Sự viên tịch của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục đã để lại niềm tiếc thương sâu sắc trong lòng tăng ni, Phật tử và đông đảo nhân dân. Không chỉ là mất mát lớn đối với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, sự ra đi của Ngài còn khép lại hành trình trăm năm của một bậc chân tu suốt đời gắn bó với đạo pháp và dân tộc, để lại dấu ấn đậm nét trong đời sống tinh thần cộng đồng.

Sinh năm 1927, thế danh Trần Văn Cấp, tại vùng quê Thái Thụy (nay thuộc tỉnh Hưng Yên), Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục sớm bén duyên với cửa Phật. Từ khi còn nhỏ, dù hoàn cảnh gia đình nhiều khó khăn, Ngài đã phát tâm xuất gia, dành trọn cuộc đời cho con đường tu học và hoằng dương Phật pháp. Năm 16 tuổi, Ngài được thụ Sa Di giới, bắt đầu hành trình tu hành nghiêm cẩn, bền bỉ suốt nhiều thập kỷ.

Trên hành trình đó, Hòa thượng không chỉ là một nhà tu hành mẫu mực mà còn là một nhà lãnh đạo Phật giáo có nhiều đóng góp quan trọng. Ngài từng đảm nhiệm nhiều trọng trách như Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Trị sự, Trưởng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Thái Bình (cũ), Chứng minh Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Hưng Yên. Với uy tín và đạo hạnh, Ngài góp phần quan trọng trong việc xây dựng, củng cố tổ chức Giáo hội, đồng thời lan tỏa tinh thần “Phật pháp đồng hành cùng dân tộc”.

Không chỉ giới hạn trong hoạt động tôn giáo, Trưởng lão Hòa thượng còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội, gắn bó mật thiết với đời sống nhân dân. Trong vai trò đại biểu Hội đồng nhân dân, Ủy viên Ủy ban Mặt trận Tổ quốc, Ngài luôn đồng hành cùng chính quyền địa phương trong các phong trào thi đua yêu nước, từ vận động bầu cử, phòng chống dịch COVID-19 đến chăm lo đời sống người nghèo, khuyến học, khuyến tài.

Ông Nghiêm Xuân Lâu- một người dân sinh sống tại địa phương nhớ lại: “Cụ luôn có mặt trong các hoạt động chung của thôn xóm. Từ những việc lớn như bầu cử đến việc hỗ trợ người nghèo, cụ đều trực tiếp tham gia vận động. Cụ coi đó là trách nhiệm của người tu hành đối với xã hội.” Chính sự gắn bó giữa đạo và đời đã góp phần đưa hình ảnh Phật giáo trở nên gần gũi, thiết thực trong đời sống cộng đồng.

Điều khiến tăng ni, Phật tử và người dân kính trọng sâu sắc ở Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục chính là lối sống thanh tịnh, giản dị. Dù giữ nhiều trọng trách cao trong Giáo hội, Ngài vẫn duy trì nếp sống đạm bạc, gần gũi như một người dân bình thường.

Phật tử Nguyễn Ngọc Muộn chia sẻ: “Hòa thượng ăn uống rất giản dị, sinh hoạt như người dân. Gia đình Phật tử có việc gì, Ngài đều đến thăm hỏi. Đến cuối đời, Ngài vẫn tự lo sinh hoạt cá nhân, không phiền đến ai.” Không chỉ giản dị, Hòa thượng còn nổi tiếng với đức tính tiết kiệm, luôn sử dụng nguồn lực của nhà chùa đúng mục đích, đặt lợi ích chung lên trên hết.

Sự thanh bạch ấy không phải là khắc khổ, mà là biểu hiện của một đời tu hành nghiêm cẩn, lấy đạo đức làm nền tảng. Chính lối sống ấy đã trở thành tấm gương để nhiều thế hệ tăng ni, Phật tử noi theo.

Trong ký ức của người dân xã Kiến Xương, nơi Hòa thượng gắn bó hơn nửa thế kỷ với chùa Đoài Lâm, Ngài không chỉ là một vị cao tăng mà còn như người thân trong gia đình. Với sự gần gũi, chân thành, Ngài luôn đối xử bình đẳng với mọi người, không phân biệt giàu nghèo, thân sơ.

“Chúng tôi coi Hòa thượng như người cha thứ hai. Ngài dạy chúng tôi từ cách sống, cách làm người đến việc tu hành”, Thượng tọa Thích Thanh Tùng, Ủy viên thường trực, Phó Thư ký, Phó Chánh văn phòng Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Hưng Yên, trưởng tử của Hòa thượng xúc động chia sẻ, "Những lời dạy của Ngài luôn giản dị nhưng sâu sắc: sống phải có tâm, có đức, chăm chỉ lao động, làm điều thiện và thực hiện tốt trách nhiệm của công dân".

Ở tuổi 100, sau một đời cống hiến, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục viên tịch trong sự thanh thản. Những ngày cuối đời, Ngài vẫn minh mẫn, tự sắp xếp công việc và căn dặn đệ tử chu toàn hậu sự. Sự ra đi nhẹ nhàng ấy càng khẳng định một cuộc đời tu hành viên mãn.

Ngay sau khi Ngài viên tịch, hàng nghìn tăng ni, Phật tử và người dân đã về chùa Đoài Lâm và chùa Thánh Long để tưởng niệm. Không khí trang nghiêm nhưng đầy xúc động. Nhiều người không giấu được niềm tiếc thương trước sự ra đi của một bậc cao tăng mẫu mực.

Giáo hội Phật giáo Việt Nam quyết định tổ chức tang lễ theo nghi thức cấp cao. Lễ nhập kim quan được tiến hành vào ngày 19/4, lễ truy điệu diễn ra ngày 21/4/2026, sau đó kim quan được cung thỉnh nhập bảo tháp tại chùa Đoài Lâm – nơi Ngài đã gắn bó suốt phần lớn cuộc đời.

Sự ra đi của Trưởng lão Hòa thượng Thích Thanh Dục là mất mát lớn, nhưng di sản mà Ngài để lại vẫn còn nguyên giá trị. Đó là tấm gương về đạo hạnh, về sự gắn bó giữa Phật pháp và đời sống, về tinh thần “tốt đời, đẹp đạo” được vun đắp bằng cả một đời tu hành và cống hiến.