy ở cơ quan, nhưng chưa hướng dẫn lại cho các thành viên trong gia đình. Lý giải về điều này, anh cho rằng, các thành viên trong gia đình đều quá bận rộn, khó sắp xếp thời gian tập sử dụng bình chữa cháy. Hơn nữa, khi mọi người ở nhà, anh cũng có mặt nên “không có gì phải lo”.

Tuy nhiên, sự cố có thể xảy ra vào thời điểm không ai lường trước. Nếu khả năng ứng phó chỉ phụ thuộc vào một người, những thành viên còn lại sẽ dễ lúng túng khi phải tự xử lý tình huống.

Theo ông Bùi Xuân Thái, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ Việt Nam, việc chưa được hướng dẫn hoặc mất bình tĩnh là những nguyên nhân khiến người dân sử dụng bình chữa cháy không hiệu quả.

Những sai sót thường gặp là lúng túng khi rút chốt an toàn, bóp cò, điều khiển vòi phun; đứng quá xa khiến chất chữa cháy không tới được đám cháy hoặc đứng quá gần, có nguy cơ bị bỏng. Khi chữa cháy ngoài trời, đứng sai hướng gió còn có thể khiến khói và chất chữa cháy tạt ngược vào người.

Đặc biệt, nhiều người thấy ngọn lửa bốc cao liền hướng vòi phun vào phần phía trên, trong khi vị trí cần tập trung xử lý là gốc lửa. “Về nguyên tắc chữa cháy, khi dùng bình chữa cháy để dập tắt đám cháy thì phải phun chất chữa cháy vào gốc lửa, tức là phần chân của ngọn lửa”, ông Thái lưu ý.

Để lựa chọn bình phù hợp, trước hết mỗi gia đình cần hiểu công dụng của từng loại và xác định những nguy cơ cháy trong không gian sống. Theo ông Thái, bình bột có thể xử lý nhiều loại đám cháy, từ chất rắn như gỗ, giấy, vải đến một số đám cháy chất lỏng, chất khí. Ưu điểm là giá thành thấp, dễ sử dụng, nhưng bột có thể bám bẩn, khó vệ sinh và ảnh hưởng đến thiết bị điện tử.

Bình khí CO₂ phù hợp với khu vực có thiết bị điện, máy tính, tủ điện. Tuy nhiên, người sử dụng cần lưu ý nguy cơ ngạt trong không gian quá hẹp, kín, có nhiều người. Khi sử dụng ngoài trời có gió lớn, hiệu quả của bình cũng bị hạn chế. “Bình chữa cháy CO₂ có nhiệt độ rất lạnh và dễ gây bỏng nếu cầm sai vị trí”, ông Thái cảnh báo.

Số lượng bình cần căn cứ vào diện tích, số phòng, số tầng và các vị trí có nguy cơ cháy. Ông Thái gợi ý mỗi tầng nhà thường nên bố trí từ một đến hai bình; đặt tại vị trí thuận lợi như gần cửa ra vào, hành lang hoặc chân cầu thang để có thể nhanh chóng tiếp cận khi cần.

Bình chữa cháy được đặt sẵn trong nhà không đồng nghĩa với việc luôn ở trạng thái sử dụng tốt. Người dân cần kiểm tra tình trạng bình, thay vì chỉ mua rồi để nguyên trong thời gian dài. Trước hết, cần quan sát vỏ bình có bị móp méo, gỉ sét, nứt vỡ hay không; vòi phun, loa phun và van còn nguyên vẹn không. Chốt an toàn, niêm phong cũng cần được kiểm tra để phát hiện dấu hiệu đã bị tháo hoặc tác động.

Với bình bột và bình gốc nước có đồng hồ áp suất, kim cần nằm trong vùng xanh thể hiện phạm vi áp suất an toàn. Nếu kim ra khỏi vùng an toàn, cần đưa bình đến cơ sở bảo dưỡng để kiểm tra, xử lý. Riêng bình CO₂, việc kiểm tra lượng khí cần dựa vào cân trọng lượng và đối chiếu với thông số trên bình để xác định khả năng rò rỉ.

Cùng với kiểm tra phương tiện, các thành viên trong gia đình cần được hướng dẫn và thực hành sử dụng. Biết vị trí đặt bình, cách rút chốt, cầm vòi và bóp van sẽ giúp giảm sự lúng túng khi có sự cố.

Theo hướng dẫn của ông Thái, sau khi đánh giá có thể xử lý đám cháy, người sử dụng cần chọn vị trí tiếp cận an toàn. Với đám cháy ngoài trời, phải đứng ở đầu hướng gió; trong nhà cần giữ vị trí gần cửa ra vào hoặc lối thoát nạn. Khi sử dụng, rút chốt an toàn, giữ chắc vòi phun, hướng vào gốc lửa rồi bóp van, di chuyển vòi qua lại để xử lý đám cháy.

Bình chữa cháy xách tay là phương tiện xử lý đám cháy ban đầu. Vì vậy, quyết định có dùng bình hay phải thoát nạn cần dựa vào tình hình thực tế, tránh tâm lý đã có phương tiện thì phải cố dập lửa bằng mọi giá.

Ông Thái nhấn mạnh ba điều kiện cần xem xét: đám cháy còn nhỏ, mới bùng phát; vị trí đứng chữa cháy có lối thoát và không bị khói, lửa bao vây; bình còn sử dụng được, phù hợp với loại đám cháy. “Khu vực đứng phun thoáng, không bị lửa, khói bao vây, đảm bảo luôn có một đường lui an toàn nếu việc dập lửa không thành công”, ông Thái khuyến cáo.

Chỉ khi bảo đảm những điều kiện an toàn đó, người dân mới sử dụng bình để dập lửa. Nếu không, cần ưu tiên thoát nạn ngay. Chuẩn bị an toàn cho gia đình vì thế cần bắt đầu từ cả phương tiện và con người. Mỗi thành viên cần biết bình đặt ở đâu, sử dụng như thế nào và khi nào phải rời khỏi khu vực nguy hiểm.