Từ ngày 9-11/11, tại Hà Nội, Học viện Ngoại giao phối hợp với Hội nghị về Thương mại và Phát triển Thái Bình Dương (PAFTAD) tổ chức Hội thảo “Tương lai hợp tác tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương”, hướng tới Năm APEC 2027.

Hội thảo quy tụ hơn 30 học giả, chuyên gia quốc tế uy tín cùng đại diện các cơ quan, tổ chức nghiên cứu trong và ngoài nước. Qua 5 phiên thảo luận dành cho học giả trẻ và 8 phiên thảo luận chính thức, các đại biểu tập trung trao đổi về triển vọng hợp tác kinh tế khu vực, thương mại và đầu tư, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, nâng cao năng suất, khả năng chống chịu và phát triển bền vững.

Đặc biệt, tại phiên diễn đàn công khai khép lại Hội thảo, các chuyên gia đã đưa ra nhiều nhận định và khuyến nghị đáng chú ý, gợi mở những ưu tiên Việt Nam có thể thúc đẩy trong vai trò chủ nhà APEC 2027.

Hội thảo “Tương lai hợp tác tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương”, hướng tới Năm APEC 2027

Củng cố niềm tin, thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị gia tăng và chuỗi cung ứng toàn cầu có nhiều thay đổi, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu duy trì hợp tác, củng cố lòng tin và tăng cường liên kết kinh tế khu vực.

Giáo sư Mari Pangestu, Chủ tịch PAFTAD, Đặc phái viên của Tổng thống Indonesia về Thương mại quốc tế và Hợp tác đa phương, cho rằng điều quan trọng không nằm ở bản thân những thách thức và cú sốc mà các nền kinh tế phải đối mặt, mà ở cách thức ứng phó. Thay vì gia tăng bảo hộ hoặc áp dụng các biện pháp trả đũa thương mại, các quốc gia cần đẩy mạnh cải cách trong nước, duy trì mở cửa và tăng cường hội nhập kinh tế.

Theo bà, APEC có vai trò đặc biệt trong việc tạo không gian đối thoại, củng cố lòng tin và từng bước hình thành những nguyên tắc hợp tác chung, nhất là đối với các vấn đề mới như quản trị AI và các chính sách liên quan đến biến đổi khí hậu.

Giáo sư Christopher Findlay, Trường Chính sách công Crawford thuộc Đại học Quốc gia Australia, cảnh báo việc các nhóm nền kinh tế xây dựng những cơ chế hợp tác riêng có thể dẫn tới sự phân mảnh của hệ thống thương mại quốc tế, đồng thời làm gia tăng chi phí thương mại. Vì vậy, việc xây dựng các cơ chế hợp tác này cần dựa trên những nguyên tắc chung, tránh tạo thêm gánh nặng cho thương mại và bảo đảm duy trì môi trường cạnh tranh.

Trong khi đó, Giáo sư Fukunari Kimura, Chủ tịch Viện Nghiên cứu các nền kinh tế đang phát triển thuộc Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (IDE-JETRO), nhận định sự dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu đang mở ra cơ hội cho ASEAN, trong đó có Việt Nam, thu hút đầu tư và gia tăng xuất khẩu. Theo ông, Việt Nam cần tận dụng cơ hội thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài để thúc đẩy chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo, đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Bên cạnh những cơ hội, ông cũng lưu ý các nền kinh tế cần theo dõi nguy cơ hàng nhập khẩu giá rẻ gia tăng và tình trạng chuyển tải hàng hóa nhằm né tránh thuế quan.

Gợi mở những ưu tiên cho Năm APEC 2027

Từ những thách thức và cơ hội của khu vực, các diễn giả đề xuất nhiều hướng hợp tác cụ thể mà Việt Nam có thể thúc đẩy trong Năm APEC 2027.

Giáo sư Christopher Findlay đặc biệt nhấn mạnh cải cách khu vực dịch vụ nhằm nâng cao năng suất và tạo động lực tăng trưởng mới. Theo ông, Việt Nam có thể tận dụng vai trò chủ nhà để thúc đẩy hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm cải cách và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan phụ trách thương mại, tài chính trong APEC.

Đặc biệt, Giáo sư Christopher Findlay nhấn mạnh Năm APEC 2027 là cơ hội quan trọng để Việt Nam thể hiện vai trò dẫn dắt trong hợp tác kinh tế khu vực. Theo ông, Việt Nam cần lựa chọn một lĩnh vực cụ thể để phát huy vai trò này, bởi nước chủ nhà có vị trí quan trọng trong việc định hướng chương trình nghị sự, tạo sự hưởng ứng từ các nền kinh tế thành viên và góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của APEC.

Các diễn giả tham gia phiên diễn đàn công khai trong khuôn khổ Hội thảo “Tương lai hợp tác tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương”

Ở góc độ khác, bà Rebecca Sta Maria, nguyên Giám đốc Điều hành Ban Thư ký APEC, nhấn mạnh tầm quan trọng của tăng trưởng bao trùm. Theo bà, bên cạnh các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế, cần quan tâm đến việc phân bổ thành quả phát triển, đặc biệt là tác động đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, thanh niên và cơ hội tạo việc làm cho người trẻ.

Bà cũng đề cập những nội dung hợp tác đáng chú ý trong Năm APEC 2027 như kinh tế số, công nghệ tài chính, tăng cường kết nối và sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp. Đáng chú ý, bà Rebecca Sta Maria cho biết, theo thông tin bà nắm được, đang có đề xuất tổ chức cuộc đối thoại cấp cao về công nghiệp văn hóa và sáng tạo, với sự tham gia của các bộ trưởng liên quan và Việt Nam giữ vai trò dẫn dắt.

Bà Rebecca Sta Maria cũng bày tỏ kỳ vọng chương trình “Tiếng nói của tương lai” (Voices of the Future) sẽ tiếp tục tạo cơ hội để thanh niên các nền kinh tế thành viên giao lưu, đóng góp ý kiến và được các nhà lãnh đạo APEC lắng nghe trong năm 2027.

Chuyển hóa ý tưởng thành đóng góp thiết thực

Chia sẻ tại phiên diễn đàn, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, đánh giá PAFTAD không chỉ là diễn đàn trao đổi học thuật mà còn là nơi kết nối các nhà nghiên cứu với giới hoạch định chính sách, góp phần hình thành những ý tưởng phát triển mới.

Theo ông, các nội dung thảo luận tại PAFTAD 43 có sự gắn kết chặt chẽ với những vấn đề Việt Nam đang quan tâm, từ hội nhập kinh tế, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất đến khả năng chống chịu trước các biến động quốc tế.

TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh

Đặc biệt, TS. Võ Trí Thành cho biết những khuyến nghị, kết luận và trao đổi tại Hội thảo có thể trở thành nguồn thông tin đầu vào phục vụ công tác chuẩn bị Năm APEC 2027. Thông qua Học viện Ngoại giao, các ý tưởng này có thể được chuyển tới Bộ Ngoại giao và các bộ phận phụ trách APEC để nghiên cứu, tham khảo.

TS. Võ Trí Thành cho biết, trong tháng 12/2026, Việt Nam sẽ tổ chức Hội nghị không chính thức các quan chức cao cấp APEC (ISOM) tại Quy Nhơn. Theo ông, Việt Nam sẽ mời đại diện 21 nền kinh tế thành viên cùng các quan chức, học giả đóng góp ý kiến về chủ đề, các chủ đề nhánh và những ưu tiên của Năm APEC 2027.

Một nội dung khác được TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh là phát huy vai trò của cộng đồng doanh nghiệp. Nhắc lại tinh thần “APEC means business” trong Năm APEC 2017, ông cho rằng APEC cần tiếp tục là nền tảng để doanh nghiệp gặp gỡ, kết nối, tìm kiếm cơ hội đầu tư và hình thành những thỏa thuận hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích cho các bên.

Khép lại ba ngày làm việc, Hội thảo PAFTAD 43 không chỉ góp phần nhận diện những xu hướng định hình tương lai hợp tác châu Á - Thái Bình Dương mà còn cung cấp thêm các gợi ý chính sách có giá trị tham khảo. Những kết quả thảo luận này có thể đóng góp thêm những luận cứ và gợi ý chính sách cho quá trình chuẩn bị Năm APEC 2027 của Việt Nam, hướng tới thúc đẩy hợp tác khu vực theo hướng cởi mở, bao trùm và bền vững.