Đổi mới từ khâu chuẩn bị bài
Cùng là một phiếu bài tập có 10 câu hỏi, thầy Trần Phương Duy, giáo viên Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội), có thể thiết kế lại dưới hình thức trò chơi. Nội dung kiến thức vẫn được giữ, nhưng cách tổ chức thay đổi để học sinh hứng thú tham gia. Với thầy Duy, đổi mới một tiết học bắt đầu từ những lựa chọn cụ thể như vậy ngay khi soạn bài.
Dạy Hóa học ở bậc THPT và Khoa học tự nhiên ở bậc THCS, thầy Duy thường tìm đọc tài liệu chuyên ngành để bổ sung nội dung giảng dạy. Trong số đó có những cuốn sách bằng tiếng nước ngoài mà thầy muốn khai thác cho các lớp học của mình. Khi gặp tài liệu phù hợp, thầy có thể quét khoảng 20 trang rồi giao cho AI hỗ trợ dịch hoặc biên tập sang tiếng Việt với cách diễn đạt gần gũi hơn với học sinh.
Từ việc chọn tài liệu đến thiết kế bài tập, mỗi khâu đều đòi hỏi giáo viên cân nhắc công nghệ có thể hỗ trợ phần việc nào. Theo thầy Duy, giáo viên của trường đã được tập huấn về AI. Việc làm quen với công cụ từ sớm giúp thầy cô có thời gian thực hành và chuẩn bị cho quá trình hướng dẫn học sinh.
Ở Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu, việc học của giáo viên tiếp tục trong các buổi trao đổi chuyên môn. Những tình huống gặp hằng ngày trên lớp được đưa ra để thầy cô cùng đồng nghiệp và chuyên gia tìm cách giải quyết. Nhà trường cũng xây dựng cộng đồng học tập để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình sử dụng công nghệ.
Theo bà Nguyễn Thị Minh Thúy, Hiệu trưởng nhà trường, khó khăn lớn nhất là thay đổi tư duy để giáo viên chủ động tìm hiểu và sử dụng AI. Có trực tiếp thực hành, thầy cô mới tích lũy được kinh nghiệm để hướng dẫn học sinh. “Giáo viên phải là người đi đầu trong việc sử dụng AI thì mới rút ra được kinh nghiệm, mới có thể làm chủ được AI”, bà Thúy nói.
Rèn năng lực đứng lớp ngay từ trường sư phạm
Khi giáo viên phải vừa sử dụng công nghệ, vừa hướng dẫn học sinh dùng công nghệ để học, sự chuẩn bị cần bắt đầu từ trường sư phạm. PGS.TS Phạm Việt Thắng, Trưởng khoa Lý luận chính trị – Giáo dục công dân, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, cho rằng đào tạo giáo viên cần chú ý cả khả năng ứng dụng công nghệ lẫn khả năng kiểm soát việc sử dụng công nghệ trong dạy học.
Theo ông, giáo viên cần biết lựa chọn cách dùng AI để hỗ trợ tổ chức tiết học, đồng thời kiểm soát cách mình sử dụng công cụ và theo dõi cách học sinh dùng AI trong quá trình học tập. Nếu giáo viên thiếu năng lực ở những khâu này, hiệu quả dạy học có thể bị ảnh hưởng. Với chương trình đào tạo giáo viên Giáo dục công dân, ông cho rằng những nội dung liên quan đến AI cần được nghiên cứu để đưa vào chương trình một cách phù hợp và thiết thực.
Bên cạnh năng lực sử dụng công nghệ, việc rèn phương pháp dạy học và kỹ năng nghề nghiệp là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo. Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sinh viên vừa được thực hành nghiệp vụ tại trường, vừa được thực tập ở các cơ sở giáo dục. Phát triển năng lực, phẩm chất của người học cũng là một trong những định hướng khi nhà trường thiết kế và đổi mới chương trình.
Với môn Giáo dục công dân, nội dung bài học gắn với những vấn đề chính trị, kinh tế, xã hội trong đời sống. Vì vậy, khoa chú trọng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề. Trong quá trình đào tạo, sinh viên được đặt vào những tình huống thực tế, vận dụng kiến thức và trải nghiệm cá nhân, trao đổi với bạn học để tìm cách xử lý. Khi trực tiếp trải qua quá trình ấy, sinh viên có thêm kinh nghiệm để sau này tổ chức các hoạt động giúp học sinh phổ thông chủ động tham gia và tự đề xuất cách giải quyết.
