Khởi nghiệp học sinh, sinh viên phải chuyển từ phong trào sang thực chất

Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII - năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức.

Ngày hội nhằm lan tỏa tinh thần khởi nghiệp sáng tạo trong học sinh, sinh viên; hình thành văn hóa khởi nghiệp trong các cơ sở giáo dục; tăng cường kết nối giữa nhà trường, người học, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ; qua đó góp phần nâng cao chất lượng công tác tư vấn nghề nghiệp, việc làm và hỗ trợ khởi nghiệp trong toàn ngành giáo dục.

2026 là năm đầu triển khai Chương trình “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035”, theo định hướng chuyển từ “phong trào” sang “hiệu quả”, lấy sản phẩm và khả năng ứng dụng thực tế làm thước đo.

Ưu tiên "làm thật, thi thật"

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng mỗi hoạt động tại ngày hội cần giúp dự án tiến thêm một bước về nhận diện vấn đề, hiểu thị trường và hoàn thiện sản phẩm: “Điều quan trọng nhất không phải là số lượng giải thưởng, mà là mức độ trưởng thành của dự án và khả năng tiếp tục phát triển sau Ngày hội”,

Theo Bộ trưởng, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không phải là tổ chức thêm một vài cuộc thi mà tái cấu trúc lại triết lý giáo dục và đào tạo. Cần chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Nhà trường phải là nền tảng kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp và nhà nước. Các cơ sở giáo dục đại học, nghề nghiệp phải là nơi tri thức được tạo ra, thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong lòng hệ thống.

Mỗi nhà giáo không chỉ là người truyền thụ kiến thức mà phải là những tác nhân kinh tế tri thức, đồng hành cùng học sinh sinh viên biến kết quả nghiên cứu thành sản phẩm dịch vụ thực tế.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cũng cho rằng thước đo thành công cần thay đổi, không chỉ là tỷ lệ sinh viên có việc làm, mà là số người có khả năng tạo ra giá trị mới và việc làm cho xã hội.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh đổi mới sáng tạo là động lực chiến lược cho phát triển nhanh và bền vững.

Sau 8 năm triển khai đề án hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp, khoảng 300 doanh nghiệp đã được ươm tạo; nhiều dự án gọi vốn thành công và tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra hạn chế khi một số hoạt động còn mang tính phong trào, sản phẩm chưa gắn với nhu cầu thị trường, cơ chế hỗ trợ thiếu đồng bộ.

Không để ý tưởng dừng lại ở phòng thí nghiệm

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, khởi nghiệp học sinh, sinh viên cần chuyển từ phong trào sang thực chất, từ ý tưởng sang sản phẩm và từ nhà trường ra thị trường. Lấy kết quả thực chất, số lượng dự án đi vào thị trường, số doanh nghiệp được hình thành và khả năng thương mại hóa làm thước đo. Xác định thị trường là trung tâm, gắn hoạt động khởi nghiệp trong nhà trường với nhu cầu doanh nghiệp và thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

Ông đề nghị tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong đào tạo và ươm tạo; hoàn thiện cơ chế về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ; xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp trong nhà trường. Đồng thời, huy động nguồn lực xã hội, bảo đảm các dự án tiềm năng tiếp cận nhanh với thị trường; tăng cường kiểm tra, giám sát, gắn trách nhiệm người đứng đầu, khắc phục tình trạng hình thức, thiếu thực chất.

Bộ Khoa học và Công nghệ được giao đóng vai trò cầu nối đưa tri thức ra thị trường, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để đưa hoạt động khởi nghiệp của học sinh, sinh viên trở thành một phần của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, tạo cơ chế “đi nhanh” để sản phẩm sớm hoàn thiện và tiếp cận thị trường.

Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất cơ chế hỗ trợ đủ mạnh để dự án của học sinh, sinh viên tiếp cận thuận lợi với khoa học - công nghệ, quỹ đổi mới sáng tạo, chuyên gia và thị trường; thí điểm các mô hình hỗ trợ linh hoạt, thực chất, không để ý tưởng dừng lại trong phòng thí nghiệm.

Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ giải pháp hỗ trợ khởi nghiệp gắn với nhu cầu thực tiễn; giao nhiệm vụ để học sinh, sinh viên tham gia giải quyết bài toán thực tế; ưu tiên lĩnh vực trọng tâm, khuyến khích dự án giá trị cao và bảo đảm cơ hội cho vùng khó khăn.

Các cơ sở giáo dục cần chủ động tổ chức hoạt động khởi nghiệp gắn với đào tạo, trải nghiệm, nghiên cứu ứng dụng và thương mại hóa; xây dựng hệ sinh thái trong trường với sự tham gia của doanh nghiệp, cố vấn. Đồng thời, rà soát, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ để phát huy tính chủ động, sáng tạo của giảng viên và người học.

Đối với học sinh, sinh viên Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho rằng điều quan trọng không chỉ là giải thưởng hay thứ hạng cuộc thi mà là quá trình các em học sinh, sinh viên được trưởng thành, tích lũy tri thức, khẳng định bản thân, nuôi dưỡng hoài bão cống hiến cho đất nước.

“Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương, nhà trường và xã hội sẽ tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để các em học tập, rèn luyện, thử sức và phát triển. Nhưng thành công còn phụ thuộc vào ý chí, nỗ lực, năng lực hành động và tinh thần vượt khó của chính các học sinh, sinh viên”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp” lần thứ VIII nhận được 880 dự án sau hai tháng phát động, thuộc 5 nhóm lĩnh vực, từ công nghệ, nông nghiệp đến y tế, giáo dục và kinh doanh tạo tác động xã hội.

Ban tổ chức cho biết sẽ ưu tiên các dự án có sản phẩm mẫu, kết quả thử nghiệm, phản hồi người dùng; hạn chế các bài thi chỉ dừng ở ý tưởng. Hoạt động chấm thi cũng gắn với tư vấn, kết nối nguồn lực để hỗ trợ dự án sau cuộc thi.

Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII - năm 2026 dự kiến thu hút khoảng 10.000 học sinh, sinh viên tham dự và theo dõi; khoảng 50 doanh nghiệp cùng nhiều chuyên gia, cố vấn tham gia các hoạt động kết nối, tư vấn.

Trong khuôn khổ Ngày hội, nhiều hoạt động được tổ chức như: Tư vấn chuyên sâu, kết nối đầu tư giữa các dự án với doanh nghiệp, nhà đầu tư; chung kết cuộc thi “Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp”; diễn đàn truyền cảm hứng “Khởi nghiệp từ trường học giai đoạn 2026–2035”.

Ngày hội bế mạc chiều 19/4 tại Hà Nội./.