Theo kết quả được công bố tại Hội thảo “Tăng cường quản lý chất thải rắn trong nuôi trồng thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long” (tổ chức tại Cần Thơ, 12/8), sau 03 vụ nuôi, mức độ ô nhiễm hữu cơ trong nước ao nuôi tại Cần Thơ giảm đáng kể, thể hiện qua chỉ số BOD₅ giảm 59% và COD giảm 54%. Tại Cà Mau, hai chỉ số này giảm lần lượt 63% và 53%.
Đánh giá được thực hiện tại 6 xã của 2 tỉnh/thành, gồm Khánh Hòa (thành phố Cần Thơ) và Đông Hải, Long Điền, Gành Hào, An Trạch, Định Thành (tỉnh Cà Mau).
Trong quá trình triển khai, người dân và các nhóm tự giám sát môi trường được hướng dẫn lấy mẫu, ghi nhận dữ liệu, đọc hiểu kết quả quan trắc và cùng chuyên gia thảo luận giải pháp xử lý. Qua đó, người nuôi có thể sớm nhận diện nguy cơ ô nhiễm và điều chỉnh phương thức sản xuất phù hợp.
Kết quả cho thấy việc hỗ trợ cộng đồng chủ động quan trắc môi trường đã góp phần cải thiện chất lượng nước mặt, đồng thời giảm lượng chất hữu cơ tích tụ trong bùn đáy ao nuôi.
Bà Hoàng Phương Thảo, Giám đốc quốc gia ActionAid Quốc tế tại Việt Nam, cho rằng việc trực tiếp tham gia quan trắc giúp người dân không chỉ tiếp nhận kết quả mà còn trở thành chủ thể tạo ra dữ liệu và tri thức tại địa phương.
“Người dân có thể chủ động phát hiện rủi ro, điều chỉnh thực hành sản xuất và tăng tính minh bạch của dữ liệu. Đây cũng là nền tảng để các mô hình quản lý môi trường dựa vào cộng đồng được duy trì bền vững sau khi dự án kết thúc”, bà Hoàng Phương Thảo nhấn mạnh.
Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ cho biết kết quả nghiên cứu đã cung cấp dữ liệu tại chỗ, giúp nhận diện nguồn gây ô nhiễm và lựa chọn giải pháp phù hợp.
Thành phố Cần Thơ sẽ ưu tiên duy trì hoạt động quan trắc định kỳ, kiểm soát sự tích tụ chất dinh dưỡng, quản lý bùn thải và tăng cường phối hợp giữa chính quyền, cơ quan chuyên môn, hợp tác xã, doanh nghiệp và người dân. Mục tiêu là đưa bảo vệ môi trường trở thành một phần của quy trình sản xuất, góp phần nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của ngành thủy sản.
Các kết quả trên thuộc Dự án “Tăng cường năng lực chuyển đổi năng lượng tái tạo và quản lý chất thải vì sự bền vững môi trường tại Đồng bằng sông Cửu Long”, gọi tắt là Dự án K1. Dự án được triển khai tại Cần Thơ và Cà Mau trong giai đoạn 2024–2026, với sự đồng tài trợ của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc và Quỹ Chorog Usan.
Ông Jang Dongwon, Giám đốc quốc gia Quỹ ChorogUsan for Children tại Việt Nam tin tưởng việc kết nối giữa bằng chứng khoa học với năng lực quản trị địa phương và sáng kiến của cộng đồng sẽ mang đến hiệu quả thực sự.
"Khoản hỗ trợ phát triển chỉ thực sự tạo ra giá trị lâu dài khi dữ liệu tiếp tục được sử dụng, mô hình tiếp tục được vận hành và các bên có thể huy động nguồn lực để nhân rộng sau khi dự án kết thúc", ông Jang Dongwon nói.
Dự án hướng đến nâng cao năng lực quản lý chất thải, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, sử dụng năng lượng sạch và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu trong hoạt động nuôi trồng thủy sản./.
