Giá điện theo giờ: Ai có thể chọn giờ để tiết kiệm?

Không phải gia đình nào cũng có thể chọn giờ sử dụng điện

Một cơ sở sản xuất có thể chủ động sắp xếp lại ca máy để sử dụng điện vào giờ thấp điểm. Nhưng với gia đình công nhân thường tan ca vào buổi chiều, việc chuyển bữa cơm, giờ học của con hay các hoạt động sinh hoạt thiết yếu sang đêm khuya là điều không dễ thực hiện.

Theo đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng, đoàn Thanh Hóa, giá điện theo giờ có thể khuyến khích dịch chuyển thời gian sử dụng điện, giảm áp lực đầu tư nguồn và lưới điện. Tuy nhiên, khả năng thích ứng của mỗi nhóm khách hàng rất khác nhau. Nếu không tính đến đặc điểm này, một bộ phận người dân có thể phải trả thêm tiền điện dù không có nhiều lựa chọn để thay đổi giờ sử dụng.

Vì vậy, đại biểu đề nghị cần thí điểm, đánh giá tác động theo từng nhóm trước khi nhân rộng; công khai phương pháp tính giá, bảo đảm đo đếm chính xác và có cơ chế giải quyết khiếu nại.

"Ngành điện cần tính thử, gửi hai phương án hóa đơn dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế để người dân so sánh mức tiền phải trả giữa cách tính hiện hành và cách tính theo khung giờ", đại biểu Bùi Văn Dũng đề xuất.

Cùng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai, đoàn Lâm Đồng cho rằng, việc áp dụng giá điện theo giờ là xu hướng cần thiết khi phát triển lưới điện thông minh. Tuy nhiên, nếu thiếu tiêu chí kỹ thuật và minh bạch chi phí, chính sách có thể tạo thêm gánh nặng cho khách hàng.

Đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm đầu tư, vận hành, kiểm định hệ thống đo đếm; bảo đảm khả năng đối soát hóa đơn, giải quyết khiếu nại. Việc triển khai cũng cần công bố chi phí đầu tư hạ tầng, đánh giá tác động theo nhóm hộ và có giải pháp bảo vệ người thu nhập thấp.

Giá điện phải minh bạch, hỗ trợ phải đến đúng người

Bên cạnh phương thức tính giá, minh bạch các yếu tố cấu thành giá điện cũng là vấn đề được đại biểu Quốc hội Lê Thị Ngọc Linh, đoàn Cà Mau, nhấn mạnh. Theo đại biểu, qua tiếp xúc cử tri, nhiều người dân bày tỏ quan tâm đến chi phí tiền điện và mong muốn giảm giá. Vì vậy, dự thảo Luật cần quy định chặt chẽ nguyên tắc xác định chi phí hợp lý, hợp lệ; tăng cường kiểm toán độc lập và công khai các yếu tố cấu thành giá điện.

Đại biểu Bùi Văn Dũng, đoàn Thanh Hóa cũng đề nghị làm rõ cơ chế bù đắp chi phí trong trường hợp chưa kịp điều chỉnh giá điện, từ nguồn tiền, đối tượng chi trả đến thời hạn và trách nhiệm công khai. Các khoản chi phí do lỗi quản lý cần được loại trừ, bảo đảm người dân thực sự được hưởng lợi từ việc tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị ngành điện.

Về lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, đoàn Cà Mau đánh giá, việc tách chính sách giá điện khỏi chính sách an sinh xã hội, chuyển sang hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách nhà nước là cần thiết. Bởi hiện nay, bù chéo được hiểu là cơ chế điều tiết chi phí giữa các nhóm khách hàng, trong đó một số nhóm có thể phải trả giá điện cao hơn tương quan chi phí cung ứng để bù đắp cho nhóm được áp dụng mức giá thấp hơn.

Khi tiến tới xóa bỏ cơ chế này, giá điện của từng nhóm khách hàng sẽ cần phản ánh rõ hơn chi phí cung ứng. Tuy nhiên, nếu không có chính sách hỗ trợ thay thế, những hộ đang được hưởng mức giá ưu đãi có thể chịu thêm áp lực chi tiêu. Vì vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ tiêu chí, trách nhiệm và nguồn lực hỗ trợ, đặc biệt với hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách và người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, biên giới, hải đảo.

Đại biểu Bùi Văn Dũng lưu ý thêm một thực tế: nhiều người thuê trọ, hộ khó khăn không đứng tên hợp đồng mua bán điện. Nếu chính sách hỗ trợ chỉ căn cứ vào người đứng tên công tơ, khoản hỗ trợ có thể không đến được người trực tiếp sử dụng điện. Do đó, cần có phương thức hỗ trợ phù hợp, bảo đảm đúng đối tượng và thuận tiện trong thực hiện.

Người dân cần được bảo vệ cả khi mất điện

Không chỉ quan tâm đến số tiền phải trả, các đại biểu còn đề cập trách nhiệm của đơn vị điện lực trong bảo đảm cung cấp điện ổn định.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh đề nghị làm rõ cơ chế xử lý trách nhiệm, khắc phục và bồi thường thiệt hại khi đơn vị điện lực ngừng, giảm cung cấp điện không đúng quy định, gây thiệt hại cho khách hàng. Đồng thời, cần có phương án cấp điện dự phòng, ưu tiên cho cơ sở y tế, phụ tải thiết yếu và các địa bàn có điều kiện đặc thù.

Thực tế, việc gián đoạn cung cấp điện không chỉ ảnh hưởng đến sinh hoạt của mỗi gia đình mà còn có thể gây thiệt hại cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và ảnh hưởng đến những dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, quyền lợi khách hàng cần được bảo đảm cả về giá điện, chất lượng cung cấp điện và trách nhiệm của đơn vị điện lực khi xảy ra vi phạm.

Sửa đổi Luật Điện lực là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường điện, thu hút đầu tư và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Nhưng cùng với việc đổi mới cơ chế giá, điều người dân quan tâm là chi phí được tính toán ra sao, giá điện có minh bạch không và quyền lợi của người sử dụng điện được bảo đảm như thế nào.

Như đại biểu Bùi Văn Dũng nhấn mạnh, chính sách điện cần hài hòa lợi ích giữa các bên: vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, vừa tính đến khả năng chi trả của người dân. Bởi với nhiều gia đình, tiền điện vẫn là khoản chi phải cân nhắc mỗi tháng. Khi giá điện được giải thích rõ ràng, người dân được chia sẻ trong những trường hợp khó khăn và việc cung cấp điện luôn ổn định, chính sách mới thực sự đi vào cuộc sống và nhận được sự đồng thuận.