Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu: Thống nhất giữ ổn định Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Cần thiết duy trì Kỳ thi tốt nghiệp THPT

Để bảo đảm tính bình đẳng và tạo dựng niềm tin của xã hội đối với kết quả học tập sau 12 năm phổ thông, GS Phạm Hồng Quang - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Khoa học giáo dục nhiệm kỳ 2024-2029 cho rằng cần duy trì Kỳ thi tốt nghiệp THPT. Đồng thời, tiếp tục mở rộng và chuẩn hóa ngân hàng đề thi, từng bước xây dựng một hệ thống khảo thí độc lập nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan và độ tin cậy của kỳ thi.

Trước ý kiến cho rằng không cần thiết tổ chức Kỳ thi tốt nghiệp THPT khi tỷ lệ đỗ tốt nghiệp hiện nay lên tới khoảng 99%, GS.TS Nguyễn Văn Minh - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Sư phạm Hà Nội cho rằng cách nhìn này chưa đầy đủ.

Theo ông, bên cạnh kiểm tra mức độ đạt chuẩn kiến thức, kỹ năng theo Chương trình giáo dục phổ thông, kỳ thi còn cung cấp nguồn dữ liệu chính thống để đánh giá chất lượng dạy học của toàn hệ thống giáo dục. Từ đó, điều chỉnh phương pháp dạy học, đổi mới quản lý và thậm chí cải tiến cả chương trình giáo dục.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào tỷ lệ tốt nghiệp cao để kết luận không cần tổ chức kỳ thi. Trong sản xuất, khi một sản phẩm có lỗi thì trước hết phải xác định lỗi nằm ở đâu để khắc phục. Giáo dục cũng vậy. Chúng ta cần giải thích rõ cho xã hội hiểu đúng ý nghĩa của kỳ thi, thay vì chỉ nhìn vào tỷ lệ đỗ.

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội Nguyễn Văn Hiền cho rằng, việc duy trì sự ổn định của kỳ thi có ý nghĩa quan trọng đối với hệ thống giáo dục. Nếu liên tục thay đổi sẽ dễ gây xáo trộn tâm lý cho học sinh, phụ huynh và nhà trường.

Ông Hiền nhận định, phương thức thi hiện nay phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đề thi được xây dựng theo định hướng đánh giá năng lực, không còn thiên về kiểm tra khả năng ghi nhớ máy móc. Kỳ thi bảo đảm tính công bằng trên phạm vi cả nước vì học sinh được đánh giá trên cùng một mặt bằng chung. Hiệu quả của mô hình này cũng đã được kiểm chứng qua nhiều năm tổ chức.

Giám đốc Sở GD-ĐT Hà Nội cho rằng, vấn đề đặt ra hiện nay không phải là thay đổi mô hình Kỳ thi mà là tiếp tục hoàn thiện công tác tổ chức để hạn chế tối đa các tác động chủ quan. Các giải pháp được đưa ra là điều động, luân chuyển cán bộ coi thi, bố trí lại thí sinh và điểm thi để bảo đảm tính khách quan.

Đồng tình quan điểm duy trì kỳ thi, bà Nguyễn Bội Quỳnh - Hiệu trưởng Trường THPT Việt Đức (Hà Nội cho rằng, phương án thi theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã giảm số môn, giảm thời gian thi, giúp học sinh bớt áp lực. Đặc biệt, việc được lựa chọn hai môn thi theo định hướng học tập của bản thân là bước tiến hợp lý, thay cho cách thi mang tính áp đặt như trước đây.

"Những vụ việc tiêu cực chỉ là những "đốm đen trên tờ giấy trắng", trong khi phần lớn các kỳ thi đều được tổ chức nghiêm túc, an toàn. Vì vậy, theo tôi cần tiếp tục duy trì mô hình kỳ thi hiện nay và tập trung hoàn thiện khâu tổ chức thay vì thay đổi mô hình”, bà Nguyễn Bội Quỳnh nói.

Sai phạm do yếu tố con người phải được xử lý nghiêm minh

Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định, mô hình kỳ thi hiện nay là kết quả của quá trình tổng kết thực tiễn và cải tiến liên tục trong hơn 40 năm qua. Việc tổ chức thi hiện nay đã nhẹ nhàng, bài bản và giảm áp lực hơn rất nhiều.

Để có được điều đó, cơ quan quản lý nhiều khi phải nhận phần khó về mình để tạo thuận lợi cho học sinh và phụ huynh. Những hạn chế, sai sót nếu có cần nhìn rõ vấn đề nằm ở đâu. Nếu sai phạm xuất phát từ yếu tố con người thì trước hết phải xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Bộ trưởng nhấn mạnh, vấn đề đạo đức và tính trung thực phải là quá trình diễn ra thường xuyên trong mọi hoạt động giáo dục, chứ không chỉ đặt ra trong mỗi kỳ thi. Hệ thống giáo dục cần từng bước hình thành văn hóa nghiêm túc, trung thực trong dạy học và kiểm tra, đánh giá.

Bộ trưởng cho rằng giải pháp là tăng cường kiểm tra chéo, giám sát và ứng dụng công nghệ. Bên cạnh camera giám sát, ngành Giáo dục sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân tích dữ liệu để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.

"Năm nay, nhiều vấn đề đã được phát hiện sớm nhờ phân tích dữ liệu và thông tin trên mạng xã hội. Minh bạch là yếu tố rất quan trọng. Khi nhìn đúng vào bản chất và nguyên nhân gốc rễ của vấn đề thì chúng ta sẽ tìm ra giải pháp phù hợp", Bộ trưởng nhấn mạnh.

Trao đổi về Kỳ thi tốt nghiệp THPT, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh: Thống nhất giữ ổn định việc tổ chức thi để đánh giá chuẩn hoá đầu ra phổ thông là cần thiết, không được bỏ trống, nguyên tắc không thi sẽ không dạy, không học. Nhưng phải đổi mới năng lực khảo thí và cơ chế giám sát.

Phó Thủ tướng giao Bộ GD-ĐT chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung rà soát, khắc phục những hạn chế, bất cập, giữ ổn định phương án thi tốt nghiệp THPT và tiếp tục phân định rõ trách nhiệm giữa Bộ GD-ĐT và UBND các tỉnh/thành phố. Tăng cường ứng dụng công nghệ, kiểm tra chéo và giám sát để phòng, chống triệt để tình trạng gian lận, đặc biệt là gian lận sử dụng công nghệ cao.

Cùng với đó là hoàn thiện kỹ lưỡng Đề án và phương án, lộ trình phù hợp cho tổ chức thi trên máy tính bảo đảm an ninh, an toàn, tin cậy, có giai đoạn thử nghiệm, thí điểm; tổng kết, đánh giá toàn diện để đề xuất cụ thể về việc triển khai thực hiện các bước tiếp theo.

"Đây là xu hướng tất yếu nhưng cần đánh giá kỹ điều kiện hạ tầng, an ninh mạng và chi phí. Không tổ chức khi chưa đánh giá đầy đủ các rủi ro, đặc biệt là nguy cơ tạo ra sự bất bình đẳng giữa các vùng miền", Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Liên quan đến công tác tuyển sinh đại học, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện, bảo đảm quyền tự chủ tuyển sinh của các cơ sở giáo dục đại học theo quy định của pháp luật, đồng thời gắn với trách nhiệm giải trình và chuẩn chất lượng.

Bên cạnh đó, nghiên cứu phương án "mở đầu vào, siết đầu ra" ở một số ngành; kiểm soát chất lượng nguồn tuyển đầu vào (mức sàn), tránh xét tuyển tràn lan, chạy theo số lượng mà coi nhẹ chất lượng./.