Đề thi Ngữ văn sáng 14/8 dành hco hơn 300 thí sinh Tuyên Quang gồm 2 phần gồm: đọc hiểu (4 điểm) và phần viết (6 điểm). Đáng chú ý, ở phần viết, câu nghị luận xã hội nêu nhận định “Việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội. Từ đó, yêu cầu thí sinh viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin”.

Câu nghị luận văn học yêu cầu viết đoạn văn phân tích bài thơ "Cánh Đồng tuổi thơ" của Trịnh Thanh Sơn.

Đánh giá về đề thi lại tốt nghiệp, ThS. Nguyễn Phước Bảo Khôi, Giảng viên Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM cho rằng, đề thi có độ phân hóa khá tốt, trong đó khả năng phân hóa tập trung ở phần Viết.

Ở phần Đọc hiểu, độ phân hóa được tạo ra ở câu 5, khi thí sinh phải chuyển từ nhận thức về bản sắc văn hóa sang đề xuất hành động trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Cụ thể, ở câu 1 phần viết (nghị luận xã hội, 2,0 điểm), vấn đề trung thực trong tạo lập, chia sẻ thông tin là một vấn đề gần gũi nhưng không dễ bàn luận sâu nếu thiếu trải nghiệm và tư duy độc lập. Câu 2 phần viết (nghị luận văn học, 4,0 điểm) tiếp tục là nhiệm vụ có sức phân hóa cao nhất khi yêu cầu thí sinh huy động đồng thời năng lực đọc, cảm thụ, phân tích, lí giải, tổ chức lập luận và diễn đạt.

Cánh đồng tuổi thơ là một ngữ liệu giàu sức gợi. Từ hình ảnh cánh đồng, lao động, tuổi thơ đến kí ức quê hương và hành trình trưởng thành, bài thơ mở ra nhiều hướng tiếp cận để những thí sinh có năng lực cảm thụ tốt và cách đọc riêng có cơ hội thể hiện.

So với đề thi Ngữ văn tháng 6/2026, ThS. Nguyễn Phước Bảo Khôi cho rằng, đề thi lần này giữ được sự ổn định về định dạng và mặt bằng yêu cầu, đồng thời tạo được một mạch chủ đề khá tự nhiên giữa các phần.

Cấu trúc đề nhất quán, ngữ liệu đọc hiểu vẫn là văn bản nghị luận, ngữ liệu triển khai nghị luận văn học tiếp tục là thơ. Sự tương đồng này giúp bảo đảm tính ổn định của kỳ thi, trong khi nội dung được dịch chuyển từ các vấn đề về tri thức, công nghệ và phát minh sang an ninh văn hóa, môi trường thông tin, bản sắc và kí ức văn hóa.

Điểm đáng ghi nhận là sự liên kết giữa các phần không mang tính cơ học. Văn bản đọc hiểu đặt ra những thách thức đối với an ninh văn hóa trong môi trường số. Câu 1 phần Viết tiếp nối bằng yêu cầu suy nghĩ về sự trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin. Còn Cánh đồng tuổi thơ mở sang một bình diện sâu hơn của văn hóa: kí ức, quê hương, lao động và những giá trị bền vững trong đời sống tinh thần.

ThS. Nguyễn Phước Bảo Khôi nhận định ba phần của đề thi có sự cộng hưởng trên trục công nghệ - văn hóa - con người nhưng vẫn giữ được tính độc lập của từng nhiệm vụ, không tạo cảm giác lặp ý hay “gợi sẵn” nội dung cho phần viết.

Hệ thống câu hỏi Đọc hiểu bám sát yêu cầu của chương trình, phân bố các cấp độ tư duy. Năm câu hỏi lần lượt yêu cầu xác định luận đề; khai thác thông tin; giải thích nghĩa của từ trong ngữ cảnh; nhận diện quan điểm của tác giả; và vận dụng nội dung văn bản để đề xuất việc cần làm nhằm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa. Như vậy, đề thi không dừng ở việc kiểm tra khả năng “tìm đúng thông tin” mà từng bước hướng người đọc đến việc hiểu quan điểm và chuyển hóa nội dung đọc thành suy nghĩ của chính mình.

Điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang sáng 14/8

Tương tự, PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh, Giảng viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP HCM nhận định, đề thi có định dạng và độ khó tương tự đề thi Kỳ thi tốt nghiệp THPT ngày 11, 12/6/2026. Độ phân hóa của đề khá tốt, trong đó tính phân hóa chủ yếu nằm ở câu viết bài văn nghị luận (4 điểm), tạo điều kiện để thí sinh bộc lộ năng lực cảm thụ văn học và sự sáng tạo.

PGS.TS Bùi Thanh Hoa, Khoa Khoa học Xã hội, Trường Đại học Tây Bắc đánh giá, đề thi môn Ngữ văn có cấu trúc đề mạch lạc, phân bố điểm hợp lý; việc dành 4,0 điểm cho nghị luận văn học tiếp tục khẳng định vị trí của năng lực văn học - một năng lực đặc thù của môn Ngữ văn.

Việc sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa đòi hỏi thí sinh phải trực tiếp đọc, hiểu và phản hồi với một văn bản chưa từng gặp, thay vì dựa vào học thuộc hay văn mẫu. Các câu hỏi đồng thời gắn với những vấn đề thực tiễn như sự trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin, trách nhiệm giữ gìn bản sắc văn hóa, qua đó vừa đánh giá năng lực, vừa hướng tới phát triển phẩm chất người học.

“Tôi đánh giá đây là một đề vừa sức và có khả năng phân hóa tốt. Phần lớn thí sinh có thể đáp ứng những yêu cầu cơ bản thông qua các câu hỏi nhận biết, thông hiểu ở phần đọc hiểu và đề nghị luận xã hội gần gũi. Đồng thời, đề vẫn có những yêu cầu ở mức độ cao hơn để phân loại thí sinh thông qua hệ thống câu hỏi được thiết kế theo mức độ nhận thức tăng dần.

Theo PGS.TS Bùi Thanh Hoa, đề thi Ngữ văn hôm nay và đề thi tháng 6/2026 tương đồng về cấu trúc. Về phạm vi kiến thức và năng lực cần đánh giá, hai đề cũng tương đương, đều sử dụng một văn bản nghị luận cho phần đọc hiểu và một bài thơ tự do cho phần nghị luận văn học.

Khác biệt chủ yếu nằm ở trục chủ đề: một đề thiên về công nghệ - tri thức với bối cảnh phương Tây như máy in, Phục hưng; một đề thiên về văn hóa - bản sắc với bối cảnh trong nước.

Về khả năng phân hóa, cả hai đề đều có khả năng phân hóa tốt thông qua các câu vận dụng ở phần đọc hiểu và đặc biệt là câu nghị luận văn học với ngữ liệu thơ ngoài sách giáo khoa.

Các chuyên gia mong đợi, Bộ GD-ĐT có hướng dẫn chấm đủ rõ để chuẩn hóa đánh giá nhưng vẫn đủ mở để ghi nhận tư duy độc lập. “Điều cần chờ đợi không chỉ là một “đáp án đúng” mà là một hướng dẫn chấm xác lập được hệ quy chiếu chung cho giám khảo: chấm những thành tố nào của năng lực viết, căn cứ vào biểu hiện nào và phân biệt các mức chất lượng ra sao”, ThS. Nguyễn Phước Bảo Khôi cho biết.

Các chuyên gia cũng cho rằng, một đề thi mở chỉ thực sự phát huy giá trị khi người chấm có chung hệ quy chiếu, đồng thời những cách viết có căn cứ, tinh tế và sáng tạo vẫn có “đất” để được nhận ra và ghi nhận./.