ĐHQG Hà Nội: Hành trình 120 năm đào tạo tinh hoa

Trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm 120 năm truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, hơn 300 đại biểu đã cùng tham dự hội thảo khoa học quốc gia “Từ Đại học Đông Dương đến Đại học Quốc gia Hà Nội: Truyền thống 120 năm đào tạo tinh hoa”vừa được tổ chức tại Hà Nội.

Hội thảo quy tụ khoảng 300 đại biểu, gồm đại diện lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương; đại diện các cơ quan đối tác quốc tế, đại sứ quán các nước, Viện Viễn Đông Bác cổ Pháp (EFEO) cùng nhiều trường đại học uy tín trên thế giới.

Nội dung hội thảo được tổ chức theo hai phiên chuyên đề. Phiên thứ nhất, “Di sản học thuật và truyền thống đào tạo nhân tài quốc gia”, tập trung phân tích giá trị học thuật của Đại học Đông Dương, quá trình du nhập hệ thống giáo dục châu Âu vào Việt Nam, sự hình thành đội ngũ trí thức mới và dấu ấn của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trong phát triển khoa học cơ bản, đào tạo nhân tài, kiến tạo nền tảng tri thức quốc gia.

Phiên thứ hai, “Đại học Quốc gia Hà Nội – Đại học tinh hoa, phụng sự quốc gia trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế”, tập trung làm rõ hành trình Đại học Quốc gia Hà Nội từ mô hình thí điểm đến trung tâm đào tạo, nghiên cứu hàng đầu; vai trò dẫn dắt tiên phong của Đại học Quốc gia Hà Nội; yêu cầu nuôi dưỡng tài năng khoa học và phát huy vai trò đào tạo tinh hoa trong phát triển đội ngũ lãnh đạo, chuyên gia, doanh nhân và nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Nhìn nhận chặng đường 120 năm ĐHQG Hà Nội phát triển đồng hành cùng dân tộc, GSTS Phùng Hữu Phú nguyên Ủy viên TƯ Đảng, Phó ban Tuyên giáo Trung ương - Hiệu trưởng đầu tiên của trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQGHN) khẳng định: "120 năm qua là một quá trình kết nối kế thừa và phát triển bền vững và ở giai đoạn nào thì ĐHQG Hà Nội cũng kết nối lại tất cả những giá trị tốt đẹp nhất. Không có đại học nào may mắn là cái nôi tổng hợp đào tạo các ngành khoa học, các ngành sư phạm, các ngành văn hóa, mà ở lĩnh vực nào cũng có các vì sao sáng.

ĐH Tổng hợp Hà Nội là 1 trung tâm đào tạo kỹ thuật cơ bản chất lượng cao hàng đầu đất nước, là môi trường học thuật dân chủ khai phóng, coi trọng nhân tài, các ý tưởng, mọi sáng tạo cá nhân đều được khuyến khích, trân trọng, phong cách thăng hoa, sáng tạo. Đấy là nét rất đặc sắc, riêng có, vượt trội của sinh viên Đại học Tổng hợp Hà Nội. Đại học Tổng hợp Hà Nội, vừa đào tạo nhân lực xây dựng đất nước, vừa tham gia đấu tranh thống nhất đất nước và khôi phục kinh tế đất nước, bảo vệ chủ quyền..."

Được thành lập năm 1906, Đại học Đông Dương (Université Indochinoise), là trường đại học đầu tiên theo mô hình phương Tây khu vực Đông Dương, đánh dấu bước chuyển quan trọng của giáo dục Việt Nam từ mô hình Nho học truyền thống sang hệ thống giáo dục đại học hiện đại theo chuẩn mực châu Âu.

Dù mang dấu ấn của bối cảnh thuộc địa, Đại học Đông Dương vẫn trở thành nơi đào tạo nhiều trí thức ưu tú, góp phần hình thành đội ngũ nhân lực khoa học, hành chính, văn hóa. Quan trọng hơn, từ môi trường đó đã dần hình thành tinh thần học thuật mới: coi trọng khoa học, tư duy lý tính, phương pháp nghiên cứu hiện đại và khát vọng canh tân xã hội.

Trải qua các giai đoạn phát triển từ Đại học Đông Dương, Đại học Quốc gia Việt Nam, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội và Đại học Quốc gia Hà Nội ngày nay, các giá trị học thuật cốt lõi như tinh thần khai phóng, tính hàn lâm đỉnh cao, tư duy khoa học, truyền thống nhân văn và sứ mệnh phụng sự quốc gia đã được kế thừa, bồi đắp và phát triển trong những điều kiện lịch sử khác nhau.

Phát biểu tổng kết hội thảo, Giáo sư, Tiến sỹ khoa học Vũ Minh Giang - Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, nguyên Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng: kết quả hội thảo không chỉ dừng lại ở việc tập hợp, công bố các nghiên cứu khoa học về hành trình 120 năm truyền thống đào tạo tinh hoa của Đại học Quốc gia Hà Nội mà còn đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng luận cứ khoa học cho các kiến nghị, chính sách về phát triển giáo dục đại học Việt Nam trong giai đoạn mới.

"Hội thảo hôm nay mang ý nghĩa lịch sử, học thuật và tinh thần hết sức sâu sắc. Đây không chỉ là một địa chỉ hành chính, mà là không gian ký ức của nền giáo dục đại học Việt Nam hiện đại; nơi nhiều giá trị học thuật quan trọng đã được hình thành và lan tỏa; nơi lưu giữ dấu ấn của nhiều thế hệ trí thức tinh hoa, nhiều thế hệ nhà khoa học, nhà giáo ưu tú, đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và phát triển đất nước suốt hơn một thế kỷ qua." - Giáo sư, Tiến sỹ khoa học Vũ Minh Giang khẳng định.

Ban Tổ chức và Đoàn Chủ tịch Hội thảo đặc biệt đánh giá cao chất lượng khoa học, chiều sâu học thuật và giá trị thực tiễn của 26 bài tham luận gửi đến Hội thảo. Các tham luận đã tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ lịch sử, giáo dục, văn hóa, khoa học và phát triển đại học hiện đại; góp phần luận giải sâu sắc hành trình 120 năm của Đại học Đông Dương – Đại học Tổng hợp Hà Nội – Đại học Quốc gia Hà Nội trong đào tạo tinh hoa và phụng sự quốc gia, dân tộc.

Nhiều tham luận đã cung cấp những tư liệu quý, những góc nhìn mới và những luận điểm khoa học có giá trị, thể hiện tâm huyết, trách nhiệm và tình cảm sâu nặng của các nhà khoa học, các học giả trong nước và quốc tế đối với sự phát triển của nền giáo dục đại học Việt Nam nói chung và Đại học Quốc gia Hà Nội nói riêng.

Khẳng định vai trò và vị thế của Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế

Trong hơn ba thập niên xây dựng và phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội không ngừng đổi mới mô hình quản trị đại học, nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển nghiên cứu khoa học, mở rộng hợp tác quốc tế và khẳng định vai trò là trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu quốc gia.

Nhiều tham luận đã ghi nhận những thành tựu nổi bật của Đại học Quốc gia Hà Nội trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, công bố quốc tế, chuyển giao tri thức và đóng góp chính sách phục vụ phát triển đất nước.

Các học giả quốc tế đánh giá cao nỗ lực của Đại học Quốc gia Hà Nội trong việc xây dựng mô hình đại học nghiên cứu hiện đại, hội nhập quốc tế nhưng vẫn giữ gìn bản sắc học thuật và giá trị văn hóa Việt Nam.

Đặc biệt, nhiều ý kiến tại Hội thảo đã nhấn mạnh rằng, điều làm nên sức mạnh và bản sắc của Đại học Quốc gia Hà Nội không chỉ là các thành tựu học thuật hay thứ hạng quốc tế, mà còn là truyền thống đào tạo tinh hoa, tinh thần khai phóng, trách nhiệm xã hội và khát vọng phụng sự quốc gia.

Một trong những giá trị lớn nhất mà Hội thảo hôm nay khẳng định chính là vai trò đặc biệt của giáo dục đại học trong việc phát hiện, bồi dưỡng và trọng dụng nhân tài.

Hội thảo cũng đề xuất nhiều định hướng quan trọng cho sự phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội trong thời gian tới: tiếp tục xây dựng môi trường học thuật khai phóng, sáng tạo và nhân văn; phát triển mạnh các ngành khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược và khoa học liên ngành; thúc đẩy chuyển giao tri thức phục vụ phát triển đất nước; đẩy mạnh quốc tế hóa giáo dục đại học; đồng thời tiếp tục giữ gìn bản sắc và giá trị truyền thống của nền đại học tinh hoa Việt Nam.

Trong thời gian tới, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định tiếp tục phát huy truyền thống đại học tinh hoa; xây dựng môi trường học thuật xuất sắc, sáng tạo và nhân văn; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài và đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới, phấn đấu đến năm 2030 nằm trong nhóm 100 đại học hàng đầu châu Á và đến năm 2035 thuộc nhóm 300 đại học hàng đầu thế giới.

Đặc biệt là thực hiện 7 nhiệm vụ trọng tâm chiến lược mà TBT, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo trong Lễ kỷ niệm 120 năm truyền thống ĐH Đông Dương – ĐHQG Hà Nội:

Trước hết, Đại học Quốc gia Hà Nội phải luôn tự soi mình trong trách nhiệm quốc gia và trong khát vọng vươn lên của dân tộc. Hai chữ “quốc gia” là lời nhắc nhở thiêng liêng về trách nhiệm, danh dự và sứ mệnh phụng sự đất nước. Đó phải là nơi hội tụ những bộ óc ưu tú, khơi mở chân trời tri thức mới, góp phần giải đáp các vấn đề lớn của phát triển, đào tạo những con người có năng lực dẫn dắt và hun đúc bản lĩnh trí tuệ Việt Nam trong thời đại mới.

Thứ hai, Đại học Quốc gia Hà Nội phải vươn lên thành một đại học tinh hoa hiện đại, đa ngành, đa lĩnh vực, vận hành theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo và có năng lực dẫn dắt quốc gia. Tinh hoa” phải được đo bằng chất lượng học thuật, năng lực tạo tri thức mới, đào tạo nhân tài, phát triển công nghệ chiến lược và đóng góp thực chất cho đất nước, và uy tín được thừa nhận trên trường quốc tế.

Thứ ba, Đại học Quốc gia Hà Nội phải là nơi dám đi trước, dám thử nghiệm và mở đường cho những mô hình mới về giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó cung cấp cơ sở thực tiễn để Đảng, Nhà nước tiếp tục hoàn thiện các chính sách phát triển trong kỷ nguyên mới.

Thứ tư, Đại học Quốc gia Hà Nội phải đi tiên phong trong thực hiện các nghị quyết chiến lược của Đảng. Tập trung giải quyết những bài toán lớn của quốc gia, nhất là công nghệ chiến lược, công nghệ lõi, công nghệ nguồn và các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu Việt Nam. nghiên cứu, làm chủ và phát triển các công nghệ nền tảng như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng mới, dữ liệu lớn, công nghệ xanh và bền vững.

Thứ năm, Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành trung tâm kết nối tri thức với phát triển, gắn chặt hơn nữa nhà trường với Nhà nước, doanh nghiệp, địa phương và xã hội. cần chủ động hình thành các chương trình nghiên cứu, tư vấn chính sách và đổi mới sáng tạo theo đặt hàng lớn của quốc gia; tăng cường hợp tác với các bộ, ngành, Thủ đô Hà Nội, các địa phương, doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu và mạng lưới chuyên gia quốc tế.

Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành “túi khôn” để Nhà nước tìm đến khi cần luận cứ khoa học cho những quyết sách chiến lược; là địa chỉ doanh nghiệp tìm đến để cùng phát triển công nghệ, nhân lực và mô hình kinh doanh mới; là nơi xã hội tìm thấy niềm tin vào sức mạnh của tri thức, khoa học và giáo dục Việt Nam.

Thứ sáu, với truyền thống lâu đời và vị thế đại học hàng đầu của đất nước, Đại học Quốc gia Hà Nội phải trở thành một địa chỉ tiêu biểu của ngoại giao học thuật Việt Nam.

Thứ bảy, Đại học Quốc gia Hà Nội phải tổ chức thật tốt việc giáo dục chính trị - tư tưởng sâu rộng trong toàn thể cán bộ và sinh viên về truyền thống đáng tự hào, về vai trò, trách nhiệm và sứ mệnh của người trí thức trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.

Cũng theo Giáo sư Vũ Minh Giang, trong thời gian tới, Đại học Quốc gia Hà Nội xác định tiếp tục phát huy truyền thống đại học tinh hoa; xây dựng môi trường học thuật xuất sắc, sáng tạo và nhân văn; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, bồi dưỡng nhân tài và đóng góp tích cực vào sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.