Nghề huấn luyện những “học trò” đặc biệt

Mỗi chú chó cần một “giáo án” riêng

Trên khoảng sân nhỏ, huấn luyện viên Ngô Trí Linh, chủ Trung tâm Huấn luyện chó Trí Linh liên tục đưa ra các hiệu lệnh: “Ngồi”, “nằm”, “bò”, “yên”… Chú chó màu vàng lần lượt thực hiện từng động tác rồi bật dậy nhận phần thưởng. Mỗi bài tập chỉ diễn ra trong vài phút, nhưng để có được sự phối hợp ấy là quá trình lặp lại, điều chỉnh trong nhiều tuần.

Đứng bên cạnh, chị Trần Thanh Hằng, chủ của chú chó, không giấu được sự ngạc nhiên khi vật nuôi của gia đình đã biết chờ lệnh và thực hiện liên tiếp nhiều động tác.

Trước khi được huấn luyện, chú chó thường chạy cuồng, gọi không nghe và hay chồm lên người mỗi khi nhà có khách. Gia đình chị Hằng quyết định tìm người dạy để chú chó biết kiềm chế và có nề nếp hơn.

“Thầy đến dạy gần hai tháng thì khác hẳn. Nó ngoan hơn, biết bắt tay, nói ngồi thì biết ngồi, bảo nằm là biết nằm”, chị Hằng chia sẻ.

Theo huấn luyện viên Trí Linh, điều khó nhất không phải là lặp đi lặp lại một câu lệnh, mà là nhận ra tính cách và tốc độ tiếp thu của từng chú chó. Cùng một mục tiêu huấn luyện nhưng cách tiếp cận không thể rập khuôn.

Có chú chó nhanh nhẹn, ham vận động và dễ tiếp nhận hiệu lệnh. Ngược lại, có con nhút nhát, thiếu tập trung hoặc phản ứng mạnh với người lạ. Với những trường hợp này, huấn luyện viên phải chia nhỏ bài học, từng bước tạo cảm giác an toàn và xây dựng sự tin tưởng.

“Có bạn phải tập từng bước theo đúng nghĩa đen. Ban đầu đi được một bước thì phải dừng lại vỗ về, khen một lần; dần dần mới tăng lên hai bước rồi mới có thể đi bình thường”, Trí Linh cho biết.

Một ngày làm việc của Linh có thể bắt đầu từ 6 giờ 30 phút. Sau khi chăm sóc, huấn luyện viên lần lượt đưa từng “học trò” ra tập, mỗi buổi khoảng 30 phút. Bên cạnh việc huấn luyện tại trung tâm, Linh còn nhận dạy chó tại nhà. Có ngày, anh phải di chuyển liên tục giữa nhiều địa điểm ở Hà Nội và các tỉnh lân cận.

Lịch làm việc dày đặc phần nào cho thấy nhu cầu huấn luyện thú cưng ngày càng tăng. Nhiều gia đình tìm đến huấn luyện viên khi chó có biểu hiện khó kiểm soát, không nghe lời hoặc có hành vi gây nguy hiểm. Một số chủ nuôi còn muốn thú cưng thực hiện thêm các động tác, trò chơi hoặc có khả năng phối hợp tốt hơn với con người.

Từ tình yêu động vật đến một nghề nghiệp

Cơ duyên đưa Ngô Trí Linh đến với nghề huấn luyện chó bắt đầu từ khi anh còn là sinh viên khoa Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Vốn yêu động vật, Linh đã liên hệ với một trung tâm cứu hộ chó, mèo tại Hà Nội và nhận nuôi giúp hai chú chó, gồm một con béc-giê lai và một con chó ta. Trong quá trình chăm sóc, anh bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến tập tính và khả năng tiếp nhận bài học của chúng.

Khi học môn Sinh lý động vật, Linh được các giảng viên đưa đến trường huấn luyện chó của Học viện Nông nghiệp để tìm hiểu về tập tính và một số bài tập cơ bản. Anh đem những kiến thức được học về áp dụng với hai chú chó đang chăm sóc và nhận thấy chúng tiếp thu khá tốt.

“Tôi muốn tìm hiểu thêm những bài khác để dạy các bạn ấy. Sau đó, tôi đến trung tâm học nghề, ở lại làm một thời gian rồi tiếp tục tham gia các khóa nâng cao của những người thầy nước ngoài”, Linh kể.

Theo anh, người muốn trở thành huấn luyện viên chó có thể theo học tại các trung tâm chuyên nghiệp. Thời gian đào tạo phụ thuộc vào khả năng của từng người, nhưng thông thường cần khoảng ba tháng để nắm được một quy trình huấn luyện từ đầu đến cuối.

Trong quá trình học, mỗi học viên nên thực hành với khoảng hai đến ba chú chó có tính cách khác nhau. Việc tiếp xúc với nhiều trường hợp giúp người học hiểu hơn về phản ứng của từng con vật, đồng thời rèn luyện khả năng quan sát và xử lý tình huống.

Không chỉ cần tình yêu động vật

Tình yêu dành cho chó là điều kiện cần nhưng chưa đủ để một người có thể gắn bó lâu dài với nghề.

Trước hết, huấn luyện viên phải có kiến thức về tập tính và phương pháp huấn luyện. Bên cạnh đó, kiến thức chăm sóc thú y cũng rất quan trọng. Trong thời gian học tập, chó có thể bị ốm, chấn thương hoặc xuất hiện các dấu hiệu sức khỏe bất thường. Người huấn luyện phải kịp thời nhận biết để có biện pháp chăm sóc, điều trị, bảo đảm thể lực cho vật nuôi.

Thể lực cũng là một yêu cầu đáng lưu ý. Có những chú chó nặng từ 50–60 kg, thậm chí 70–80 kg. Nếu gặp con vật lớn, khỏe hoặc có hành vi hung dữ, người huấn luyện phải đủ sức kiểm soát và bảo vệ an toàn cho bản thân cũng như những người xung quanh.

Rủi ro bị cắn hoặc gặp tai nạn nghề nghiệp luôn hiện hữu, nhất là khi nhiều gia đình tìm đến huấn luyện viên vì chó có biểu hiện hung dữ. Kinh nghiệm giúp người làm nghề dự đoán và phòng tránh nguy cơ, nhưng vẫn có thể xuất hiện những tình huống đột ngột.

Do đó, người huấn luyện cần có tâm lý vững vàng. Theo Trí Linh, chó có thể cảm nhận được sự sợ hãi hoặc lúng túng của người đối diện. Nếu huấn luyện viên mất bình tĩnh, một con chó hung dữ có thể càng trở nên khó kiểm soát.

“Các bạn trẻ muốn theo nghề phải chăm chú học, tiếp xúc với càng nhiều chó càng tốt để nâng cao tay nghề và tránh những rủi ro không đáng có. Cùng với kỹ năng huấn luyện, các bạn cần rèn tâm lý vững vàng và nắm chắc kiến thức chăm sóc thú y”, Linh khuyên.

Niềm vui từ sự thay đổi của từng “học trò”

Mỗi chú chó có tính cách và tốc độ tiếp thu khác nhau. Có con chỉ cần hai tháng đã thực hiện tốt các bài tập, nhưng cũng có trường hợp học bốn tháng vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra. Vì vậy, nghề huấn luyện chó đòi hỏi sự kiên trì, chịu khó và khả năng điều chỉnh phương pháp liên tục.

Đổi lại, niềm vui của người làm nghề đến từ những thay đổi tưởng như rất nhỏ: một chú chó lần đầu biết chờ lệnh, không còn chồm lên người lạ hoặc hoàn thành bài tập sớm hơn dự kiến. Kết quả ấy không chỉ giúp vật nuôi có nề nếp hơn mà còn tạo sự an toàn, thuận tiện cho gia đình trong quá trình chăm sóc.

“Khi huấn luyện được một trường hợp khó, giúp chú chó có nề nếp hơn lúc trở về với gia đình, tôi lại có thêm niềm vui và động lực để tiếp tục dạy những trường hợp khác”, Trí Linh chia sẻ.

Huấn luyện chó là một nghề còn khá mới nhưng đang có thêm cơ hội khi nhu cầu chăm sóc thú cưng ngày càng phát triển. Tuy nhiên, để biến tình yêu động vật thành nghề nghiệp, người trẻ cần được đào tạo bài bản, thực hành thường xuyên và chuẩn bị cả kiến thức, thể lực lẫn tâm lý. Bởi phía sau mỗi hiệu lệnh ngắn gọn là sự kiên nhẫn và trách nhiệm với từng “học trò” đặc biệt.