Radio
Podcast
Multimedia
Công trình của sinh viên vùng lũ
Tháng 11/2025, xã Diên Khánh và khu vực Tây Nha Trang chìm trong mưa lũ. Những hộ dân ở sâu trong vùng ngập, bị cô lập, phải trú trên mái nhà nhiều ngày, trong tình trạng thiếu nước sạch nghiêm trọng. Dù xung quanh là nước, họ vẫn không thể sử dụng do nguồn nước bị ô nhiễm, chứa nhiều tạp chất nguy hại.
Từng bị kẹt trên nóc nhà nhiều đêm, xung quanh là biển nước bao vây trong đợt lũ năm ngoái, Nguyễn Tấn Khang – sinh viên ngành Chế biến thủy sản – Trường ĐH Nha Trang kể: "lúc đó thức ăn có thể tự chuẩn bị và dự trữ được nhưng nước sạch để uống thì không".
Trải nghiệm đáng quên đó khiến Khang suy nghĩ, làm thế nào để người dân có thể chủ động sinh tồn trong thời gian chờ cứu trợ hoặc nước rút?
Câu hỏi đó đã thôi thúc cậu sinh viên năm hai cùng nhóm bạn chế tạo ống lọc nước khẩn cấp VNFilter. Thiết bị nhỏ gọn có thể biến nước lũ thành nước sạch, có thể uống trực tiếp.
Hệ thống lọc gồm 3 lớp. Lớp đầu tiên bao gồm sỏi đá giữ lại cặn, chất rắn lớn ở trong nước lũ. Lớp than hoạt tính, giúp hấp phụ một phần thuốc trừ sâu và kim loại nặng. Lớp thứ 3 (lọc tinh) sử dụng màng UF với kích thước là 0,01 micromet giữ lại các vi sinh vật nhỏ trước khi cho ra được nguồn nước đạt chuẩn.
Mỗi ống có thể lọc tối đa 2000 lít nước/lần. Với thiết kế nhỏ gọn, dễ tháo rời để vệ sinh và không cần sử dụng điện hay pin, VNFilter có thể lọc được 1 lít nước trong vòng 4 phút.
Để đảm bảo an toàn khi uống trực tiếp theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nhóm bổ sung viên khử khuẩn Aquatab ở bước cuối. Nguồn nước sau xử lý có thể phục vụ nhu cầu uống, sinh hoạt, góp phần hạn chế các bệnh về da, tiêu hóa và nguy cơ từ các chất ô nhiễm.
Do kinh phí hạn chế, thay vì đúc nhựa truyền thống, nhóm sử dụng máy in 3D để tạo ra các khớp nối. Nguyễn Khắc Quốc Khánh, sinh viên chuyên ngành Cơ khí thiết kế chế tạo số, Trường ĐH Nha Trang cho biết, những khớp nối trở thành bài toán nan giải khi chỉ cần sai lệch nhỏ cũng khiến nước rò rỉ, ảnh hưởng đến chất lượng lọc.
Máy in 3D có độ chính xác không cao do đó nhóm gặp khó khăn trong việc lắp ghép các phần với nhau, khi thì quá rộng, lúc lại quá chật. Phải mất hơn một tuần để Khánh thử ren, tạo ra các khớp nối hoàn chỉnh, giúp các phần ống được lắp ghép vừa vặn. “Đây là việc tốn thời gian nhất”, Khánh nói.
Sau khi được kiểm nghiệm tại Viện Pasteur Nha Trang và phòng xét nghiệm tại TP.HCM, nguồn nước sau lọc đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn an toàn.
Nung nấu quyết tâm đưa sản phẩm ra thị trường
Câu chuyện của nhóm khởi nghiệp sinh viên không chỉ dừng ở bài toán kỹ thuật. Đưa ống lọc nước lũ ra thị trường câu chuyện về niềm tin. Làm thế nào để người dân tin rằng nước từ một chiếc ống nhỏ có thể uống được? Nhóm đã chọn cách trực tiếp thử nghiệm trên chính mình, theo dõi sức khỏe trong thời gian dài để chứng minh tính an toàn.
Không chỉ hướng tới người dân vùng lũ, VNFilter còn được định hướng phục vụ các tổ chức cứu trợ và những người tham gia hoạt động dã ngoại, sinh tồn. Theo Quốc Khánh, trong thời gian tới, sản phẩm sẽ được cải tiến thêm về chất lượng và mẫu mã.
Trước khi tạo ra sản phẩm có mức giá cạnh tranh 800 ngàn đồng/ống, nhóm đã mất 12 lần thử nghiệm. Thời gian tới, nhóm dự kiến nâng cấp sản phẩm lên thành bộ kit sinh tồn hoặc gắn thêm la bàn dành cho người đi dã ngoại, leo núi. Ngoài ra, nhóm cũng dự định sử dụng chất liệu nhựa tritan trong suốt, giúp người dùng nhìn thấy lõi UF bên trong. Khi nào lõi lọc bị bẩn, người dùng có thể chủ động mở ra để vệ sinh một cách dễ dàng.
Với dự án khởi nghiệp của sinh viên, thách thức đầu tiên là khoảng cách giữa ý tưởng và tính khả thi. Khâu hiện thực hóa dự án đòi hỏi nguồn vốn, kiến thức chuyên môn và năng lực sản xuất. Theo cô Lê Thị Hồng Nhung, giảng viên Trung tâm Đổi mới sáng tạo, Trường Đại học Nha Trang – giảng viên hướng dẫn dự án, sinh viên thường thiếu trang thiết bị, xưởng chế tạo, nguồn tài trợ và cả nhân lực về truyền thông, marketing để phát triển dự án. Đây cũng là vấn đề dự án VNFilter gặp phải.
Tuy nhiên, nhóm đã vượt qua giai đoạn đầu bằng việc tạo ra sản phẩm mẫu. Khi thiết bị bước đầu lọc được nước nhưng chưa tối ưu, nhóm tiếp tục bổ sung nhân sự chuyên môn về cơ khí và marketing. Nhóm cơ khí đảm nhiệm thiết kế, sản xuất vỏ bằng công nghệ in 3D. Trong khi đó, nhóm marketing xây dựng mô hình kinh doanh, chiến lược giá và truyền thông cho sản phẩm.
Với hệ thống xưởng cơ khí, xưởng in 3D, viện đóng tàu, trung tâm chế biến thực phẩm và các phòng thí nghiệm kiểm định chất lượng nước…đã giúp dự án khởi nghiệp của sinh viên không dừng lại ở ý tưởng mà có thể tiến tới sản phẩm thực tế.
Ý tưởng xuất phát trong gian khó, ống lọc nước khẩn cấp là "đứa con tinh thần" của những người trẻ vùng lũ muốn san sẻ trách nhiệm với cộng đồng. Bởi đôi khi, giữa dòng nước đục ngầu của thiên tai, thứ con người cần nhất không chỉ là một thiết bị mà là một giải pháp để níu giữ sự sống./.
