Điện mặt trời mái nhà: Không phải lắp chỉ để bán điện

Ông Nguyễn Mạnh Quang, Phó Trưởng ban Kinh doanh và Mua bán điện - EVN tư vấn, giải đáp các thắc mắc liên quan điện mặt trời mái nhà:

Điện mặt trời mái nhà không còn là cuộc đua “bán điện”

Nhu cầu sử dụng điện tăng cao trong mùa nắng nóng đang khiến nhiều hộ gia đình quan tâm đến giải pháp điện mặt trời mái nhà. Tuy nhiên, khác với giai đoạn trước, chính sách hiện nay không còn khuyến khích đầu tư điện mặt trời để bán điện thương mại mà chuyển mạnh sang mô hình “tự sản xuất - tự tiêu thụ”.

Ông Nguyễn Mạnh Quang, Phó Trưởng ban Kinh doanh và Mua bán điện - Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, điện mặt trời mái nhà được coi là giải pháp quan trọng trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao, đặc biệt vào mùa hè.

Theo ông Quang, đây là nguồn điện phát ngay tại nơi tiêu thụ nên nếu người dân, doanh nghiệp tự phát và tự dùng điện vào ban ngày sẽ góp phần giảm áp lực cho lưới điện, giảm tổn thất truyền tải và bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý điện mặt trời phụ thuộc vào thời tiết nên không phải nguồn điện nền ổn định. “Điện mặt trời mái nhà nên phát triển theo hướng tự dùng là chính, bán phần điện dư trong giới hạn quy định”, ông Nguyễn Mạnh Quang nhấn mạnh.

Theo Nghị định 58/2025/NĐ-CP, hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà dưới 100kW và có đấu nối lưới điện chỉ cần thực hiện thủ tục thông báo tới các cơ quan quản lý liên quan và phối hợp với điện lực địa phương để được hướng dẫn đấu nối, đo đếm và an toàn điện.

Chỉ thanh toán tối đa 20% sản lượng điện dư

Một trong những thay đổi lớn của chính sách hiện nay là EVN không còn mua toàn bộ điện dư phát lên lưới như trước.

Theo ông Nguyễn Mạnh Quang, sản lượng điện dư được thanh toán tối đa bằng 20% sản lượng điện phát tại đầu ra của hệ thống điện mặt trời mái nhà theo quy định tại Nghị định 58/2025/NĐ-CP. Nếu phát vượt mức này thì phần vượt sẽ không được thanh toán.

Miền Bắc mùa đông âm u, điện mặt trời vẫn khó thay thế điện lưới

Nhiều người dân miền Bắc băn khoăn về hiệu quả điện mặt trời trong điều kiện thời tiết âm u, mưa phùn kéo dài.

Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Mạnh Quang cho biết vào mùa đông và mùa xuân, điện mặt trời vẫn phát điện khi có ánh sáng nhưng sản lượng sẽ thấp hơn đáng kể so với mùa hè.

Với những gia đình sử dụng nhiều thiết bị tiêu thụ điện như điều hòa, bình nóng lạnh, bếp từ, điện mặt trời khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu điện trong các tháng ít nắng.

“Điện lưới vẫn là nguồn cấp chính để bảo đảm sinh hoạt ổn định; điện mặt trời chủ yếu giúp bổ sung một phần sản lượng và giảm tiền điện khi thời tiết có nắng hoặc có đủ ánh sáng”, ông Quang cho biết.

EVN cũng khuyến cáo người dân không nên tin vào các quảng cáo như “không mất tiền điện”, “hoàn vốn siêu nhanh” hay tự ý lắp công suất quá lớn so với nhu cầu thực tế.

Theo chuyên gia, nếu gia đình có nhu cầu sử dụng điện rõ ràng, đặc biệt dùng điện nhiều vào ban ngày và mái nhà phù hợp thì có thể cân nhắc lắp đặt ngay theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, cần khảo sát kỹ, lựa chọn thiết bị bảo đảm chất lượng và tính toán đúng công suất để đạt hiệu quả kinh tế thực tế.

Người dân có thể liên hệ Điện lực địa phương hoặc tổng đài của Trung tâm Chăm sóc khách hàng của Tổng công ty Điện lực nơi mình sinh sống để được hướng dẫn. EVN sẽ hỗ trợ người dân về các nội dung như: nguyên tắc đấu nối, lắp đặt công tơ đo đếm, yêu cầu an toàn điện và lựa chọn công suất phù hợp với nhu cầu sử dụng thực tế của gia đình - ông Quang cho biết./.