UBND thành phố Hà Nội vừa chính thức công bố bản đồ Vùng phát thải thấp và lộ trình hạn chế phương tiện giao thông sử dụng nhiên liệu hóa thạch hay còn gọi là xe xăng bên trong Vành đai 1. Đây không còn là những ý tưởng nằm trên giấy mà là một lộ trình cụ thể với những lệnh cấm nghiêm ngặt.
Theo đó, từ 1/7 tới, 11 tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) sẽ được lựa chọn thí điểm hạn chế phương tiện sử dụng xăng. Đồng nghĩa, việc tiếp cận khu vực trung tâm sẽ không còn “mở cửa” cho tất cả các loại xe như trước đây.
Theo chuyên gia giao thông Nguyễn Văn Thanh, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, trong bối cảnh ô nhiễm không khí của Hà Nội hiện nay, đó là việc cần phải làm. "Chúng ta đã ký hiệp ước Net Zero, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội cũng đã thông qua việc thực hiện vùng phát thải thấp. Tôi cho rằng đây là một bước đi phù hợp, có lộ trình cụ thể và tôi hy vọng là từ ngày 1/7 tới việc triển khai sẽ suôn sẻ".
Cũng theo ông Nguyễn Văn Thanh, thách thức lớn nhất của Hà Nội khi triển khai vùng phát thải thấp chính là hạ tầng phục vụ. Trước đây chưa có sự chuẩn bị đồng bộ, nên hàng loạt vấn đề đặt ra như hệ thống trạm sạc điện bố trí ở đâu, bãi đỗ xe, điểm trung chuyển cho người dân từ khu vực lân cận vào nội đô ra sao để họ có thể gửi xe và tiếp tục di chuyển bằng phương tiện công cộng hoặc phương tiện điện vào khu vực lõi thí điểm.
"Thực tế, trong gần một năm qua, Hà Nội vẫn còn lúng túng trong việc phát triển hạ tầng này, đặc biệt là bài toán bố trí trạm sạc điện, nhất là tại các khu nhà cao tầng vốn trước đây không được thiết kế cho nhu cầu này. Bên cạnh đó, một số sự cố cháy nổ liên quan đến xe điện cũng khiến người dân không khỏi lo ngại. Việc hạn chế phương tiện cá nhân chỉ có thể thực hiện hiệu quả khi hệ thống vận tải công cộng đủ sức đáp ứng nhu cầu đi lại. Tuy nhiên, hiện nay vận tải công cộng của Hà Nội mới chỉ đáp ứng khoảng 10-15% nhu cầu, trong khi phần lớn người dân vẫn phải tự lo phương tiện, chủ yếu là xe máy. Do đó, trong 5, 10 năm tới, việc nâng tỷ lệ đáp ứng của vận tải công cộng lên khoảng 30-40% được xem là điều kiện then chốt để giải quyết bài toán này một cách bền vững".
Việc thiết lập vùng phát thải thấp được xem là một bước đi cần thiết, phù hợp với định hướng đưa Hà Nội trở thành “thành phố đáng sống”. Tuy nhiên, từ chủ trương đến thực tế luôn tồn tại một khoảng cách, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng và bài bản, nhằm giúp người dân có thể từng bước thích ứng mà không gây xáo trộn đến sinh hoạt và hoạt động kinh tế tại khu vực lõi Thủ đô.
Vì vậy, giai đoạn thí điểm đến hết năm 2026 được xem là cơ hội quan trọng để thành phố lắng nghe ý kiến người dân, điều chỉnh chính sách theo hướng hài hòa giữa mục tiêu môi trường và nhu cầu đời sống.
Chỉ khi có sự chuẩn bị đầy đủ và lộ trình hợp lý, Hà Nội mới có thể hướng tới mục tiêu phát triển xanh mà vẫn duy trì được nhịp sống năng động vốn có./.
