Radio
Podcast
Multimedia
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập TP. Hà Nội diễn ra từ ngày 30-31/5 với hệ không chuyên, thí sinh dự tuyển vào các trường chuyên sẽ thi thêm môn chuyên vào ngày 1/6.
Kỳ thi có sự đăng ký tham gia của khoảng 125.000 thí sinh. Tổng chỉ tiêu tuyển sinh là trên 81.000 em. Thí sinh sẽ dự thi tại 224 điểm thi với hơn 5.300 phòng thi.
Năm 2026 là năm thứ hai kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT được tổ chức theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Đến thời điểm này, cấu trúc đề thi đã tương đối ổn định, rõ ràng.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu điểm số của từng bài thi, các giáo viên có những lưu ý cụ thể tới thí sinh.
Môn Toán: Cần “nhặt điểm” trong từng ý nhỏ
Theo thầy giáo Nguyễn Mạnh Cường, giáo viên môn Toán, thuộc hệ thống giáo dục HOCMAI, trong giai đoạn nước rút, thí sinh cần căn cứ vào năng lực hiện tại, thông qua kết quả các bài kiểm tra, bài thi thử và nguyện vọng đã lựa chọn để xác định mục tiêu điểm số phù hợp: 7 điểm, 8 điểm, 9 điểm hoặc cao hơn.
Với những bạn đặt mục tiêu đạt điểm khá, giỏi, điều quan trọng nhất là phải làm chắc các câu hỏi cơ bản và trung bình. Đây là phần giúp các em xây dựng “nền điểm” an toàn. Các lỗi như quên điều kiện, thiếu bước đối chiếu, thiếu đơn vị, tính toán sai, trình bày quá tắt, kết luận chưa đầy đủ… đều có thể khiến các em mất điểm rất đáng tiếc. Vì vậy, khi luyện tập, các em cần rèn thói quen trình bày rõ ràng, đầy đủ, đúng quy trình và nên nhờ thầy cô chấm chữa để phát hiện lỗi sai và khắc phục.
Với những bạn muốn nâng điểm từ 8 lên 9, từ 9 lên 10 môn Toán, cần dành thời gian ôn theo chuyên đề đối với các câu hỏi nâng cao, chẳng hạn như các ý cuối của bài phương trình, hệ phương trình, hàm số, hình học, bất đẳng thức hoặc bài toán thực tế có yếu tố vận dụng cao. Việc ôn theo chuyên đề sẽ giúp các em nắm được nhiều dạng bài, nhiều hướng suy luận và các kĩ thuật xử lí quen thuộc.
"Đặc biệt, các em cần biết “nhặt điểm” trong từng ý nhỏ. Không phải lúc nào chúng ta cũng giải trọn vẹn được một câu nâng cao, nhưng nếu biết bóc tách vấn đề, các em vẫn có thể lấy được một phần điểm. Ví dụ, có thể các em không giải trọn vẹn ý cuối bài III về phương trình bậc hai, nhưng việc tính delta, tìm điều kiện để phương trình có 2 nghiệm cũng cho các em 0,25 rồi", thầy Nguyễn Mạnh Cường lưu ý.
Cũng theo thầy Cường, khi làm đề thi môn Toán, thí sinh cần hình thành thói quen đọc lướt toàn bộ đề để nắm cấu trúc, sau đó ưu tiên làm trước những câu chắc chắn, quen thuộc và thuộc thế mạnh của mình.
Các câu cơ bản cần được làm cẩn thận, chính xác, trình bày rõ ràng. Không nên vì nhìn thấy câu khó mà mất bình tĩnh, cũng không nên dành quá nhiều thời gian cho một câu nâng cao khi các câu dễ hơn vẫn chưa hoàn thành. Sau khi làm xong phần cơ bản, các em nên dành thời gian soát lại để đảm bảo nền điểm 7–8 được giữ chắc, rồi mới chuyển sang các câu khó hơn.
Với đề thi theo định hướng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, các bài toán thực tế, bài toán gắn với mô hình, số liệu, bảng biểu hoặc tình huống đời sống có thể xuất hiện nhiều hơn. Khi gặp dạng bài này, các em cần đọc kĩ đề, gạch chân từ khóa, xác định đại lượng đã biết, đại lượng cần tìm, đơn vị đo và mối quan hệ giữa các dữ kiện. Từ đó, các em mới đặt ẩn, lập phương trình, hệ phương trình hoặc mô hình toán học phù hợp.
"Bí quyết thi đỗ đơn giản là 'Chắc cơ bản, tích cực giải quyết một số ý nâng cao'! Các em không cần hoảng sợ nếu gặp một câu khó. Hãy chia nhỏ yêu cầu, viết được bước nào chắc bước đó, trình bày được ý nào rõ ý đó. Trong nhiều trường hợp, sự bình tĩnh và cách trình bày hợp lí sẽ giúp các em lấy thêm được những phần điểm quý giá", thầy Cường lưu ý.
Đặc biệt, thầy Nguyễn Mạnh Cường lưu ý một số lỗi thường gặp khi làm bài thi môn Toán. Trong đó, thí sinh cần chú ý không bỏ qua điều kiện xác định của biểu thức, phương trình, hệ phương trình hoặc bài toán có căn thức, phân thức. Sau khi tìm được nghiệm, cần đối chiếu điều kiện và kết luận rõ ràng. Với bài toán thực tế, cần ghi đơn vị phù hợp và trả lời đúng câu hỏi của đề bài.
Khi làm bài hình học, cần vẽ hình rõ ràng, đúng giả thiết, kí hiệu đầy đủ. Các lập luận phải có căn cứ, không viết tắt quá mức hoặc suy luận nhảy bước.
Với các bài tính toán, cần kiểm tra lại phép biến đổi đại số, dấu âm, quy đồng, rút gọn, bình phương hai vế, chuyển vế, nhân phân phối... Một lỗi tính toán nhỏ có thể kéo theo sai cả bài, vì vậy hãy luôn dành thời gian kiểm tra lại những dòng biến đổi quan trọng.
Ngoài ra, không nên trình bày quá tắt, không viết lời giải theo kiểu chỉ ghi kết quả. Bài thi môn Toán cần thể hiện được quá trình suy luận. Một đáp án đúng nhưng thiếu lập luận vẫn có thể không đạt điểm tối đa.
Sau khi thi xong từng môn, không nên vội vàng tra đáp án, so sánh bài làm hoặc đọc quá nhiều bình luận trên mạng xã hội. Việc này rất dễ làm dao động tâm lí, đặc biệt nếu các em phát hiện mình có một vài câu chưa chắc chắn.
Môn Ngữ Văn: Giải quyết phần đọc hiểu trong vòng 30 phút
Đối với môn Ngữ Văn, ngoài việc hệ thống lại kiến thức, kĩ năng trọng tâm, để đạt điểm cao, thầy Nguyễn Phi Hùng (Hà Nội) có những lưu ý quan trọng khi làm bài.
Trước hết, theo thầy Nguyễn Phi Hùng, thí sinh cần phân bổ thời gian làm bài phù hợp. Phần đọc hiểu cần làm nhanh, gọn, đủ ý trong khoảng trên dưới 30 phút. Đoạn văn nghị luận (2 điểm) cần được viết gọn gàng, bài bản, mạch lạc trong khoảng trên dưới 40 phút. Bài văn nghị luận (4 điểm) cần viết chu đáo, kĩ càng trong khoảng từ 50-55 phút.
Cuối giờ, thí sinh cần để lại ít nhất 5 phút để đọc lại bài làm, soát lỗi chính tả, lỗi diễn đạt và kiểm tra xem mình đã trả lời đầy đủ các yêu cầu của đề hay chưa.
Trả lời thật thỏa đáng các câu hỏi phần đọc hiểu: ngắn gọn, chính xác ở các câu nhận biết, kĩ càng và đúng trọng tâm ở các câu thông hiểu, vận dụng. Đặc biệt, với câu hỏi vận dụng, cần lí giải ý nghĩa của các bài học, thông điệp hoặc đưa ra lí lẽ, bằng chứng để làm rõ cho ý kiến của bản thân về vấn đề mà câu hỏi nêu ra.
Đọc thật kĩ đề bài khi viết nghị luận: xác định dạng bài, vấn đề nghị luận, phạm vi nghị luận (gạch chân những từ khoá quan trọng). Xác định sai vấn đề khiến bài văn bị lạc đề, xác định sai dạng bài và phạm vi vấn đề khiến nội dung bài viết lan man, không đúng trọng tâm, không đủ các ý và dẫn đến mất điểm ở phần thi này.
Gạch ý nhanh ra nháp trước khi viết các đoạn văn, bài văn nghị luận vào bài thi. Việc lập dàn ý ngắn sẽ giúp bài viết không bỏ sót ý, trình tự lập luận rõ ràng hơn và hạn chế tình trạng viết đến đâu nghĩ đến đó. Với bài văn nghị luận, cần có đủ mở bài, thân bài, kết bài; phần thân bài nên chia thành các đoạn rõ ràng, mỗi đoạn triển khai một luận điểm chính.
Ưu tiên viết đủ, đúng trọng tâm vấn đề được hỏi rồi mới lưu ý về dung lượng bài viết. Một bài viết dài nhưng lan man, thiếu luận điểm rõ ràng sẽ không hiệu quả bằng một bài viết vừa đủ, chắc ý, diễn đạt mạch lạc.
Ngoài ra, thầy Nguyễn Mạnh Hùng cũng chỉ ra 6 sai lầm cần tránh lúc làm bài môn Ngữ văn:
Thứ nhất, trả lời quá ngắn gọn, vắn tắt ở phần đọc hiểu, đặc biệt là những câu yêu cầu lí giải, nhận xét hoặc nêu quan điểm. Câu trả lời cần đủ ý, có diễn giải rõ ràng, chu đáo và không nên chỉ viết một vài từ hoặc một câu quá chung chung.
Thứ hai: Trình bày cụt ngủn với những câu thiếu chủ ngữ, vị ngữ. Bài viết gạch xoá lem nhem, sử dụng nhiều màu mực trong một bài thi hoặc trình bày tùy tiện gây mất thiện cảm cho người chấm.
Thứ ba: Dùng các kí hiệu, sơ đồ trong bài làm (như dấu suy ra, mũi tên, ngoặc nhọn, ngoặc vuông, sơ đồ hình cây ...) Những cách trình bày này có thể phù hợp khi ghi nháp hoặc trong quá trình ôn luyện, nhưng không phù hợp với bài làm chính thức.
Thứ tư: Mắc các lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu (thiếu chủ ngữ, vị ngữ), lỗi diễn đạt. Những lỗi này đều có thể khiến bài làm bị trừ điểm.
Thứ năm: Viết sai yêu cầu về hình thức: tự ý ngắt đoạn trong đoạn văn nghị luận; dồn toàn bộ ý vào một đoạn văn trong phần thân bài ở bài văn nghị luận. Vượt quá rất nhiều dung lượng mà đề bài yêu cầu trong khi nội dung bài viết dài dòng, thiếu trọng tâm.
Thứ sáu: Biến bài nghị luận văn học thành bài tóm tắt cốt truyện hoặc diễn xuôi, kể lể lại nội dung bài thơ hay bài nghị luận xã hội thiếu bằng chứng thực tế. Phần giải pháp (trong dạng đề nghị luận về vấn đề cần giải quyết) viết quá sơ sài, kêu gọi chung chung, sáo rỗng.
Môn tiếng Anh: Rà soát các nhóm từ vựng theo chủ đề
Trong giai đoạn sát ngày thi, thầy Nguyễn Trung Nguyên, giáo viên môn tiếng Anh (Hà Nội) cho rằng, thí sinh không nên liên tục làm nhiều đề mới với tâm lí “càng làm nhiều càng tốt”. Tuy nhiên, các em vẫn nên làm lại một đề hoàn chỉnh trước ngày thi khoảng 2 ngày để duy trì cảm giác phòng thi. Hãy chọn một đề thi thử có cấu trúc sát với đề chính thức, bấm giờ nghiêm túc trong 60 phút và làm bài như khi thi thật.
"Sau khi làm xong, cần chữa lại cẩn thận, đặc biệt là những câu sai do đọc thiếu đề, nhầm kiến thức, thiếu từ vựng hoặc phân vân giữa hai phương án. Mục tiêu của lần làm đề cuối không phải là tạo áp lực về điểm số, mà là giúp các em làm quen lại với nhịp độ bài thi, cách phân bổ thời gian và tâm thế xử lí từng dạng câu hỏi. Nếu ôn tập đúng trọng tâm, các em hoàn toàn có thể cải thiện thêm khoảng 0,5 đến 1 điểm so với mức điểm hiện tại", thầy Nguyễn Trung Nguyên chia sẻ.
Khi nhận đề, thí sinh cần đọc kĩ yêu cầu của từng phần, tránh làm bài theo thói quen mà bỏ sót yêu cầu. Với các câu phát âm, trọng âm, cần đọc cả bốn phương án trước khi chọn đáp án. Với các câu ngữ pháp và từ vựng, nên xác định rõ vị trí cần điền, loại từ cần dùng, thì của động từ, chủ ngữ, tân ngữ và các dấu hiệu ngữ cảnh.
Ở phần tìm lỗi sai, thí sinh không nên chỉ nhìn vào một từ riêng lẻ mà cần đọc cả câu. Hãy kiểm tra lần lượt các lỗi thường gặp như: chia động từ, sự hòa hợp chủ ngữ – động từ, dạng từ, giới từ, đại từ, mạo từ, cấu trúc so sánh, câu điều kiện hoặc mệnh đề quan hệ.
Ở phần đọc hiểu, nên đọc câu hỏi trước để xác định thông tin cần tìm, sau đó quay lại văn bản để định vị từ khóa. Với câu hỏi về ý chính, cần đọc toàn đoạn hoặc toàn bài, không nên chỉ dựa vào một câu riêng lẻ. Với câu hỏi về từ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc suy luận, cần căn cứ vào ngữ cảnh chứ không chỉ dựa vào nghĩa quen thuộc của từ.
Ở phần điền từ vào đoạn văn, cần chú ý cả ngữ pháp và mạch nghĩa. Một đáp án không chỉ đúng về mặt từ loại, mà còn phải phù hợp với nội dung của câu, quan hệ giữa các câu và chủ đề chung của đoạn văn.
Sau khi làm xong, nếu còn thời gian, các em cần soát lại bài. Hãy ưu tiên kiểm tra những câu mình đã đánh dấu phân vân, những câu có phủ định như not, except, incorrect, hoặc những câu dễ nhầm do đọc thiếu đề. Tuyệt đối không nên đổi đáp án vào phút cuối nếu không có căn cứ rõ ràng.
Đặc biệt, theo thầy Nguyễn Trung Nguyên, nếu còn thời gian ôn thêm, thí sinh có thể rà soát lại từ vựng thuộc một số chủ đề quen thuộc, có tính thời sự hoặc một số chủ đề đang “hot” gần đây như: AI (Artificial Intelligence), biến đổi khí hậu (climate change), cân bằng hệ sinh thái (ecological balance), công nghệ - kỹ thuật số (technology – digital detox), lối sống (lifestyle – peer pressure, FOMO), động vật hoang dã (wildlife), môi trường (environment – chú ý tới Carbon footprint). Rất có thể đề thi sẽ “bắt trend” bằng các từ khoá này.
"Tuy nhiên, các em cần nhớ việc ôn chủ đề không có nghĩa là học thuộc một danh sách từ thật dài. Hãy ưu tiên các từ/cụm từ thường gặp, dễ xuất hiện trong bài đọc, bài điền từ hoặc câu hỏi từ vựng. Với mỗi chủ đề, chỉ cần nắm chắc một số từ khóa quan trọng, cách dùng cơ bản và các cụm từ đi kèm là đã có thể hỗ trợ rất tốt cho bài thi", thầy Nguyễn Trung Nguyên nói./.
